Wzywam gorąco pasterzy i całą wspólnotę wiernych do okazania pomocy rozwiedzionym, (...) by nie czuli się oni odłączeni od Kościoła (...). Niech będą zachęcani do słuchania Słowa Bożego, do uczęszczania na Mszę św., do wytrwania w modlitwie, do pomnażania dzieł miłości oraz inicjatyw wspólnoty na rzecz sprawiedliwości, do wychowywania dzieci w wierze chrześcijańskiej, do pielęgnowania ducha i czynów pokutnych, ażeby w ten sposób z dnia na dzień wypraszali sobie u Boga łaskę. Niech Kościół modli się za nich, niech im dodaje odwagi, niech okaże się miłosierną matką, podtrzymując ich w wierze i nadziei
(„Familiaris Consortio”, 84).

Od wielu lat nasza diecezja organizuje rekolekcje dla osób, które żyją w powtórnym, niesakramentalnym związku i obecnie nie są w stanie uporządkować swojej małżeńskiej sytuacji. Jest dla nich również prowadzone systematyczne duszpasterstwo z comiesięcznymi spotkaniami. Tegoroczne spotkania rekolekcyjne odbyły się tradycyjnie w parafii Miłosierdzia Bożego w Sosnowcu (14, 15 i 16 marca). Prowadził je ks. Mirosław Tosza założyciel wspólnoty „Betlejem” z Jaworzna.

Za burtą Kościoła?

Barbara z Sosnowca ma za sobą nieudane pierwsze małżeństwo, podobnie, jak jej partner Roman. Razem są już 15 lat. Wzięli ślub cywilny. Są wierzącymi i praktykującymi katolikami. Nie ma dla nich niedzieli bez Mszy św., jednak nie mogą przystępować do sakramentów. Ta niemożność sprawia, że kiedyś czuli się niejako poza „burtą Kościoła”. Kiedyś... Teraz jest inaczej. Kościół się o nich zatroszczył, wyjaśnił znaczące sprawy, zrozumieli, że nie są przeklęci. Jednak większość par niesakramentalnych, niestety odchodzi od Boga, całkowicie zrywa więź z Kościołem, bo czują się nieakceptowani przez innych wierzących. A jak jest naprawdę? Momentem przełomowym w tej sprawie było ukazanie się adhortacji „Familiaris Consortio” Jana Pawła II. W Polsce już w latach 70. widziano konieczność podjęcia duszpasterstwa wśród osób żyjących w związkach niesakramentalnych. Pierwsze rekolekcje dla tych osób zorganizowano w Gdańsku w roku 1984. Potem zwyczaj ten rozprzestrzenił się na cały kraj. Dzisiaj nikt nie może powiedzieć, że Kościół zapomniał o ludziach żyjących bez sakramentu małżeństwa. Opierając się na wspomnianej wcześniej adhortacji warto zaznaczyć, że takie pary nadal są członkami wspólnoty wierzących. Kościół jest nie tylko społecznością świętych, ale również społecznością grzeszników, a więc każdy z nas znajduje w nim swoje miejsce.

„Communio” znaczy jedność

Zdarza się wśród osób będących w związkach nieskaramentalnych, że ich pierwszy związek zawarty został nieważnie. Po zbadaniu sprawy i stwierdzeniu nieważności małżeństwa odpowiednie orzeczenie wydać może sąd biskupi. Wówczas osoba może zawrzeć związek sakramentalny. Jeśli natomiast pierwsze małżeństwo zawarte zostało ważnie i nie istnieją żadne przeszkody zrywające, to sakrament pozostaje w mocy. Takich ludzi w samym Sosnowcu są setki. - Podczas Mszy św. nie możemy jednak przystępować do Komunii św. To dla nas bardzo bolesne i trudne - mówią pary. Wówczas doradza się im dążność do komunii duchowej z Bogiem. Tęsknota za Stwórcą i głód sakramentów są wartościami jednoczącymi. Łaciński wyraz „communio” znaczy jedność. Wielu z nas nie uświadamia sobie, jak wielka może być tęsknota za sakramentami u osób żyjących w związkach nieskaramentalnych. Niektórzy, aby móc przyjmować Ciało Chrystusa decydują się na związek siostrzano-braterski, na tzw. białe małżeństwo.
Zofia Zarembianka napisała książkę pt. „Tęsknota i głód”. Traktuje ona o ludziach żyjących w związkach niesakramentalnych, jest to jednocześnie książka, która jest mocnym świadectwem na rzecz sakramentu małżeństwa. Często wśród osób żyjących w takich związkach zauważa się przedziwne dojrzewanie do pogłębionej wiary. Zdarza się i tak, że podczas rozmów, osobistych refleksji i przemyśleń ludzie wracają do prawowitych współmałżonków, odbudowują swój pierwszy związek. Inną grupę stanowią osoby opuszczone, które decydują się na samotność, chcąc dochować wierności małżeńskiej przysiędze. Duszpasterstwo wśród osób samotnych, żyjących w separacji w naszym kraju jeszcze nie istnieje, jednak osoby te mogą uczestniczyć w spotkaniach dla par niesakramentalnych.