17 lipca 1794 r. na paryskim placu egzekucyjnym ścięto szesnaście sióstr z Karmelu w CompieOgne. Zostały skazane na śmierć za wierność religijnym ideałom - nie zaakceptowały postanowienia władz rozwiązującego ich zgromadzenie, a po opuszczeniu klasztoru nadal żyły według zakonnych reguł. Idąc na szafot, śpiewały psalmy i hymny. Salve Regina przerwało ostrze gilotyny, spadające na kark ostatniej skazanej - Przeoryszy Karmelu. Wydarzenia te, mające miejsce w czasach Rewolucji Francuskiej, Georges Bernanos uczynił osią swych Dialogów karmelitanek. Francis Poulenc wykorzystał tę sztukę jako libretto do dramatu muzycznego o prawdziwie szekspirowskim wymiarze. Charakter i strukturę dzieła podyktował kompozytorowi szacunek wobec tekstu Bernanosa, odznaczającego się nieprzeciętnymi wartościami literackimi. Świetnie napisana muzyka opery Poulenca jest podporządkowana ekspozycji słowa, zdecydowanie sytuującego się tu na pierwszym planie. Przejmująco brzmią recytatywy i ariosa, wyrażające ludzką rozpacz wobec ogromu cierpień, niesionych przez groźną siłę rewolucji. Jedynie mistyczna modlitwa i kontemplacja zdają się powstrzymywać i rozpraszać impet okrutnego terroru.

Wnikliwie przemyślana reżyseria Krzysztofa Kelma sprawiła, że Dialogi... objawiając pełnię swego surowego piękna, zawładnęły 27 marca br. publicznością łódzkiego Teatru Wielkiego na ponad trzy godziny. Dramatyzm kolejnych, precyzyjnie ukształtowanych sekwencji, znakomicie współtworzyła oszczędna scenografia. Brąz i szarość, dominujące w scenach klasztornych, zderzone z czerwienią, ucieleśniającą rewolucyjne wrzenie, ułożyły się w pełną napięć kompozycję o wymownej symbolice.

Ozdobą przedstawienia były wspaniałe kreacje aktorskie. Anna Cymmerman doskonale wywiązała się z niełatwego zadania, jakim niewątpliwie jest rola Blanche de la Force. W jej ujęciu wewnętrzne rozterki młodej arystokratki, wstępującej do zakonu w chwili wybuchu rewolucji, zyskały postać przejrzystą i wiarygodną. Jolanta Gzella jako stara Przeorysza zaprezentowała w scenie śmierci aktorstwo i umiejętności wokalne godne najwyższego uznania. Autentyczne wyczucie tragizmu przenikało role Krystyny Rorbach (nowa Przeorysza), Agnieszki Makówki (matka Maria), Jolanty Bobras-Pająk (siostra Konstancja), Agnieszki Lipskiej (matka Joanna), a także Ewy Szymkiewicz (siostra Matylda). Podobny wysoki poziom wykonawczy towarzyszył partiom męskim, które odtwarzali: Zenon Kowalski (markiz de la Force), Tomasz Madej ( kawaler de la Force), Borys Ławreniw (kapelan) oraz Andrzej Niemierowicz ( oficer). Całość doskonale wzbogaciła zarówno popisowa gra orkiestry pod kierownictwem Tadeusza Kozłowskiego, jak i śpiew chóru, wyśmienicie przygotowanego przez Marka Jaszczaka. Żywe obrazy, nawiązujące kolorytem i dynamizmem do malarstwa EugeOne´a Delacroix, opracowała Iliana Alvarado.

Gdy w finale karmelitanki ze spokojem wstępują na stopnie gilotyny i dołącza do nich pogodzona z losem Blanche, odnosimy wrażenie, iż wszystkie kroczą w światłość, która nigdy nie gaśnie. "Przez dno zwątpienia i przerażenia ku wyżynom Łaski i Zbawienia".