Była niedziela 13 grudnia 1981 r. Ranek śnieżny, mroźny. W warszawskim Pałacu Kultury miał się rozpocząć drugi dzień Kongresu Kultury Polskiej. Kto próbował zatelefonować, odpowiadało mu głuche milczenie w słuchawce. Od kilku godzin trwało milicyjne polowanie: czołowi działacze "Solidarności", z Lechem Wałęsą, zostali internowani. Co pewien czas przez radio i telewizję - w której urzędowali dziennikarze w wojskowych mundurach - gen. Wojciech Jaruzelski wyjaśniał konieczność wprowadzenia stanu wojennego. Tak zaczęła się wojna, zwana potocznie wojną polsko-jaruzelską. Komuniści nazywali ją wojną polsko-polską, aby w ten sposób przekonywać, że jest to wojna dwóch opcji zaledwie.
W swym "orędziu do narodu" Jaruzelski przedstawił czarny obraz kraju. Mówił o chaosie, przestępczości, o próbach krwawego rozprawiania się z komunistami przez radykałów z "Solidarności". Kolportowano reżimową wersję przyczyn wprowadzenia stanu wojennego. Przeszła do historii jako tzw. mniejsze zło, co należało rozumieć, że w przypadku pozostawienia kraju dalszemu biegowi, bez wprowadzenia stanu wojennego, doszłoby do interwencji wojsk radzieckich. Przywódcy NRD, z Erichem Honneckerem, nie kryli gotowości udzielenia "pomocy" towarzyszom z Warszawy.
Internowano około 6,6 tys. działaczy, wprowadzono godzinę milicyjną, przerwano połączenia telefoniczne, bez odpowiednich przepustek nie można było się przemieszczać swobodnie po kraju. W dzień ogłoszenia stanu wojennego Prymas Polski - kard. Józef Glemp zaapelował o takie działania, które nie doprowadziłyby do rozlewu krwi. Zgodnie z kalendarzem zajęć, Ksiądz Prymas przybył 13 grudnia do Częstochowy, gdzie spotkał się z młodzieżą. Dwa dni później powołany został Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności. Kościół, poszczególni księża stanęli w obronie aresztowanych, pozbawionych pracy, nie mówiąc o ukrywających się (często w murach klasztornych czy domach parafialnych).
Odpowiedzią na stan wojenny były strajki, tłamszone przez specjalne oddziały ZOMO i wojsko. Do tragicznych wydarzeń doszło na Górnym Śląsku. W kopalni "Wujek" od kul milicyjnych zginęło 9 górników. Po dzień dzisiejszy mordercy nie zostali sprawiedliwie osądzeni. Krajem rządziła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, w skrócie WRON, potocznie wrona. Do czołowych wojskowych i polityków rządzących w Polsce stanu wojennego poza Jaruzelskim należeli generałowie: Kiszczak (sprawy wewnętrzne) i Śiwicki (wojskowe) oraz Barcikowski, Olszowski, Rakowski, Milewski.
W podziemnej "Solidarności" ścierały się różne "opinie", dominowała godność i solidarny opór przeciwko przemocy, jej liderzy przeszli do historii jako bohaterowie. Śmierć Breżniewa zbiegła się chyba z nieprzypadkowym zwolnieniem Lecha Wałęsy, ale w dalszym ciągu dochodziło do represji: a to "nieznani sprawcy" napadli na ośrodek pomocy przy kościele św. Marcina w Warszawie, a to śmiertelnie pobito syna znanej poetki Barbary Sadowskiej.
Druga pielgrzymka Ojca Świętego do Ojczyzny, w czerwcu 1983 r., wbrew intencjom władz, umocniła naród w nadziei! Na Jasnej Górze Jan Paweł II apelował o moralność w społeczeństwie, mówił o prawie Polaków do tego "wszystkiego, co zabezpiecza właściwą podmiotowość". Zaś w Katowicach Papież wobec miliona wiernych mówił o istocie pracy ludzkiej, akcentując, że naturalnym prawem człowieka jest możliwość organizowania wolnych związków zawodowych.
Z okazji PRL-owskiego święta lipcowego 1983 r. Rada Państwa zniosła stan wojenny. Ogłoszono amnestię, zwalniając większość internowanych. Do upadku PRL pozostało jeszcze 6 lat.