Reklama

Ks. Wojciech Borowiusz i jego fundacje dobroczynne

Niedziela rzeszowska 34/2008

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Według opinii ówczesnych, ks. Wojciech Borowiusz odznaczał się „bojaźnią Bożą i miłością i pobożnymi dziełami w ozdabianiu kościołów oraz w zakładaniu szpitali i naprawianiu ich”, słynął również z hojności dla ludzi biednych. Do jego największych dzieł należy zaliczyć fundacje dobroczynne dotyczące rodzinnego Cmolasu. Warto prześledzić ich dzieje.

Prepozytura szpitalna

Reklama

Stanowił ją przytułek dla ubogich z własną świątynią i kapelanem zwanym prepozytem. Szczegółowe rozporządzenia odnośnie do funkcjonowania tej instytucji w Cmolasie wydał oficjał generalny diecezji krakowskiej bp Wojciech Lipnicki po śmierci fundatora.
Centrum życia religijnego tej instytucji stanowił „kościółek” Przemienienia Pańskiego. Wzniesiono go w 1646 r. w miejscu, gdzie 6 sierpnia 1585 r. objawił się fundatorowi Chrystus Przemieniony. Była to świątynia drewniana, kryta gontowym dachem z sygnaturką. Konsekrował ją 5 września 1674 r. sufragan krakowski bp Mikołaj Oborski.
W świątyni znajdował się obraz Przemienienia Pańskiego przed 1748 r. uznany przez komisję za łaskami słynący. O kulcie łaskami słynącego wizerunku Pana Jezusa świadczyły liczne wota. W 1748 r. było ich 52.
Obok świątyni szpitalnej funkcjonował budynek przytułku. W 1738 r. przytułek posiadał dwie izby, w których mieszkali ubodzy. Liczba biednych korzystających ze szpitala kształtowała się od kilku do kilkunastu osób. Ubodzy prowadzili życie wspólne, posiadali jedynie obowiązki pobożnościowe. Ich funkcjonowanie w strukturach szpitalnych (w tym kwestię pożywienia) regulowało rozporządzenie bp. Lipnickiego.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Fundacja stypendialna

Podobnie jak w przypadku prepozytury, szczegółowe rozporządzenia odnośnie do działalności fundacji wydał oficjał diecezji krakowskiej bp Wojciech Lipnicki po śmierci fundatora. Określił on, że korzystać z niej mogą dwaj studenci pochodzący z Cmolasu. Prawo i prezenty patronatu zastrzegł oficjał ówczesnemu proboszczowi w Cmolasie i jego następcom. Studenci mieli zamieszkać w Bursie Ubogich w Krakowie, gdzie byli zwolnieni z płacenia komornego. Mieli otrzymywać 12 gr tygodniowo. Pozostałe fundusze należało przeznaczyć na wspólny stół po opłaceniu prowizora bursy oraz nadzorujących jego działalność rektora i dziekana wydziału. Stypendium przysługiwało studentom przez 6 lat, mogło być przedłużone ze „słusznej racji”. Według bp. Lipnickiego, okazją do uzyskania większych kwot było zdobywanie przez studentów stopni naukowych. Oficjał krakowski wyznaczył również obowiązki dla studentów korzystających z tej fundacji, którzy mieli ofiarować swoje studia „na chwałę Przenajświętszej Trójcy i cześć NMP”. Mieli oni codziennie uczestniczyć we Mszy św., a raz w miesiącu przystąpić do spowiedzi i Komunii św. Codziennie powinni odmówić oficjum o NMP lub Różaniec lub „inne pobożne modlitwy”. W swoich modlitwach powinni pamiętać o fundatorze. W święta powinni wysłuchać kazania oraz wypełniać pobożne praktyki.
Oprócz obowiązków związanych z życiem duchowym, bp Lipnicki nałożył na stypendystów również powinności naukowe: „niech słuchają przynajmniej dwóch wykładów na jakimkolwiek wydziale w każdym półroczu, także w dni upalne i w Wielkim Poście niech słuchają wykładów prywatnych Prowizora [bursy] za jego wiedzą i radą. Niech słuchają dysput w obydwu lektoriach. Niech przedstawią wypracowanie ilekroć Prowizor nakaże, niech ćwiczą pamięć i w każdym okresie wyuczą się jednej mowy Cycerona”. Studenci powinni w każdym tygodniu przedkładać prowizorowi zaświadczenia o uczęszczaniu na wykłady, co było podstawą do wypłacenia stypendium.
Obie fundacje ks. Borowiusza upadły, prepozytura szpitalna została zniesiona przez zaborcze władze austriackie, a sam przytułek funkcjonował do lat 60. XX wieku. Jednak obie fundacje - szpitalna i stypendialna odrodziły się w ostatnich latach.

Ks. Wojciech Borowiusz
urodził się w 1572 r. Wydarzeniem, które wywarło znaczący wpływ na jego życie, była wizja Chrystusa Przemienionego 6 sierpnia 1585 r. Po ukończeniu szkoły parafialnej w Cmolasie, studiował na Uniwersytecie Krakowskim. Studia rozpoczął 15 października 1593 r. W tym samym roku uzyskał stopień bakałarza sztuk wyzwolonych. W 1598 r. uzyskał magisterium sztuk wyzwolonych i doktorat z filozofii. W 1604 r. prowadził na uniwersytecie wykłady z arytmetyki, a także komentował pisma Arystotelesa i Cycerona. W cztery lata później pełnił urząd dziekana Wydziału Filozoficznego. W 1627 r. uzyskał doktorat z teologii, a w 1632 r. pełnił funkcję dziekana Wydziału Teologicznego. Przyjął również święcenia wyższe: subdiakonat, diakonat i prezbiterat 20 kwietnia 1612 r.
Kilkakrotnie wybierano go na stanowisko rektora uniwersytetu.
Zmarł 13 lipca 1646 r. jako prepozyt kolegiaty św. Floriana w Krakowie. Według epitafium znajdującego się w tejże świątyni (nie zachowało się do naszych czasów), ks. Borowiusz pełnił również funkcję prepozyta krakowskiej kolegiaty Wszystkich Świętych oraz kanonika kapituły w Skarbimierzu, a także kaznodziei na zamku krakowskim.

Podziel się:

Oceń:

2008-12-31 00:00

Wybrane dla Ciebie

Masowa likwidacja szkół wiejskich

2025-04-04 23:53
Andrzej Sosnowski

Red.

Andrzej Sosnowski

Ministerstwo Edukacji Narodowej z jednej strony zapewnia, że szkoły powinny być blisko uczniów, a z drugiej – daje ciche przyzwolenie na ich masowe zamykanie.

Więcej ...

Polichna. Rekolekcje - czas Bożej miłości

2025-04-06 06:56

Małgorzata Kowalik

Wiara to sens życia a nie dodatek.

Więcej ...

Co zrobić, kiedy doświadcza się, że modlitwa nie pomaga?

2025-04-06 20:42

Karol Porwich/Niedziela

Wielki Post to czas modlitwy, postu i jałmużny. To wiemy, prawda? Jednak te 40 dni to również czas duchowej przemiany, pogłębienia swojej wiary, a może nawet… powrotu do jej podstaw? Dziś co nieco o modlitwie.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Gdy sakramentu udziela człowiek niegodny, to czy traci on...

Wiara

Gdy sakramentu udziela człowiek niegodny, to czy traci on...

Jezus mnie nie potępia, ale bardzo pragnie, abym się...

Wiara

Jezus mnie nie potępia, ale bardzo pragnie, abym się...

Zasłonięty krzyż - symbol żalu i pokuty grzesznika

Wielki Post

Zasłonięty krzyż - symbol żalu i pokuty grzesznika

Archidiecezja Krakowska od kwietnia płaci miastu Kraków...

Kościół

Archidiecezja Krakowska od kwietnia płaci miastu Kraków...

Mocz w wodzie święconej: Ksiądz rozważa zamknięcie...

Kościół

Mocz w wodzie święconej: Ksiądz rozważa zamknięcie...

Przeżył 95 dni na morzu, dziś mówi:

Wiara

Przeżył 95 dni na morzu, dziś mówi: "Niech wszyscy...

W wieku 47 lat zmarł nagle ksiądz z archidiecezji...

Kościół

W wieku 47 lat zmarł nagle ksiądz z archidiecezji...

Bp Ważny: Powszechne katechezy w parafiach ruszą od...

Kościół

Bp Ważny: Powszechne katechezy w parafiach ruszą od...

Krzyże ścięte metalowymi narzędziami

Kościół

Krzyże ścięte metalowymi narzędziami