Głos Kościoła
W ostatnich dziesięcioleciach można mówić o pewnym rozwoju pokojowej doktryny Kościoła, zwłaszcza od pontyfikatu Piusa XII do czasów Jana Pawła II. Papież Pius XII głosił m.in. koncepcję pokoju wspierającego się na prawie naturalnym, a także był orędownikiem porozumień międzynarodowych, nawoływał do utworzenia instytucji, która w skali globu rozwiązywałaby wszelkie konflikty. Warto wspomnieć, że z powodu zarzutów stawianych Piusowi XII w związku z milczeniem wobec zbrodni hitlerowskich papież Paweł VI zezwolił na opublikowanie wszystkich tajnych dokumentów Stolicy Świętej z czasów wojny, z których można odczytać, dzień po dniu, papieską działalność. Obraz papieża w tych dokumentach różni się zasadniczo od tego, co niektórzy twierdzą na temat milczenia Watykanu czy wręcz błogosławienia hitlerowskiemu orężu. Już encyklika Mit brennender Sorge potępiała hitleryzm, także orędzia kierowane do Polaków, mimo gróźb Hitlera, były słowami otuchy i zrozumienia, niemniej jednak represje, jakie spotykały duchownych, spowodowały pewną ostrożność sądów Ojca Świętego, dodatkowo zniekształconych przez niemiecką propagandę. Dzisiaj, jak się wydaje, można papieską postawę całkowicie wytłumaczyć. Polityczne znaczenie Stolicy Świętej było wówczas znikome, a odwagą było powiedzieć: "nie", ale też nic więcej nie można było uczynić.
Ogromnym krokiem naprzód w papieskiej myśli o pokoju była encyklika Pacem in terris Jana XXIII. Można powiedzieć, że od jego pontyfikatu Kościół zaangażował cały swój autorytet i siły w obronę praw człowieka i pokoju. Encyklika Pacem in terris, ogłoszona w Wielki Czwartek 11 kwietnia 1963 r., skierowana do wszystkich ludzi dobrej woli, apelująca o pokój i zgodę między narodami, o życie w poszanowaniu prawdy, miłości i wolności, stała się podstawowym dokumentem kościelnym na ten temat. Nie odnosiła się ona tylko do chrześcijan. Z uwagi na adresata - całą ludzkość - jej argumenty za pokojem były racjonalne i humanistyczne, jak też płynące z Objawienia.
W Pacem in terris Jan XXIII przypomina, że religijność sprzyja i prowadzi do pokoju, ponieważ jest on możliwy w warunkach absolutnego poszanowania ładu ustanowionego przez Boga. Chrześcijanie pamiętają, że pokój na ziemi, pochód ku pokojowi na świecie jest włączony w marsz ku zbawieniu, ku pełni życia, które osiągnie się przy Bogu. Królestwo Pokoju Bożego przenika ludzkość już na ziemi, chodzi tylko o to, by człowiek nie odrzucał przynagleń Ewangelii, żył błogosławieństwem, które płynie z wprowadzenia pokoju.
Ten dokument wielkiej mądrości, jasności i odwagi - jak określono encyklikę - wytyczył dalszą pracę Kościoła nad propagowaniem pokoju, odwołał panującą od piętnastu wieków w Kościele koncepcję wojny sprawiedliwej, stwierdzając: "W naszej epoce, epoce atomowej, byłoby nonsensem uważać wojnę za odpowiedni środek przywrócenia naruszonych praw".
Podobnie można określić pokojową działalność papieża Pawła VI, który nawoływał i zaklinał m.in. na forum ONZ (4 października 1964 r.): "Nigdy więcej wojny, nigdy więcej! Nigdy jedni ponad drugimi, ale zawsze jedni razem z drugimi". "Czyż świat - pytał w swym przemówieniu w ONZ Paweł VI
- kiedykolwiek zmieni swą partykularystyczną i wojowniczą mentalność, która aż do dnia dzisiejszego stanowiła zasadniczą materię jego historii? Trudno przewidzieć, lecz z łatwością stwierdzić można, że należy zdecydowanym krokiem zmierzać ku historii nowej, historii pokojowej, która będzie naprawdę i w pełni ludzka, ku historii, którą Bóg obiecał ludziom dobrej woli".
CDN.