Ilekroć ogłaszane są wyniki kolejnego badania opinii społecznej na temat Kościoła, tylekroć jawią mi się one - niezależnie od precyzyjnie wyliczonych procentów - jako zbiór nieprzeniknionych zagadek. Podobnie w odniesieniu do październikowego sondażu Ośrodka Badania Opinii Społecznej. Może dlatego, że nie jestem socjologiem, pierwsza i najbardziej dla mnie tajemnicza jest treść, jaką zarówno badający, jak i badani podkładają pod samo pojęcie "Kościoła". Jeżeli jest to - zgodnie z najprostszą formułą katechizmową - c a ł a w s p ó l n o t a w i e r z ą c y c h, to zagadką dla mnie pozostaje jak można do grupy tak niejednorodnej
i odmiennej od wszystkich innych precyzyjnie określonych i n s t y t u c j i, takich jak wojsko, policja, parlament, radio, stosować to samo kryterium, np. stopień zaufania? Jeżeli natomiast pojęcie "Kościół" miałoby być równoznaczne z grupą samych duchownych (a obawiam się, że tak właśnie jest), to jakiekolwiek wyniki nie odzwierciedlają prawdy o stosunku do Kościoła we właściwym tego słowa znaczeniu. Zagadką pozostają też dla mnie opinie wzajemnie się wykluczające, np. kiedy 80% respondentów wyraża zaufanie do (nie wiadomo jak pojmowanego) Kościoła, ale jednocześnie 57% uważa, że udział tegoż samego, obdarzanego zaufaniem, Kościoła w życiu politycznym jest za duży. Pomijając to, jak powyższa opinia ma się do rzeczywistości (podobnie uważano, kiedy np. koalicja lewicowa uparcie blokowała konkordat), nie sposób rozwiązać sprzeczności, że ci, którym się ufa, jednocześnie wywołują w ufających lęk.
A już chyba tylko można współczuć tym 7% badanych, którzy określając się jako wierzący i praktykujący,
jednocześnie zupełnie nie ufają swojemu Kościołowi... Trwać w takim rozdarciu to nawet nie heroizm...
Zagadkowe pozostaje też przekonanie prawie połowy ankietowanych, że władze państwowe nie powinny kierować się zasadami społecznej nauki Kościoła. Kto potrafi pojąć meandry logiki, która skłania do ufności Kościołowi, ale kwestionuje doktrynę, według której tenże stara się postępować?... Nie mówiąc o tym, że w praktyce nie ma żadnego innego spójnego systemu zasad społecznych. A nawet najbardziej optymistyczni liberałowie, socjaliści i kto tam jeszcze, kiedy staje przed nimi problem biedy, bezrobocia, kiedy okazuje się, że powstają sytuacje, dla rozwiązania których nie ma "uregulowań prawnych", nagle zaczynają przemawiać, wzywać, apelować, odwoływać się do - jak wynika z badań - nie akceptowanych przez opinię pojęć i zasad pomocy bliźnim, dobra wspólnego, odpowiedzialności za słabszych, pierwszeństwa człowieka nad rachunkiem ekonomicznym itp., swojsko dla katolicyzmu brzmiących. Natomiast nie jest - niestety - zagadką, dlaczego wśród nie ufających Kościołowi znajdują się najmłodsi, poniżej 19. roku życia. Prawie całe 10 lat słuchają z mediów i na ulicy "opinii" o zaborczości Kościoła, o jego zakusach na wolność
społeczeństwa i jednostek, o rzekomym przymusie nauki religii, o tym, że jest nieszczęściem dla Polski, o jego odpowiedzialności za to nawet, z czym nie miał nic wspólnego... Że fakty są inne? Ale liczy się "opinia".