Kiedy omawiamy zagadnienie ruchów i wspólnot działających na terenie diecezji toruńskiej, warto zająć się także kwestią ich różnorodności. Okazuje się jednak, że kiedy chcemy opisać ich bogatą rzeczywistość, brakuje jednego kryterium, dzięki któremu moglibyśmy dokonać pogrupowania grup działających w parafiach. Wyzwaniem jest nawet samo nazewnictwo. Najczęściej używamy pojęć: ruchy, stowarzyszenia, grupy, wspólnoty. Spotykamy jednak i inne nazwy, które odnosimy do rzeczywistości grup funkcjonujących w parafiach.
Odwołajmy się do zestawień, które przygotował Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC na podstawie ankiet statystycznych wypełnionych przez księży proboszczów we wszystkich diecezjach w Polsce. Zawarte tam informacje odzwierciedlały stan liczbowy Kościoła w Polsce na 31 grudnia 2005 r. Po raz pierwszy w edycji różnych danych zamieszczono informacje na temat wspólnot i ruchów działających w parafiach. Poza małymi wyjątkami, kiedy przy parafiach brakuje danych o ruchach, możemy zagłębić się w interesującą lekturę. Prezentujemy kilka przykładów spisów ruchów działających w wybranych parafiach naszej diecezji: Biskupice: Akcja Katolicka, Czciciele Miłosierdzia Bożego, lektorzy, ministranci, Rodzina Fatimska, schola, Żywy Różaniec; Chełmża: Akcja Katolicka, Caritas, chór parafialny, duszpasterstwo akademickie, Dzieci Boże, grupy pielgrzymkowe, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, Kościół Domowy - oaza rodzin, liturgiczna służba ołtarza, Papieskie Dzieło Dziecięctwa Misyjnego, rada duszpasterska, Trzeci Zakon św. Franciszka, Żywy Różaniec; Grudziądz, parafia św. Maksymiliana Kolbego: Akcja Katolicka, Anonimowi Alkoholicy, Caritas, chór parafialny, Czciciele Miłosierdzia Bożego, grupa modlitewna, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, liturgiczna służba ołtarza, Papieskie Dzieło Dziecięctwa Misyjnego, Parafialny Klub Seniora, Rodzina Szensztacka, schola, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, Żywy Różaniec; Toruń, parafia św. Antoniego: Akcja Katolicka, Caritas, Czciciele Miłosierdzia Bożego, grupa młodzieżowa, Koło Misyjne, liturgiczna służba ołtarza, Odnowa w Duchu Świętym, schola, Światło Adoracji Chrystusa, zespół muzyczny, Żywy Różaniec; Toruń, parafia św. Józefa: Akcja Katolicka, asysta procesyjna, Betania, chór parafialny, Duchowa Adopcja Dziecka Poczętego, duszpasterstwo akademickie, duszpasterstwo nauczycieli, duszpasterstwo służby zdrowia, Ewangelizacja 2000, grupa młodzieżowa, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, Katolickie Stowarzyszenie Wychowawców, Koło Misyjne, kręgi rodzin, liturgiczna służba ołtarza, MAITRI, Neokatechumenat, Odnowa w Duchu Świętym, Ruch Światło-Życie, schola, świetlica, wspólnota pielgrzymkowa, zespół charytatywny, Żywy Różaniec.
Przedstawione przykłady grup działających w naszej diecezji pozwalają na wyciągnięcie kilku interesujących wniosków. Jak widać, mamy przede wszystkim do czynienia z ogromną różnorodnością grup i wspólnot działających w parafiach. Warto zawsze powtarzać, że różnorodność nie jest czymś złym, to bogactwo Kościoła, bogactwo naszych parafii. Wydaje się więc, że każdy wierny świecki może znaleźć w tym zestawieniu coś dla siebie. Dodajmy jednocześnie, że zdecydowanie więcej grup funkcjonuje w parafiach miejskich. Dzisiaj coraz częściej możemy usłyszeć pytanie o to, jak zakładać grupy w mniejszych parafiach. Jakie to mają być ruchy? Jak często mogą się spotykać? Gdzie organizować spotkania, w pomieszczeniach parafialnych, czy w domach? Oczywiście, te same pytania możemy odnieść do wszystkich parafii.
Najczęściej powtarzającymi się grupami są: Żywy Różaniec, Akcja Katolicka, schole, Caritas i liturgiczna służba ołtarza. Zestawienie to możemy odnieść do wielu parafii naszej diecezji. Oczywiście, w przytoczonym wyżej opisie nie dokonano egzemplifikacji wszystkich grup i ruchów.
Widać, że w niektórych parafiach mamy problem z samym nazwaniem grup i ruchów. Po części może to wynikać z faktu, że niektóre z nich mają charakter krótkotrwały i słabo zorganizowany. Wyzwaniem jest to, jak nazywać zakładane grupy, kiedy nie mają one odniesienia do tych, które posiadają strukturę ogólnopolską lub diecezjalną. Przez lata mogliśmy się nawet spotkać z akceptowanym nadużyciem. Otóż, bardzo często grupy gromadzące młodzież nazywano grupami oazowymi. Jednocześnie niewiele z nich realizowało formację i charyzmat Ruchu Światło-Życie. Dlaczego tak było? Może tak było łatwiej, ponieważ oaza była znanym ruchem, identyfikowanym jednoznacznie z młodzieżą. W ten sposób jednak sam Ruch Światło-Życie doświadczał swoistej degradacji.
Patrząc na rzeczywistość ruchów w parafiach, warto podjąć jeszcze jedną kwestię. Wiemy dobrze, że w znacznym procencie w tych różnych grupach uczestniczą te same osoby. Do pewnego stopnia jest to zrozumiałe i może nawet wskazane. Czasami bowiem ułatwia to tworzenie płaszczyzn współpracy między grupami i wspólnotami. Niekiedy także wypełnia w życiu konkretnego człowieka potrzebę modlitwy i działania. Być może w niektórych parafiach dostrzegamy w tym już pewną trudność. Jesteśmy bowiem świadkami tworzenia się pewnego nieprawdziwego obrazu, a wielość grup nie przekłada się na oczekiwaną wielość uczestniczących w nich osób. Ostatecznie wszędzie spotykamy te same osoby.
Podsumowując, trzeba stwierdzić, że grup działających w parafiach jest dość dużo i wielu może szukać w nich swojego miejsca. Można powiedzieć, że mamy je w zasięgu naszych rąk i tylko od nas zależy, czy będziemy chcieli skorzystać z ich oferty. Oczywiście, zawsze możemy się decydować na zakładanie nowych grup i wspólnot. Z doświadczenia wiemy, że jest to zadanie wymagające i trudne. Nie gaśmy jednak zapału i bądźmy otwarci, może czasami warto zaryzykować i pozwolić budować Bogu Jego dzieła. Wspólnoty i grupy działające w parafiach są przecież Jego dziełami.