Do pełniejszego odczytania aktualnego oblicza ziemi chełmskiej dorzućmy jeszcze jeden przyczynek - Powiatowy Przegląd Pieśni Powstańczej. Obok takich przeglądów jak: Kolęd i Pastorałek, Poezji i Pieśni Religijnej, Patriotycznej, Kresowej, konkursów recytatorskich, organizowany jest także przegląd pieśni sławiącej heroizm walki o wolność narodową. Zorganizowany został - już po raz drugi - w Wojsławicach. Dlaczego tu? Od szeregu lat dnia 17 kwietnia obchodzona jest rocznica bitwy o Wojsławice z 1944 r. Żeby uroczystości te miały bardziej okazały charakter, dopełniane są przeglądem pieśni powstańczej. Jest on adresowany do młodzieży szkół podstawowych i gimnazjalnych, w dwóch kategoriach: solistów i zespołów. Stał się inną formą lekcji uczącej szacunku do przeszłości. Nie można mówić o naszej tożsamości bez pokazywania zrywów narodowych. Zbiory pieśni powstańczych są bogate, przepięknie mówiące o uczuciach do ojczyzny. Z różnych powodów nie są one dostatecznie postrzegane w procesie przekazywania wiedzy historycznej, jak i w procesie wychowywania młodego pokolenia. Organizowany przegląd ma być propozycją częstszego sięgania po nie. Zgodnie z regulaminem każdy z uczestników ma zaprezentować po dwa utwory, poczynając od czasów konfederacji barskiej. Są szkoły, w których pamięta się o rocznicy przynajmniej dwóch powstań: Listopadowego i Styczniowego. Z tych szkół łatwiej jest przygotować odpowiednią reprezentację na zewnątrz.

16 kwietnia wyjeżdżając do Wojsławic sprawdzam, czy o wszystkim - co jest związane z przeprowadzeniem przeglądu - pamiętam: nagrodach książkowych, dyplomach, pucharach, podziękowaniach nauczycielom. Przez cały czas przesłuchań na sali obecna jest dyrektorka miejscowego Zespołu Szkół A. Sygnowska, wójt T. Pazyna. Wielkim znakiem - podkreślającym rangę spotkania - jest obecność miejscowych duszpasterzy: ks. Ryszarda Ciostka, proboszcza miejscowej parafii i ks. Jacka, wikariusza. Obserwując występy solistów, później zespołów, można domniemywać, iż łatwiej jest wystąpić w grupie. Wydaje się, iż presja słuchaczy i komisji oceniającej rozlewa się na zespół. Jedna z solistek odważnie, z pełną dynamiką ruchów staje przed mikrofonem. Tej obcy jest stres - myślę. Za chwilę jednak postrzegam, iż czerwona róża, którą trzyma w ręku, drży. Dla niej również jest to przeżycie. Wyrazy wdzięczności kierować należy zarówno do młodzieży, jak i do nauczycieli. Dopiero suma ich wspólnych wysiłków może dać oczekiwany efekt.

Byłbym zadowolony, gdyby któryś z zespołów zaśpiewał hymn konfederatów barskich. Nie, tej pieśni na tym przeglądzie jeszcze nie usłyszę. Słyszę natomiast "Pamiętaj żeś Polka, że to za kraj walka, niepodległość Polski to twoja rywalka". I zaraz wyobrażam sobie scenę: oto młody powstaniec przed walką żegna się z ukochaną, może to już ostatnie wspólne chwile, jednak uczucie do ojczyzny jest silniejsze. O ten fragment przed kilku laty spierałem się z młodzieżą jednej z klas liceum, w którym uczyłem. Prezentowane są pieśni z Powstania Styczniowego, Warszawskiego. Przyznaję, nie wszystkie utwory mieszczą się w kategorii pieśni powstańczej. Czy z tego powodu dyskwalifikować wykonawców? Tak zostali przygotowani. To już nie ich wina. Wierzmy, że za rok będzie poprawniej. Ta lekcja - jak sądzę - utrwali się w ich pamięci. Występują na tle, specjalnie na tę okoliczność przygotowanej, dekoracji. Kilka brzozowych krzyży, kamienie przypominają mogiły powstańcze, zarówno te, o których pamiętamy, jak i zapomniane. Największą ofiarę, ofiarę życia, pokrywają mroki zapomnienia. Czasem tamtej przeszłości nie jesteśmy w stanie zrekonstruować, ale jakże często po prostu nie chcemy o niej pamiętać. A nasi bohaterowie za Polskę oddali swe życie. Krótkie, ale bardzo wymowne, jest motto przeglądu - Tobie Ojczyzno. To praca miejscowej szkoły. Podziękujmy za nią.

I miejsce w kategorii soliści, w grupie wiekowej I - III komisja przyznała Amandzie Lepusińskiej z Dubienki, w grupie wiekowej IV - VI Justynie Prus również ze szkoły z Dubienki, w grupie wiekowej gimnazja I miejsce przyznano Annie Jakimcio z Białopola, II Monice Sagan z Dorohuska. W kategorii zespoły w grupie wiekowej I - III komisja przyznała I miejsce zespołowi ze szkoły w Teresinie, gm. Leśniowice, w grupie wiekowej IV - VI I miejsce zajął zespół ze szkoły w Czułczycach, II z Rakołup, III z Sielca, w grupie wiekowej gimnazja I miejsce zajął zespół Wiolina ze szkoły w Wojsławicach, II z Dorohuska, III Maestro z Białopola. Soliści otrzymali nagrody książkowe, a zespoły puchary, wszystkim wręczono także dyplomy. Fundatorem nagród, dyplomów i pucharów jest Starosta Chełmski.