W roku 1785 Józef Haydn otrzymał z hiszpańskiego Kadyksu propozycję napisania kompozycji, która służyłaby rozpamiętywaniu ostatnich słów Zbawiciela na krzyżu. Utwór ten miał być wykonany podczas liturgii Wielkiego Piątku w tamtejszej katedrze. Kompozytor napisał siedem niewielkich sonat poprzedzonych krótką introdukcją (Maestoso ed Adagio), będącą dźwiękowym obrazem ukrzyżowania. Całość zakończył wizją trzęsienia ziemi (Il Terremoto), mającego miejsce, według przekazu św. Mateusza, po śmierci Chrystusa na Golgocie. "Sonaty te są pomyślane tak, by odpowiadały słowom wypowiedzianym przez Mesjasza na krzyżu. Po każdej następuje pauza, pozwalająca rozważyć słowa następnego tekstu"- pisał Haydn w liście do wydawcy.

W swej pierwotnej wersji dzieło przeznaczone było na niedużą orkiestrę. Jego wydaniu drukiem w 1787 roku towarzyszyła już druga wersja, opracowana przez kompozytora na kwartet smyczkowy. Po kilku latach twórca powrócił do tego tematu nadając utworowi postać oratorium. Gorące przyjęcie, z jakim spotykało się wszędzie "Siedem ostatnich słów Chrystusa na krzyżu" (Hob.XX/2) świadczyło, że pragnienie twórcy, aby jego kompozycja trafiała "z serca do serca" w pełni się urzeczywistniło.

Walorem, istotnie ubogacającym opracowanie wokalne, jest tekst w adaptacji Gottfrieda van Swietena. Przeważnie tak dobrze przylegający do muzyki, że słuchacz nawet znający genezę Siedmiu Ostatnich Słów przyjmuje je, jako zaplanowaną formę oratoryjną. Haydn zespolił tu orkiestrę, chór i głosy solowe w harmonijną całość o głębokim religijnym wydźwięku. Kolejne muzyczne odsłony, skłaniając słuchaczy do kontemplowania ofiary krzyżowej Chrystusa i jej zbawczego wymiaru, idealnie współbrzmią z czasem Wielkiego Postu. Człowiek współczesny, ogarnięty zewsząd szumem informacyjnym, ma szansę w ostatnich słowach Jezusa na wzgórzu Golgoty odkryć ważne dla siebie przesłanie.

Arcydzieło Haydna zabrzmi w niedzielę 10 marca br., godz. 18.30 w pabianickim kościele pw. św. Mateusza i św. Wawrzyńca, a także w sobotę 16 marca br. o godz. 17.OO w sali Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina przy ul. Piotrkowskiej 243. Orkiestrę Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. w Pabianicach oraz zespół wokalny "All´ Antico" poprowadzi Marek Głowacki, dyrygent znany łódzkim melomanom z prezentacji Mszy "Koronacyjnej" Mozarta, Pasji wg św. Jana Bacha oraz czterech Bachowskich kantat.