Alina Ziętek-Salwik: - Czym jest program duszpasterski? Kto go przygotowuje?

Ks. Jan Szczupak: - Program duszpasterski to określony plan, który służy ujednoliceniu pracy duszpasterskiej oraz zwiększeniu jego skuteczności. Poprzedza go analiza i ocena otaczającej sytuacji. Na tej podstawie proponowane są konkretne wskazania duszpasterskie. Program duszpasterski to ewangelizacja w zmieniających się warunkach życia społecznego. Chodzi o to, aby zauważyć znaki czasu, czyli działanie Opatrzności Bożej w dzisiejszych warunkach.
Program dla Kościoła katolickiego w Polsce Komisja Duszpasterska Konferencji Episkopatu Polski przygotowała na lata 2006-2010. Ujęła go w hasło „Kościół niosący Ewangelię nadziei”. Poszczególne lata tego programu podzielono na drobniejsze części. W ubiegłym roku motto programu duszpasterskiego brzmiało: „Bądźmy uczniami Chrystusa”, a na bieżący rok hasłem wiodącym jest: „Otoczmy troską życie”. Na początku trzeba podkreślić troskę Boga o życie, dlatego odniesieniem programu duszpasterskiego są słowa z Pisma Świętego: „Aby mieli życie i mieli je w obfitości” (J 10, 10b).

- Jak rozumieć hasło „Otoczmy troską życie”? Czy chodzi o obronę nienarodzonych i tych, których życie jest zagrożone?

- Tych problemów nie można ominąć, ale tutaj chodzi o troskę o szeroko rozumiane formy życia. Dlatego obejmuje to troskę o środowisko naturalne, życie fizyczne oraz psychiczne człowieka i oczywiście życie duchowe. Przy takim rozumieniu troski o życie program duszpasterski przedstawia się bardzo szeroko. Dlatego musi być przełożony na konkretne programy katechetyczne, kaznodziejskie i działania duszpasterskie. Diecezja rzeszowska podejmuje zadania nowego roku duszpasterskiego koncentrując się na trosce o życie w rodzinie, wspieranej przez Kościół i społeczności lokalne. Temu służy przygotowany program dla parafii i dla całej diecezji. Warto też zauważyć, że planowana jest promocja Karty Praw Rodziny, aby wraz z samorządami otoczyć opieką rodziny przeżywające różnorakie trudności.

- Każda parafia ma ustalone formy pracy z wiernymi, prowadzi formację duchową parafian. W jaki zatem sposób program duszpasterski powinien być realizowany w praktyce?

- Opracowano harmonogram, aby działania duszpasterskie były ujednolicone. W każdą pierwszą niedzielę miesiąca podczas adoracji Najświętszego Sakramentu będzie uwzględniana tematyka roku duszpasterskiego - z odniesieniem do rodziny i troski o życie ludzkie. W każdą trzecią niedzielę miesiąca kazanie poświęcone będzie tematyce rodziny, zgodnie z ustaloną tematyką. Kazania uwzględniać będą teksty liturgii słowa danej niedzieli, jak również wskazania na rok duszpasterski oraz szczegółowe zalecenia tematyczne Księdza Biskupa.
Zalecamy także, aby rekolekcje wielkopostne podejmowały szczegółowe tematy, dotyczące m.in. świętości sakramentu małżeństwa, obrony życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci, wychowania w rodzinie, przygotowania młodzieży do życia w rodzinie, świadectwa życia rodziców, roli rozmów z dziećmi i młodzieżą, świętowania dnia Pańskiego w rodzinie, umiejętności korzystania z TV i mediów elektronicznych oraz roli czytelnictwa katolickiego.
W sposób szczególny musimy modlić się o obronę życia ludzkiego od poczęcia, w takie dni jak: Dzień św. Młodzianków-Męczenników czy Dzień Świętości Życia. Proponujemy podjęcie dzieła Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego w parafiach wraz z podjęciem pielgrzymowania do Kalwarii Nienarodzonych w Tarnowcu.

- Program duszpasterski diecezji rzeszowskiej również w sposób szczególny zaznacza troskę o rodzinę. W jakich jeszcze formach ta tematyka zaistnieje w naszych kościołach?

- Troska o małżeństwa i rodziny będzie się pojawiała w stałej modlitwie za rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem rocznic i jubileuszy małżeńskich. Nie zapomnimy o ludziach samotnych czy chorych. Zaproponujemy także podjęcie duchowej krucjaty na rzecz małżeństw zagrożonych rozbiciem, jak również otoczenie duszpasterską troską osoby żyjące w związkach niesakramentalnych oraz ich dzieci zgłaszane do chrztu.
Zwrócimy uwagę wiernych na potrzebę modlitwy w rodzinie. Pragnęlibyśmy także doprowadzić do odnowienia katechezy dzieci w rodzinie oraz wprowadzić w parafiach błogosławieństwo dzieci po Mszy św.
Z ogromną troską pochylimy się nad zagadnieniem trzeźwości w rodzinach. Zachęcać będziemy do modlitwy oraz ofiary dobrowolnej abstynencji w Adwencie, Wielkim Poście i w sierpniu - poprzez wpisy do parafialnych ksiąg trzeźwości, jak też w ramach Krucjaty Wyzwolenia Człowieka.
Modlitwą i działaniem duszpasterskim pragniemy objąć także ludzi samotnych i chorych.
Tematyka rodzinna powinna być podejmowana we wszystkich parafialnych grupach formacyjnych, a także w rzeczywistości szkolnej (oprócz form wymienionych wyżej także poprzez katechezy, wystawy, konkursy, wywiadówki, szkolenia itd.).

- Proszę przedstawić wyzwania roku duszpasterskiego w wymiarze diecezjalnym.

- W nowy rok duszpasterski wprowadził nas list Biskupa Ordynariusza. Zakończy ten czas Zawierzenie Rodzin Najświętszemu Sercu Pana Jezusa w uroczystość Chrystusa Króla 2009 w katedrze rzeszowskiej oraz równolegle w parafiach.
Ponadto przewidziano Diecezjalny i Dekanalne Kongresy Rodzin, Diecezjalną Pielgrzymkę Rodzin do sanktuariów w Tarnowcu, Ropczycach i Rzeszowie (Ojcowie Bernardyni), Rejonowe Pielgrzymki Młodych Małżeństw i Rodzin do sanktuariów w diecezji. Mam nadzieję, że z pomocą przyjdą nam także środki masowego przekazu.

- Powiedział Ksiądz Kanclerz, że program duszpasterski chce też wyjść do samorządów oraz społeczności lokalnych. W jakim sensie?

- Przede wszystkim chcemy promować Kartę Praw Rodziny wśród pracowników samorządu - m.in. poprzez wykłady objaśniające. Pożądana byłaby również sesja oświatowa dla nauczycieli poświęcona sprawom rodziny (w tym wychowanie, opieka i troska o rodziny wielodzietne). W poszczególnych dekanatach i parafiach, w domach kultury będzie prezentowana wystawa „Otoczmy troską życie”.
Możliwości pożytecznego działania jest wiele. Od nas zależy, czy i jak je podejmiemy. Mamy wielką nadzieję, że działania duszpasterskie jako propozycje wyzwolą u kapłanów i wiernych wiele inicjatyw, które przyniosą spodziewane efekty na pożytek dla naszych rodzin, Kościoła i Ojczyzny.