Głównym celem drugiej pielgrzymki Ojca Świętego do Polski jest jego udział w uroczystościach 600-lecia Jasnej Góry. Jan Paweł II przybywa do Polski w czasie stanu wojennego, dlatego jego wizyta otrzymuje miano „pielgrzymki nadziei”.

18 czerwca 1983 r.

Pobyt w Częstochowie Ojciec Święty rozpoczyna krótką wizytą w katedrze, gdzie spotyka się z chorymi diecezji. Opuszczając katedrę, Papież błogosławi ok. 40 kamieni węgielnych pod kościoły i kaplice wznoszone na terenie diecezji częstochowskiej, a następnie wyrusza papamobilem na Jasną Górę.
Po przybyciu do klasztoru Jan Paweł II udaje się do kaplicy Cudownego Obrazu, gdzie przez dłuższy czas trwa na modlitwie.
Pod Szczytem Jasnej Góry młodzież uczestniczy we Mszy św. koncelebrowanej przez kard. Józefa Glempa wraz z duszpasterzami młodzieżowymi z całej Polski. Liturgię upiększają śpiewem trzy chóry: ATK w Warszawie, KUL-u i z parafii św. Jakuba w Częstochowie. Dary składają przedstawiciele różnych środowisk młodzieżowych. Z trudem przebijając się przez skandującą młodzież, Ojciec Święty wygłasza do niej przemówienie. Raz jeszcze zabiera głos po odśpiewaniu Apelu Jasnogórskiego. Dziękuje wszystkim, którzy przynieśli dary, w tym młodzieży akademickiej oraz maturzystom, przed którymi - jak podkreśla Papież - „stoi teraz wysoki próg - w tym ważnym momencie przejścia na wyższe studia czy też na dalszą drogę życia”. Po udzieleniu błogosławieństwa Ojciec Święty dzieli się z zebranymi, iż bardzo pragnął przybyć na Jasną Górę w Jubileuszowym Roku Jasnogórskim. Na koniec błogosławi las wyciągniętych w górę krzyży. Oddalającemu się Papieżowi towarzyszy pieśń harcerska „Cichy zapada zmrok”. Jakby na zaprzeczenie tym słowom błonia jasnogórskie tętnią życiem aż do rana następnego dnia.

19 czerwca 1983 r.

Dzień uroczystości 600-lecia Jasnej Góry rozpoczyna poranna Msza św. w kaplicy Cudownego Obrazu, którą Jan Paweł II odprawia dla paulińskiej wspólnoty ojców i braci. Swe przemówienie poświęca trwającej od sześciu wieków służbie Paulinów na Jasnej Górze.

Tak. Tu, na Jasnej Górze, gdzie mieszkała Królowa Polski, w jakiś sposób zawsze byliśmy wolni. O Jasną Górę też opierała się nadzieja narodu oraz wytrwałe dążenie do odzyskania niepodległości, wyrażane w tych słowach: „Przed Twe ołtarze zanosim błaganie - Ojczyznę wolną racz nam wrócić, Panie!”. (...) Tutaj też nauczyliśmy się tej podstawowej prawdy o wolności narodu: naród ginie, gdy znieprawia swojego ducha - naród rośnie, gdy duch jego coraz bardziej się oczyszcza; tego żadne siły zewnętrzne nie zdołają zniszczyć!
Z homilii wygłoszonej podczas Mszy św. na Szczycie - 19 czerwca 1983 r.

O godzinie 10 na Szczycie rozpoczyna się uroczysta Msza św. jubileuszowa z homilią Ojca Świętego. Uczestniczą w niej wielotysięczne tłumy, ciągnące się na odległość dwóch kilometrów od placu pod Szczytem. Liturgię Słowa stanowią teksty z Mszy św. o Matce Bożej Częstochowskiej - danej narodowi polskiemu ku pomocy i obronie. Po modlitwie wiernych rozpoczyna się procesja z darami, którą otwierają rolnicy z wizerunkiem Matki Bożej wykonanym ze zboża i nasion, symbolem wszystkich pokoleń polskich rolników, od wieków pielgrzymujących na Jasną Górę. Do Ojca Świętego podchodzą kolejno delegacje poszczególnych diecezji, sióstr zakonnych z Częstochowy, Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, ojców Paulinów z klasztoru jasnogórskiego i amerykańskiej Częstochowy. Obecna jest także delegacja młodzieży słowackiej.

Jestem synem tego narodu - i dlatego odczuwam głęboko wszystkie, wszystkie jego szlachetne dążenia, pragnienie życia w prawdzie, wolności, sprawiedliwości, solidarności społecznej - pragnienie życia swym własnym życiem.
Z rozważania Apelu Jasnogórskiego - 19 czerwca 1983 r.

Po południu odprawiana jest druga tego dnia Msza św. na jasnogórskim Szczycie. Podobnie jak rano uczestniczą w niej nieprzebrane tłumy wiernych. Liturgii, podczas której Jan Paweł II dokonuje koronacji czterech cudownych wizerunków Matki Bożej: z Zielenic, Brdowa, Lubaczowa i Stoczka Warmińskiego, przewodniczy metropolita krakowski kard. Franciszek Macharski. Wraz z nim koncelebrują ordynariusze czterech diecezji (kieleckiej, włocławskiej, warmińskiej, lubaczowskiej), z których pochodzą cudowne obrazy, a także rektorzy wszystkich czterech sanktuariów. W czasie trwania Komunii św. przybywa Ojciec Święty. Wygłasza przemówienie, a następnie nakłada papieskie korony Dzieciątku Jezus i Jego Matce. Delegacje czterech diecezji składają na ręce Ojca Świętego symboliczne dary. Swój dar, w postaci gobelinu z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej, składa także Jasnogórska Rodzina Różańcowa. Na zakończenie uroczystości koronacyjnej Papież oraz uczestniczący w niej kardynałowie i biskupi udzielają błogosławieństwa zebranym.
Wieczorem w Bibliotece jasnogórskiego klasztoru rozpoczyna się 194. Konferencja Plenarna Episkopatu Polski, podczas której Jan Paweł II wygłasza przemówienie.
Zamknięciem uroczystości sześćsetlecia obecności Pani Jasnogórskiej jest wieczorny Apel Jasnogórski na Szczycie. Podczas przemówienia Jan Paweł II zapewnia, że pamięta w modlitwie zarówno o tych, którzy cierpią, jak i o tych, którzy zadają cierpienie. Odpowiedzią na papieskie słowa jest burza oklasków. Następnie Ojciec Święty wraz z zebranymi pod Szczytem śpiewa słowa Apelu - „Maryjo, Królowo Polski, jestem przy Tobie, pamiętam, czuwam” napisane przez Prymasa Tysiąclecia w miejscu jego warmińskiego odosobnienia. Drugi i zarazem ostatni dzień pobytu Ojca Świętego w Częstochowie kończy jego spotkanie z kilkudziesięcioma osobami z Instytutu Prymasowskiego, jakie ma miejsce po Apelu Jasnogórskim w zakrystii klasztoru.

* * *

Pas sutanny przestrzelony podczas zamachu na życie Jana Pawła II 13 maja 1981 r. Ojciec Święty ofiarował go podczas wizyty na Jasnej Górze w czerwcu 1983 r. - jako wotum i podziękowanie Matce Bożej za ocalenie życia.
Pierwotnie, zgodnie z wolą Papieża, pas ten miał być udostępniony wiernym dopiero po jego śmierci. Jan Paweł II zmienił jednak zdanie i 4 czerwca 2004 r. - w 25. rocznicę pierwszej papieskiej pielgrzymki do Ojczyzny - pas ten, oprawiony w srebrną ramę, został umieszczony w Kaplicy Matki Bożej, obok Cudownego Obrazu

20 czerwca

Ojciec Święty odleciał helikopterem z Częstochowy do Poznania i Katowic. Po przyjeździe na nocleg na Jasną Górę, około godz. 22, Jan Paweł II pojawił się na wałach i wygłosił przemówienie do oczekujących go wiernych.

21 czerwca

To dzień rozstania z Jasną Górą. Od godz. 7.10 do 7.30 miała miejsce prywatna modlitwa Ojca Świętego przed Obrazem Królowej Polski. Kilka minut po godz. 8 papieski helikopter wystartował z pobliża Jasnej Góry.