"Wierzyli, że ich krew stanie się fundamentem niepodległej Polski. Za marzenia zapłacono im prześladowaniem i upokorzeniem".

5 kwietnia br. w Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku miało miejsce otwarcie wystawy Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, Oddział w Gdańsku, zatytułowanej: Za Świętą Sprawę - żołnierze Łupaszki! Scenariusz wystawy przygotowali Janusz Marszalec, Piotr Niwiński i Piotr Szubraczyk, a znalazły się na niej fotografie i eksponaty pochodzące z różnych zbiorów, m.in. ze zbioru Aresztu Śledczego w Gdańsku, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Państwowego w Gdańsku, Archiwum Sądu Okręgowego w Gdańsku i Bydgoszczy, Centralnego Archiwum Wojskowego w Rembertowie, Muzeum Okręgu Wileńskiego AK w Łodzi, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Ośrodka "Karta" i wielu osób prywatnych.

Wystawa przyciągnęła wielu gości. Zaszczycili ją biskup włocławski Bronisław Dembowski i prezydent Włocławka Stanisław Wawrzonkoski. Poproszony o zabranie głosu, Ksiądz Biskup wyraził radość z faktu zorganizowania i udostępnienia wystawy, ukazującej prawdę historyczną. W wystąpieniu nakreślił uwarunkowania polityczne, w jakich znaleźli się w latach 40. ubiegłego wieku polscy patrioci, i zwrócił uwagę, że spowodowały one wiele ludzkich dramatów, konfliktów postaw i sumień. Z kolei prezydent Wawrzonkoski, zwracając się do zebranych, wśród których była duża grupa młodzieży, powiedział, że dla ludzi młodych prezentowane na wystawie eksponaty dotyczą spraw z dawnej historii. Jednak nadal żyje wielu Polaków, którzy żywo mają w pamięci dramaty tamtych lat i reprezentują różne postawy co do określonych wydarzeń z przeszłości. Zdaniem Prezydenta, wystawa dobrze służy poznaniu prawdy.

Mjr Zygmunt Szendzielarz, ps. "Łupaszka" (1910-51); oficer 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich. Dwukrotnie odznaczony orderem Virtuti Militari. W latach 1943-44 dowódca 5. Brygady AK na Wileńszczyźnie. W 1945 r. na Białostocczyźnie odtworzył 5., a rok później 6. Brygadę. Działały one na Podlasiu i na Pomorzu jako część Okręgu Wileńskiego AK. Mjr "Łupaszka" podjął zbrojną walkę z komunistycznymi siłami bezpieczeństwa. Jednak w listopadzie 1946 r., po ustaleniu, że Zachód nie będzie podejmował interwencji w sprawie suwerenności Polski, aby nie narażać życia podległych mu żołnierzy, podjął decyzję o rozwiązaniu szwadronów wchodzących w skład 5. Brygady.

Ukrywał się, jednak został aresztowany przez funkcjonariuszy UB wczerwcu 1948 r. w Zakopanem. Przeżył brutalne śledztwo. 2 listopada 1950 r., wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.

10 grudnia 1993 r. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego unieważniła wyrok, uznając, iż działalność zbrojna mjr. "Łupaszki" służyła zachowaniu niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Pisał mjr "Łupaszka" w kwietniu 1946 r.: Nie jesteśmy żadną bandą, jak nas nazywają zdrajcy i wyrodni synowie naszej Ojczyzny. My jesteśmy z miast i wiosek polskich. Walczymy za Świętą Sprawę, za wolną, niezależną, sprawiedliwą i prawdziwie demokratyczną Polskę! Nie mamy ani prasy własnej, ani wolności słowa, ani wolności zebrań, ani prawa wiązania się w stronnictwa polityczne - jesteśmy więc pozbawieni wszystkich dobrodziejstw demokracji! (...) Mamyż poddać się gwałtowi zadawanemu obcą, zbrodniczą ręką?! Mamyż pod groźbą obcych bagnetów wyrzec się prawa stanowienia o sobie?! Mamyż wyrzec się ducha, serca i zaprzeć się wiary?! Nigdy! Niech żyje wolna demokratyczna Polska!