Śladów i pamiątek księdza, biskupa, kardynała Karola Wojtyły a później papieża Jana Pawła II jest na naszej ziemi wiele. Wielka jest także ich różnorodność - od ludzkiej pamięci przechowującej wspomnienia jego pobytów, przez dary, jakie zostawił na Jasnej Górze, po pomniki upamiętniające postać Papieża Polaka. Warto przypomnieć choćby niektóre spośród nich.

Na jurajskim szlaku ks. Wojtyły

6 kwietnia 1953 r. - był to Poniedziałek Wielkanocny - ks. Karol Wojtyła pobłogosławił w kościele parafialnym w Poraju małżeństwo Stanisława i Jadwigi Kozłowskich. Ślad tego wydarzenia pozostał w księgach parafialnych. Był to pierwszy ślub w tzw. Rodzince, późniejszym Środowisku. Następnego dnia Rodzinka pod wodzą ks. Wojtyły wyruszyła w swoją pierwszą pielgrzymkę do Częstochowy.
30 maja 1956 r. ks. Karol Wojtyła zmierzając na rowerze do Częstochowy przejechał przez podczęstochowski Olsztyn. Czy mógł pozostać obojętny na jego urok, jurajski krajobraz? Czy przejechał przez niego niezauważony? A może towarzyszyło mu staropolskie „Szczęść Boże” napotkanych na drodze gospodarzy, którzy w ten sposób witali nieznajomego jegomościa?
13 sierpnia 1967 r. w sanktuarium w Leśniowie miała miejsce koronacja figury Matki Bożej. Dokonali jej kard. Stefan Wyszyński i ówczesny metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła, który przewodniczył uroczystej Mszy św. Wydarzenie to zapadło w pamięć mieszkańców Leśniowa i gospodarzy miejsca - ojców paulinów.

Pomniki Honorowego Obywatela

27 maja 1991 r. Rada Miasta nadała Janowi Pawłowi II honorowe obywatelstwo Częstochowy. Symboliczny klucz do bram miasta przekazano Papieżowi podczas VI Światowego Dnia Młodzieży - 15 sierpnia 1991 r. Wydarzenie to upamiętnia tablica w Urzędzie Miasta, którą odsłonięto w 1994 r. Nie brakuje w stolicy archidiecezji pomników i tablic poświęconych Janowi Pawłowi II. Najbardziej znane są trzy z nich: na wałach jasnogórskich, na pl. Daszyńskiego oraz w bazylice archikatedralnej.
26 sierpnia 1999 r. prymas Polski kard. Józef Glemp odsłonił i poświęcił pomnik Jana Pawła II wzniesiony na Bastionie Świętej Trójcy na jasnogórskich wałach. Jego fundatorami są Danuta i Tomasz Gołębiowie z USA, autorem Władysław Dudek. Na pomniku z brązu Papież przedstawiony jest w sutannie, z piuską w lewej ręce i z prawą dłonią wyciągniętą w serdecznym geście w kierunku pielgrzymów i mieszkańców miasta.
12 października 2008 r., podczas VIII Dnia Papieskiego, na pl. Daszyńskiego odsłonięty został pomnik Jana Pawła II - Papieża Pielgrzyma. W zamyśle autorów - prof. Jana Kucza i współpracującego z nim Radosława Kostyry - cały pl. Daszyńskiego wraz z kamiennym krzyżem i figurą Papieża miał tworzyć ten pomnik. Monumentalny krzyż oparty poprzecznym ramieniem o chodnik stał się bramą, przez którą przechodzą pielgrzymi, jak i wierni miasta zmierzający w procesjach na Jasną Górę. Częstochowian wzrusza postać Jana Pawła II - Papieża pielgrzymującego mimo podeszłego wieku i widocznego na twarzy cierpienia. Jego przygarbiona sylwetka zwrócona w stronę krzyża i Jasnej Góry zaprasza do drogi ku Chrystusowi i Jego Matce.
W 1982 r. w nawie głównej bazyliki katedralnej odsłonięto pomnik Jana Pawła II, upamiętniający jego wizytę w najważniejszej świątyni diecezji w 1979 r., podczas pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny. Płaskorzeźba przedstawiająca Papieża jest dziełem dwóch wybitnych częstochowskich rzeźbiarzy: Jerzego Kędziory i Szymona Wypycha, a co ciekawe, na jej cokół wykorzystano blok granitu z cokołu pomnika cara Mikołaja II, jaki znajdował się pod Jasną Górą.

Place, ulice, domy i miejsca pamięci

Osoba Jana Pawła II, Honorowego Obywatela Częstochowy, upamiętniana jest na wiele sposobów. 31 maja 1983 r. imię Jana Pawła II otrzymał plac przed archikatedrą. 2 lipca 1990 r. na al. Jana Pawła II przemianowano... al. Lenina! Imię Jana Pawła II nosi także Dom Księży Emerytów przy ul. 3 Maja oraz Dom Miłosierdzia Archidiecezji Częstochowskiej przy ul. Rapackiego. Tak jak Kraków ma słynne okno na Franciszkańskiej 3, tak Częstochowa może szczycić się balkonem przy Al. Najświętszej Maryi Panny 54. Tablica na znajdującym się pod tym numerem budynku Kurii Metropolitalnej przypomina, że właśnie z tego balkonu Ojciec Święty przemawiał do wiernych podczas pierwszej wizyty w Częstochowie w 1979 r. Upamiętnione tablicą jest miejsce lądowania papieskiego śmigłowca z 4 czerwca 1979 r. „Lotnisko” zaimprowizowano w pobliżu katedry przy ul. Ogrodowej, gdzie obecnie znajduje się Dom Katolicki, a w nim m.in. siedziba Radia „Fiat”. Tablica pamiątkowa i pomnik Jana Pawła II znajduje się również w gmachu Wyższego Seminarium Duchownego przy ul. Św. Barbary 41, który Ojciec Święty poświęcił 15 sierpnia 1991 r., podczas VI Światowego Dnia Młodzieży. Imię Jana Pawła II nosi również otwarte 11 października 1999 r. Collegium w Akademii Polonijnej przy ul. Pułaskiego 4/6. Już wkrótce, 28 maja, wezwanie Jana Pawła II otrzyma zawierciański kościół noszący dotychczas wezwanie św. Jana Chrzciciela i św. Pawła Apostoła, który wybrany został na sanktuarium bł. Jana Pawła II.

Papieskie pamiątki na Jasnej Górze

Przybywający do Częstochowy pielgrzymi zatrzymują się ze wzruszeniem przed pomnikiem rodziców Papieża - Karola i Emilii Wojtyłów znajdującym się przed Domem Pielgrzyma. Pomnik, wyrzeźbiony przez Józefa Marka, poświęcił sam Jan Paweł II w dniu 16 sierpnia 1991 r. Zmierzający na Jasną Górę od strony Domu Pielgrzyma wchodzą na teren klasztoru przez Bramę Papieską, zbudowaną w 1987 r., przed trzecią wizytą Papieża w Częstochowie. Brama ozdobiona herbem Jana Pawła II została zaprojektowana przez prof. Wiktora Zina i dr. Zbigniewa Białkiewicza. Nie ma pielgrzyma, który nie znałby lokalizacji jasnogórskiej Sali Papieskiej. Wielokrotnie odbywały się w niej spotkania podczas dorocznych pielgrzymek „Niedzieli” na Jasną Górę. Salę poświęcił 5 czerwca 1979 r. sam Papież, stąd też wzięła się jej nazwa.
Klasztor jasnogórski pełen jest pamiątek i darów złożonych w sanktuarium przez Jana Pawła II - pierwszego papieża, który przybył na Jasną Górę. Jest tych darów ok. 200, a można je oglądać m.in. w Muzeum 600-lecia Jasnej Góry oraz w Kaplicy Cudownego Obrazu. Do darów tych należy znajdująca się tuż przy Obrazie Matki Bożej złota róża, podarowana w 1979 r. W Kaplicy znajduje się także zakrwawiony pas sutanny przestrzelony podczas zamachu na Papieża, który Jan Paweł II przekazał Jasnej Górze podczas Apelu 18 czerwca 1983 r. Pierwotnie nie był on pokazywany wiernym, bowiem zgodnie z wolą Papieża udostępniony na widok publiczny miał zostać dopiero po jego śmierci. Jan Paweł II zmienił jednak zdanie i pas w 2004 r. został umieszczony w srebrnej gablocie w Kaplicy. Swoje miejsce w Kaplicy Cudownego Obrazu znalazło też złote ażurowe serce z napisem „Totus Tuus” - dar Jana Pawła II, który w imieniu Papieża Jasnej Górze przekazał w czasie stanu wojennego, 22 czerwca 1982 r., abp Luigi Poggi jako zapowiedź uczestnictwa Papieża w jubileuszu 600-lecia obecności Obrazu Matki Bożej na Jasnej Górze.
Wśród darów Jana Pawła II dla klasztoru znajdują się m.in.: medalik z Guadalupe otrzymany w Meksyku, podczas pierwszej papieskiej wizyty apostolskiej, świeca z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore, krzyż-pastorał wzbogacony wizerunkiem św. Maksymiliana Marii Kolbego, wcześniej ofiarowany Papieżowi z Mediolanu, którego Jan Paweł II używał na Jasnej Górze w czasie pielgrzymki w czerwcu 1983 r., trzy wspaniałe kielichy mszalne, piuska, ornaty i stuła, liczne różańce, złota gałązka oliwna, otrzymana przez Papieża w rzymskim sanktuarium Matki Bożej Miłości, tłok pieczętny Achillesa Rattiego, obrazy, rzeźby oraz dar osobliwy - rower włoskiej drużyny kolarskiej, który nie powinien dziwić ze względu na pamięć licznych pielgrzymek rowerowych na Jasną Górę, jakie późniejszy Jan Paweł II odbywał z młodzieżą akademicką. Ostatnim darem są korony, które Jan Paweł II pobłogosławił i podarował Częstochowskiej Pani dzień przed swoją śmiercią, 1 kwietnia 2005 r.