Czy za pieniądze ludzie zrobią wszystko? Nikt przy zdrowych zmysłach nie udzieli chyba na to pytanie twierdzącej odpowiedzi. Niemniej jednak faktem jest, że wielu ludzi jest w stanie dla pieniędzy zamordować, okraść, złamać niejedną zasadę moralną czy po prostu się upodlić. Z tym ostatnim przypadkiem mamy niewątpliwie do czynienia przy okazji programu telewizyjnego, jakiego chyba jeszcze w historii TV nie było.
Oto jedna z holenderskich stacji telewizyjnych wpadła na pomysł, by kilku obcych sobie ludzi zamknąć w pomieszczeniu przypominającym dom i... zrobić z tego, na pozór nieszczególnego zjawiska, superpopularny program. "Eksperyment" zaczął się w połowie września i skończy się na koniec 1999 r. Zamknięci ludzie zgodzili się na ponadstudniową izolację od świata - nie mogą telefonować, kontaktować się za pośrednictwem Internetu, oglądać telewizji ani słuchać radia. Poza tym mogą robić to, co im się podoba.
Jest tylko jeden podstawowy warunek: muszą się absolutnie wyrzec swojej prywatności. Bowiem wszystko, co przez ten czas robią, jest rejestrowane przez ponad 20 kamer. Są one umieszczone wszędzie - np. w jadalni, sypialni czy ubikacji. Żadne więc zachowanie nie zostanie pominięte przez kamery. Zamknięci ludzie są całkowicie kontrolowani. Także przez widzów - gdyż to ostatecznie dla nich robi się cały program, zatytułowany Big Brother (nawiązanie do Wielkiego Brata - wodza totalitarnego państwa w książce Orwella Rok 1984). Bije on zresztą rekordy popularności. Każdego wieczoru gromadzi przed telewizorami ogromną widownię. Program wyprzedzają w rankingach jedynie wiadomości i doniesienia z piłkarskich boisk.
Co 15 dni widzowie w telefonicznym głosowaniu wyrzucają jednego uczestnika gry, która w gruncie rzeczy polega na nowej formie masowego, publicznego podglądactwa i ekshibicjonizmu zarazem. Jeśli z jakiegoś powodu ktoś się nie spodoba i uzyska największą liczbę negatywnych głosów, odchodzi z programu, nie mając już szans na zdobycie głównej nagrody tych swoistych, współczesnych igrzysk dla ludu, jaką jest 120 tys. dolarów. O takie pieniądze walczą zamknięci ze sobą ochotnicy. Oni zresztą też mają prawo w demokratyczny sposób eliminować z telewizyjnego domu współtowarzyszy gry. Ten, kto zostanie ostatni, tj. przetrwa podwójny rodzaj "likwidacji", zostanie zwycięzcą.
Program jest jaskrawym dowodem na to, że producenci w pogoni za widzem, odwołując się do najniższych człowieczych instynktów (robią to zresztą od dawna), stale przekraczają nowe granice. Tym razem pokazują zwykłych, szarych ludzi, którzy z żądzy pieniędzy odzierają samych siebie z własnego wstydu. Nie ma intymności. Jest za to autentyzm scen filmowanych w ubikacji czy w sypialni.
Ktoś może powiedzieć: "O co chodzi, przecież to świetna zabawa; ludzie dobrowolnie dają się zamykać w specjalnie zaprojektowanym studiu i ukazują swoje życie w całej okazałości; ot, taka namiastka współczesnych gladiatorów; przecież nic, co ludzkie, nie powinno być nam obce". Ale będzie to jednak głos kulturowego prymitywa, dla którego nie stanowi żadnego problemu robienie interesu na ludzkiej fizjologii, ludzkiej tajemnicy indywidualnego istnienia, ludzkiej niepowtarzalności. Dla kulturowego prymitywa naturalny wstyd, który czyni z człowieka unikalną istotę, pełną Bożej godności, jest tylko konwenansem nadającym się do publicznego odarcia.
Człowiek stworzony na obraz i podobieństwo Boga jest totalnie zredukowany do roli rzeczy. Można ją w nowoczesny sposób kupić, sprzedać, można się nią pobawić, a gdy się znudzi - odstawić na kulturowy śmietnik. I doprawdy szokuje, jak wielu ludzi uczestniczy w owej moralnej samodegradacji. Wystarczy pomyśleć o tysiącach Holendrów fascynujących się programem Big Brother.