"Cieszę się, że Matka żyje nadal w pamięci ludzi. Właściwie żyje przez swoje dzieła... wśród pokolenia, które Jej nie znało... Ważne jest, aby młodzież zapoznała się z tą postacią, gdyż można się od Niej wiele nauczyć i kierować się w życiu Jej przekonaniami i myślami".
(Specjalnie dla Niedzieli - Anna Bugnon-Rosset, córka Zofii Kossak, sierpień 1999 r.)
"Kossakowie... sieją, chodzą na wojnę i piszą"
W Górkach, w pobliżu Skoczowa, istotnie czuje się, że wielka pisarka żyje nadal w pamięci ludzi. Ojciec Święty Jan Paweł II powiedział: " Miłość musi jednoczyć naród jako całość, miłość musi jednoczyć społeczności lokalne i poszczególne rodziny". W Górkach ważnym czynnikiem integrującym miejscową wspólnotę jest miłość do "świetlanej postaci pani Zofii Kossak", jak ją określił w jednym z listów Jan Paweł II, jeszcze jako metropolita krakowski.
Trzeba dodać, że z upływem lat miłość ta nie słabnie. Wystarczy porozmawiać z miejscowymi ludźmi, którzy pamiętają wielką pisarkę.
Można powiedzieć, że w życiu pani Zofii wszystkie drogi prowadziły do "kochanych, jasnych Górek", gdzie spędziła swe najszczęśliwsze lata. Tu mieszkała przed wojną i tu powróciła z emigracji w 1957 r. Na góreckim cmentarzu w pobliżu kościoła pw. Wszystkich Świętych została pochowana w 1968 r.
W Górkach istnieje swoisty genius loci. To czuje się od pierwszej chwili.
Maria Dąbrowska, która odwiedziła Kossaków w 1928 r., napisała o tej wizycie w swych Dziennikach, gdzie w lipcowych zapiskach czytamy: " W Górkach bardzo mi się podobało, szczególniej róże w ogrodzie, moc róż na tle sinawych gór, takich jak tła ´Leonarda´. Kossakowie wskrzeszają szlacheckie tradycje z XVI w.: orzą, sieją, chodzą na wojnę i piszą. Przechowali w bardzo pięknej czystości piękne i dodatnie cechy szlachty polskiej" (Dzienniki, t. 1).
W dawnej Polsce dwory stanowiły promieniujące na otoczenie ośrodki, wokół których skupiało się życie kulturalne. Zarówno w czasie pokoju, jak i podczas wojny przekazywały wzorce i wartości kulturowe narodu. Dawny dwór w Górkach ocalał jedynie na starych sztychach, pocztówkach i w pamięci ludzkiej. Pozostałe po pożarze ruiny stanowią dziś symbol jego świetności, a zarazem wyzwanie; być może kiedyś dwór ten zostanie odbudowany i znów zatętni życiem. Może powstanie tu kiedyś Dom Pracy Twórczej na miarę Radziejowic, a może Centrum Badań nad Twórczością Zofii Kossak? Kto wie?
Tymczasem to, co pozostało z dworu, przejęło Muzeum Biograficzne Zofii Kossak, mieszczące się w dawnym domku ogrodnika, w pobliżu ruin.
W 1968 r. ruiny dworu oraz park wpisano do rejestru zabytków. Obecnie w parku o powierzchni 1,5 ha rośnie ok. 300 sztuk drzew i krzewów, z których 15 zaliczono, podczas przeprowadzonej niedawno inwentaryzacji, do szczególnie cennych drzew pomnikowych. Są wśród nich m.in.: lipy, jesiony, robiny, katalpa oraz korkowiec amurski. (Wiadomości na temat parku Zofii Kossak pochodzą z pracy magisterskiej Bogusławy Szulc-Pacan, byłej studentki Akademii Rolniczej w Krakowie. Autorka wyraża nadzieję, że w przyszłości będzie przeprowadzona rekonstrukcja parku, która przywróci mu dawne piękno). Te stare drzewa pamiętają wielu sławnych ludzi, którzy pisarkę odwiedzali.
W ostatnich latach na dawnych ziemiach Kossaków, obok zespołu dworsko-parkowego, wybudowano klasztor Ojców Franciszkanów oraz piękny kościół pw. św. Jana Sarkandra. Znajduje się w nim ukochany przez Zofię Kossak obraz Matki Bożej, z którym pisarka nie rozstawała się do końca życia. Ksiądz proboszcz - dr Nazariusz Szojda, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Katowicach, należy także do grona osób pozostających pod urokiem pisarstwa autorki Krzyżowców.
"Ziarno kiełkujące hodować"
"Zmarli rzucili siew - pisała pani Zofia. - Nam, żywym, przypada ziarno kiełkujące hodować i żniwo zgromadzić do... skarbnicy, z której czerpać będą przyszłe pokolenia. Obowiązku tego zaniechać nie wolno".
Dziś cele wytknięte przez pisarkę realizują instytucje działające w Górkach Wielkich: Muzeum stanowiące oddział Muzeum Cieszyńskiego, Ogólnopolskie Towarzystwo im. Zofii Kossak oraz powołana przed rokiem Fundacja im. Zofii Kossak, której fundatorami są: Anna Bugnon-Rosset - córka pisarki, Witold Szatkowski - syn oraz Gmina Brenna. Z chwilą powołania Fundacji w Górkach powiały ożywcze prądy. Do celów Fundacji należy bowiem m.in.: "zabezpieczenie spuścizny po Zofii Kossak i Zygmuncie Szatkowskim, a zwłaszcza troska o Muzeum im. Zofii Kossak w Górkach Wielkich oraz wspieranie inicjatyw kulturalnych i wychowawczych, zgodnych z duchem twórczości Zofii Kossak". Podobnie jak Fundacja Raczyńskich czy Czartoryskich - Fundacja im. Zofii Kossak stanowi przykład dobrej współpracy z Muzeum. Dotychczas, dzięki jej staraniom, mógł się odbyć (zakończony 23 września br.) remont góreckiego domku ogrodnika, podczas którego wymieniono ogrzewanie i wygospodarowano 3 dodatkowe pomieszczenia muzealne, z których jedno przeznaczono na czytelnię.
Muzealne archiwum posiada bogatą korespondencję, rękopisy, prace magisterskie, a od niedawna i doktorskie na temat życia i twórczości pisarki. Muzeum kieruje prof. Michał Heller, który także należy do wielbicieli osobowości i talentu pani Zofii.
Zarząd Fundacji pragnie pozyskać nowych sponsorów, bo tylko dzięki nim może zrealizować swe ambitne plany i marzenia. Według informacji uzyskanej od wiceprezesa Zarządu - Janiny Żagan - najbliższym trudnym zadaniem jest uzyskanie prawa własności do zabytkowego spichlerza, jego odrestaurowanie i zorganizowanie w nim młodzieżowego centrum kulturalno-turystycznego.
W Górkach ma także swoją siedzibę Ogólnopolskie Towarzystwo im. Zofii Kossak, którym kieruje dr Stanisław Michałowski. Towarzystwo już od 15 lat organizuje liczne imprezy poświęcone swej imienniczce, prowadzi działalność wydawniczą i popularyzatorską. Obecnie - jak nas poinformował wiceprezes Jan Matula - przygotowuje konkurs dla dzieci i młodzieży na temat: Patriotyzm w twórczości Zofii Kossak.
Wszystkie instytucje i organizacje lokalne biorą czynny udział w tradycyjnych, sierpniowych zjazdach rodzinnych Kossaków. Każdą taką uroczystość rozpoczyna Msza św. sprawowana w miejscowym kościele.
Organizowane corocznie "Ogniska u Kossaków" są w istocie letnimi festynami literatury, odbywającymi się w dworskim parku. Przybywają na nie spadkobiercy Zofii Kossak - spokrewnieni z pisarką, spadkobiercy duchowi, rozkochani w jej twórczości, oraz liczni górczanie, których ona tak bardzo ukochała.
W sierpniu 2000 r., w związku ze 110. rocznicą urodzin autorki Pożogi, przewidziano kolejny zjazd rodzinny. Zaś w 2001 r., jak nam zdradziła wnuczka pisarki - Hanna Fenby-Taylor, odbędzie się nadzwyczajny zjazd Kossaków, na który zostaną zaproszeni nawet najdalsi krewni i powinowaci.
Fascynujący temat czeka na reżysera Córka wielkiej pisarki powiedziała kiedyś, że jej życie wymodliły Matka i Babcia. A kto wymodlił twórcze i niezwykłe życie Pani Zofii?
Stwórca wytyczył jej drogi. A ona spełniła ten plan koncertowo. Dzieje Zofii Kossak to fascynujący temat, który czeka na utalentowanego scenarzystę i reżysera. To temat na serial, film fabularny i dokumentalny. Właściwie każdy etap jej losu to pomysł na osobny odcinek serialu. Piękna dziewczyna ze szlacheckiego dworku, która potrafiła przez całe życie walczyć, kochać, tworzyć i pozostać sobą bez względu na trudne czasy. Czyż może być temat doskonalszy?
Minęło już ponad trzydzieści lat od śmierci pisarki. Może nadszedł odpowiedni czas, by ogłosić konkurs na scenariusz?...
Czy wszystkie twórcze inspiracje w Górkach zostaną spełnione - pokaże czas.
Optymizmem napawa fakt, że oprócz najbliższej rodziny pani Zofii i jej męża znalazła się grupa ludzi dobrej woli, którzy chcą i potrafią ocalać przyszłość dla przyszłości. A naprawdę warto.