Przypadająca w 50 dni po Świętach Wielkanocnych uroczystość Zesłania Ducha Świętego, zwana jest też Pięćdziesiątnicą albo Zielonymi Świątkami, które jako święto rolników w sposób wyjątkowy obchodzi polska wieś. O bogatej obrzędowości ludowej związanej z jego obchodami pisałam na łamach Ładu Bożego w poprzednich latach (nr. 22/98, 21/99) . W zwyczajach zielonoświątkowych akcentowano związek z ziemią, wynikający z troski o przyszłe plony, powodzenie w hodowli. Zielone Świątki, obchodzone u progu lata (zależnie od Wielkanocy przypadają na niedzielę między 10 maja a 14 czerwca), są czasem poprzedzającym pełne wyjście człowieka z gospodarskich opłotków w przestrzeń pól i lasów. Tę przestrzeń zgodnie ze starym ludowym myśleniem należało oczyścić od złego i przygotować do letnich prac polowych. W praktykach tego czasu wiele było aktów magicznego oczyszczania przestrzeni oraz "zaklinania" urodzaju. Na rozstajach dróg i granicach pól palono ognie, polewano zagrody i pola wodą, w myśl wielkanocnej zasady:

"I tak co piątek, aż do Zielonych Świątek" - oczywiście dla sprowokowania deszczu, zapewnienia urodzaju i zdrowia. Widomym znakiem święta, reliktowo zachowanym do dziś, było majenie domostw i zagród zielonymi gałązkami brzozy lub wierzby. Przyniesione z lasu zatykano w płoty, w załomy murów, węgły i strzechy chat. Robiono szpalery wiodące do drzwi domów. Na Kujawach istniał zwyczaj wysypywania bielusieńkim piaskiem dróżek, rysując nim roślinne lub geometryczne wzory. Rośliną najbardziej eksponowaną w tym dniu był tatarak, którego silna woń odstraszała nie tylko wszelkie zło, ale i dokuczliwe muchy. Orzeźwiający zapach tej rośliny odnawiał nadwątlone po zimie zdrowie, wpływając na dobre samopoczucie ludzi. Wyściełano tatarakiem podwórka, izby - zwłaszcza progi, bowiem wierzono, że tu położony wiedźmy do domu nie wpuści. Zatykano tatarak za wizerunki święte, za meble... Wszędzie, gdzie była wolna przestrzeń.

Zielenią dekorowano dwory i kościoły, a także przydrożne kapliczki. To w tym czasie procesje wiernych wyruszały w pola, obchodziły ich granice, zatrzymywały się na modlitwie przy krzyżach, kapliczkach i figurach. Śpiewano pobożne pieśni, kropiono pola wodą święconą. Zwyczaj chodzenia procesji w Zielone Świątki nie zachował się, jednak nadal istnieje piękna tradycja, zgodnie z którą rolnicy po Mszy św. obchodzą swoje pola. Przyglądają się wschodzącym oziminom, patrzą na zmiany w przyrodzie, czynią kalkulacje do obfitości zbiorów. Dawniej, gdy istniały gromadzkie wypasy bydła, przeglądano też pastwiska. Dzień ten często zbiegał się z pierwszym wiosennym wypędzeniem zwierząt z zagród.

Wszystkie te zabiegi były i są wyrazem przywiązania do ziemi, matki karmicielki. Dla rolników ziemia była zawsze najbliższą, bo oswojoną przestrzenią. Każdy jej szczegół był znany, bliski, swój. Tak pojmowana ziemia była dla mieszkańców wsi centrum świata i niekiedy jedynym sensem, miłością ich życia.