Człowiek otwartego serca i umysłu, niezwykłej pracowitości wyrozumiałości dla drugiego, zwłaszcza tego słabego. Sam pochodził z ludu, w swej duszpasterskiej działalności zawsze rozumiał potrzeby i problemy najuboższych. Swoje listy pasterskie, które pisał już jako arcybiskup lwowski, dedykował „drogim braciom kapłanom i drogiemu ludowi”. Obu tym grupom wiele czasu i miejsca poświęcił w swoim życiu.
Józef Bilczewski urodził się w Wilamowicach, w archidiecezji krakowskiej, 26 kwietnia 1860 r. Od najmłodszych lat przejawiał zdolności do nauki, posyłano go więc do najbliższych szkół, a po nich do gimnazjum w Wadowicach. W 1880 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1884 r. przyjął święcenia kapłańskie i mimo słabego zdrowia nie tylko ukończył studia, lecz także podjął się zgłębiania kolejnych dziedzin. Wysłany do Wiednia uzyskał tytuł doktora w Instytucie Teologicznym, po czym od 1886 r. studiował w Rzymie i w Paryżu. Ten czas był dla niego niezwykle owocny. Żmudna praca badawcza w muzeach rzymskich, bibliotekach watykańskich, a także w katakumbach, wpłynęła na ukierunkowanie późniejszych działań naukowych Bilczewskiego. Opublikował m.in. pracę habilitacyjną pt. „Archeologia chrześcijańska wobec historii Kościoła i dogmatu”.
Po powrocie do kraju obok pracy duszpasterskiej Bilczewski zaangażował się w pracę naukową. Skomplikowana sytuacja polityczna, trudna sytuacja Kościoła, niska liczebność kleryków na uczelniach katolickich – to wszystko było przedmiotem troski duchownego. W 1890 r. został profesorem na Uniwersytecie Lwowskim, w 1900 – rektorem. 17 grudnia 1900 r. papież Pius XIII ustanowił go metropolitą arcybiskupem lwowskim. Odtąd „oddanie się całopalne za sprawę Kościoła św.” będzie mu towarzyszyć we wszystkich poczynaniach. Dzięki tytanicznej wręcz pracy, wytrwałości i pokorze abp Bilczewski pozostawił po sobie opinię człowieka świętego. Pamiątki po nim to nie tylko ponad 330 obiektów sakralnych na terenie archidiecezji lwowskiej, powstałych z jego inicjatywy, to także konkretne działania podczas walk polsko-ukraińskich 1918 r., kiedy to stanął na czele komitetu ratunkowego, dostarczającego żywność najuboższym, to spotkania przygotowujące księży do organizowania akcji społecznych wśród biedoty. Zajmował się pomocą dla studentów, organizowaniem szkół ludowych, wspieraniem biednych. Zmarł 20 marca 1923 r. we Lwowie.
Jan Paweł II beatyfikował Józefa Bilczewskiego 26 czerwca 2001 r. we Lwowie, kanonizował Benedykt XVI 23 października 2005 r. w Rzymie.