Członkowie ruchów i wspólnot podejmują różne funkcje i posługi. Ich zaangażowanie widać przede wszystkim na poziomie parafii. Zauważmy, że jeżeli nawet ruchy i wspólnoty skupiają osoby z różnych parafii, to przecież zawsze jest odniesienie do tej konkretnej parafii, w której się spotykamy. Czasami można jednak odnieść wrażenie, że kiedy jesteśmy w konkretnym ruchu, to łatwo przychodzi nam stracić perspektywę parafii. Może czasami nawet zbyt łatwo rozgrzeszamy się z nieobecności w parafii, tłumacząc, że mamy swoje pole działania w innym miejscu.
Gdzie najczęściej posługujemy? Wydaje się, że przede wszystkim podczas liturgii, która regularnie gromadzi nas, a jednocześnie stwarza płaszczyznę posługiwania. Wielu z nas czytało przecież fragmenty Pisma Świętego z lekcjonarza, modlitwę wiernych podczas Eucharystii, nieobce są nam także procesje z darami czy komentarze liturgiczne wprowadzające w poszczególne wydarzenia przeżywanej liturgii.
W niniejszym tekście chcemy zwrócić uwagę na nowe posługi, które stają przed grupami i wspólnotami. Od pewnego czasu w diecezji czyni się starania, aby w miarę potrzeby wprowadzić w parafiach stałe posługi lektora i akolity. Wszystko zmierza do tego, by w najbliższych miesiącach była możliwość podjęcia formacji przygotowującej do tych posług. W związku z tym chcemy im poświęcić nieco miejsca.
Kilka lat temu biskupi w Polsce zatwierdzili specjalną instrukcję oraz dyrektorium poświęcone przywołanym stałym posługom lektora i akolity. Przyjrzyjmy się im bliżej. Zobaczmy, jakie funkcje mogą pełnić w liturgii.
Lektor jest ustanowiony do wykonywania czytań z Pisma Świętego z wyjątkiem Ewangelii, może on także podawać intencje modlitwy powszechnej, a gdy nie ma psałterzysty, może również wykonać psalm między czytaniami; może także przygotowywać i podawać wyjaśnienia lub komentarze do poszczególnych momentów w liturgii.
Akolita usługuje przy ołtarzu, pomaga kapłanowi i diakonowi, może przygotowywać ołtarz i naczynia liturgiczne oraz w razie potrzeby rozdawać wiernym Komunię św., której jest szafarzem nadzwyczajnym; w przypadkach szczególnych może także wystawiać Najświętszy Sakrament do adoracji bez udzielania błogosławieństwa.
Poza wymienionymi funkcjami liturgicznymi, gdy nie ma kapłana lub diakona, lektor i akolita mogą prowadzić wigilię przy zmarłym oraz w dniu pogrzebu stacje w domu zmarłego i na cmentarzu. Lektor może także pomóc w przygotowaniu wiernych do godnego przyjęcia sakramentów. Dotyczy to prowadzenia spotkań z rodzicami i rodzicami chrzestnymi przed udzieleniem sakramentu chrztu dziecku, spotkań z rodzicami przed I Komunią św. ich dzieci czy z młodzieżą przygotowującą się do przyjęcia sakramentu bierzmowania. Trudno nie zauważyć potrzeby tych posług w parafiach.
Posługa akolity poza liturgią ma przede wszystkim szczególny wymiar posługi chorym. Akolita bowiem może zanosić im Najświętszy Sakrament. Jest to wyjątkowa służba, gdyż dotyka wyjątkowych i trudnych sytuacji. Chorzy niejednokrotnie uczestniczą duchowo w niedzielnej Eucharystii za pośrednictwem radia czy telewizji; w takich sytuacjach przyjęcie Najświętszego Sakramentu jest ogromnym dopełnieniem tego uczestnictwa. Zauważmy także, że obecność Jezusa Eucharystycznego w domu chorego jest głębokim duchowym przeżyciem nie tylko dla niego samego, lecz najczęściej także dla innych domowników, rodziny, która uczestniczy w obrzędzie.
Ważnym elementem posługi stałego lektora i akolity jest również to, że mogą oni pomagać w przygotowaniu nabożeństw oraz przewodniczyć niektórym z nich. Dotyczy to np. Różańca czy Drogi Krzyżowej. Chociaż nabożeństwa te kojarzymy z posługą prezbitera, to nie można wykluczyć, że w niektórych parafiach istnieje już potrzeba ich odprawiania np. w kaplicach i przy figurach, czyli w miejscach, do których ksiądz fizycznie nie jest w stanie przybyć. Mogą więc im przewodniczyć stali lektorzy i akolici.
Kto może pełnić omawiane posługi? W dokumentach 2. Polskiego Synodu Plenarnego czytamy: „Mężczyźni świeccy, którzy ukończyli przynajmniej 25 lat, cieszą się dobrą opinią, posiadają odpowiednie przymioty i są przygotowani do swych zadań poprzez odpowiednią formację, mogą być przyjęci do posługi stałego akolity. Posługę lektora można udzielać w wieku wcześniejszym”.
Środowiskiem, z którego mogą się rekrutować kandydaci do posług, są w pierwszym rzędzie grupy i wspólnoty działające w parafiach. Wiemy chociażby, że znaczna grupa osób przechodziła formację w Ruchu Światło-Życie, który zawsze kładł nacisk na przygotowanie i udział w liturgii; stąd propozycja posługi szczególnie lektora jest im bliska. Dla wszystkich nowością jest na pewno posługa akolity, która do tej pory była zarezerwowana dla kleryków, którzy przygotowują się do kapłaństwa.
Zauważmy, że omawiane stałe posługi stanowią dla ruchów swoiste wyzwanie. Po pierwsze wysiłku wymaga samo przygotowanie do ich pełnienia. Trzeba będzie przejść specjalną kilkunastomiesięczną formację. Po drugie, i to prawdopodobnie jest najważniejsze, udzielenie posług przez biskupa zakłada stałość służby danej osoby w konkretnej w parafii. Z tym mamy czasami pewne problemy. Funkcjonowanie ruchów i wspólnot, w tym z perspektywy podejmowania różnych posług, ma niejednokrotnie charakter okazjonalny, czy też, jak to lubimy nazywać, spontaniczny. I chociaż nam to czasami doskwiera, to nie umiemy sobie z tym poradzić, a nawet się na to godzimy. W przypadku posług, oczywiście dotyczy to konkretnych osób, mamy się zobowiązać do stałości służby. Jest to na pewno wyzwanie. Warto na koniec zaznaczyć, że omawiane posługi mogą dotyczyć jeszcze w inny sposób wspólnot i grup. Lektor i akolita mogą mieć bowiem także sporo pracy w naszych środowiskach, często przecież nie tak małych, pełniąc przypisane im posługi.
Nie mam wątpliwości, że stałe posługi lektora i akolity będą dla niektórych członków wspólnot poważnym zaproszeniem. Podjęcie ich będzie swoistym krokiem wiary. Możemy w tym przypadku mówić także o powołaniu, które Bóg stawia przed konkretnym człowiekiem.