W posadzce prezbiterium kościoła św. Jakuba w Toruniu, tuż przed ołtarzem soborowym, znajduje się granitowa tablica poświęcona męczennikowi Wschodu - bp. Adolfowi Piotrowi Szelążkowi. Podziemia kościoła kryją trumnę ze szczątkami biskupa-wygnańca, który przymusowo deportowany po II wojnie światowej do Polski ze swojej diecezji na Wołyniu, ostatnie lata życia spędził w pobliżu Torunia - w Zamku Bierzgłowskim.
Modlitewna pamięć o rocznicy śmierci wielkiego biskupa trwa w zgromadzeniu zakonnym, którego był założycielem, w diecezji łuckiej, której był ordynariuszem, i w parafii św. Jakuba w Toruniu, która jest strażniczką jego trumny. Dołączyć do niej trzeba szczególne zobowiązanie - nałożone u końca drugiego tysiąclecia przez Ojca Świętego Kościołom lokalnym - oddania hołdu Chrystusowi przez ukazanie przemożnej obecności Odkupiciela w owocach wiary, nadziei i miłości, złożonych przez ludzi, którzy poszli za Chrystusem. Dlatego też przyspieszono nieco obchody 50. rocznicy śmierci bp. Szelążka, które nabrały znaczenia dla całego Kościoła w Polsce.
6 listopada br. do kościoła św. Jakuba przybył Prymas Polski - kard. Józef Glemp, aby przewodniczyć uroczystej Eucharystii w intencji śp. bp. Adolfa Piotra Szelążka. Mszę św. z Księdzem Prymasem koncelebrowali: bp Andrzej Suski z Torunia, bp Marcjan Trofimiak z Łucka, bp Jan Szlaga z Pelplina i bp Edward Samsel z Ełku wraz z gronem duchowieństwa. Obecni byli: marszałek Senatu RP - Alicja Grześkowiak, siostry ze Zgromadzenia Sióstr od Dzieciątka Jezus, które założył bp Szelążek, rodzina biskupa i wierni świeccy, wśród nich kresowiacy z Wołynia.
Wymowny był udział w obchodach bp. Marcjana Trofimiaka, od 2 lat ordynariusza reaktywowanej diecezji łuckiej, następcy bp. Szelążka.
Ksiądz Prymas w swojej homilii, odwołując się do papieskiego dokumentu Tertio millennio adveniente i innych wypowiedzi Ojca Świętego, zwróconych wprost do Kościoła w Polsce, przypomniał o pamięci, którą jesteśmy winni męczennikom i innym świętym XX w. Po licznych beatyfikacjach polskich męczenników, którzy ponieśli śmierć z rąk hitlerowców, uwaga Kościoła w Polsce zwraca się obecnie ku wielkiej rzeszy męczenników Wschodu, prześladowanych przez totalitarny komunizm. Mężny biskup Adolf, wierny Ojcu Świętemu i swojej diecezji, aż po upokorzenia z lat podwójnej okupacji i więzienia w Kijowie, zasługuje na trwałą pamięć Kościoła i wdzięczność narodu.
Osoba i dzieło bp. Szelążka, o którym nie wolno było pisać w latach komunizmu, były tematem sympozjum, które odbyło się w gmachu Wyższego Seminarium Duchownego w Toruniu. Na sympozjum pt. Ksiądz Biskup Adolf Piotr Szelążek. Człowiek, Pasterz, Założyciel złożyły się cztery odczyty: dr. Leszka Zygnera, s. dr Beniaminy Elżbiety Karwowskiej, dr. Leona Popka oraz s. mgr lic. Bożeny Doroty Oporskiej.
Sympozjum otworzył bp Andrzej Suski, który zaakcentował związki bp. Szelążka z Toruniem i diecezją chełmińską. Słowa powitania skierował do słuchaczy bp Marcjan Trofimiak, prezentując diecezjalny Kościół na Wołyniu jako żywy, dźwigający się z ruin i spustoszenia lat pogardy. W serdecznych słowach przemówiła także marszałek Alicja Grześkowiak, która towarzyszy Kościołowi w Łucku od dnia reaktywowania diecezji.
Z faktów i relacji biograficznych rysuje się bogata w talenty, dynamiczna osobowość bp. Szelążka, męża Kościoła o całkiem współczesnej sylwetce duchowej. "Jego duchowość (...) była przede wszystkim duchowością dialogu, otwartą na ducha epoki (...), a jednocześnie gotową do wszechstronnego służenia człowiekowi na drodze chrześcijańskiego rozwoju. (...) Pasterz łucki bardzo silnie był związany z otaczającymi go ludźmi i światem, pragnąc usilnie doprowadzić do moralnego odrodzenia świata w Chrystusie" - mówił autor pierwszego odczytu, dr Leszek Zygner. Prowadząc od zarania swojej twórczości naukowej, nie pozbawiony elementów polemicznych, nieustanny dialog ze współczesnością na płaszczyźnie filozoficznej i ideowo-chrześcijańskiej, bp Szelążek pozostał oddany owemu dialogowi aż po książkę swojego życia Moralne odrodzenie świata, wydaną po latach w Mannheim w 1979 r.
S. Karwowska zwróciła uwagę, że prezentowany przez bp. Szelążka " program odnowy moralnej świata, (...) ujawnia pewną zbieżność z głoszoną przez Jana Pawła II potrzebą budowania cywilizacji miłości". Swoją gotowość do wszechstronnego służenia człowiekowi bp Szelążek okazywał na każdym miejscu i w różnych wymiarach życia kościelnego i społecznego. Apogeum tej służby przypada na lata jego urzędowania w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a zwłaszcza - posługi biskupiej w diecezji łuckiej. Obejmuje ona najpierw lata Polski Niepodległej (1918-39) i zawiera prace nad konkordatem, a potem ogrom przedsięwzięć organizacyjnych w diecezji łuckiej. Ojciec Święty nagrodził bp. Szelążka tytułem Asystenta Tronu Papieskiego, a Prezydent Rzeczypospolitej - Orderem Orła Białego i Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski.
Potem przyszły lata wojny i podwójnej okupacji, więzienie i wygnanie... Bp Adolf Piotr okazał się wówczas mężnym pasterzem, gromadzącym swoje owce, by je chronić przed wilkami. O tym wszystkim mówił w swym odczycie dr Leon Popek. We wspomnieniu, spisanym w 1969 r. i dołączonym do materiałów sympozjum, w sposób przejmujący opisał postawę biskupa, uwięzionego w Kijowie, ks. Władysław Bukowiński.
Szczególnym owocem pasterskiej służby i miłości bp. Adolfa Piotra Szelążka było założone przezeń w 1936 r. Zgromadzenie Sióstr św. Teresy od Dzieciątka Jezus.
Szerzej prezentowała związki bp. Szelążka ze Zgromadzeniem s. Bożena Dorota Oporska. To przede wszystkim siostry terezjanki pielęgnują pamięć modlitewną o swoim Założycielu, przechowują pamiątki po nim i w siedzibie domu generalnego w Podkowie Leśnej strzegą archiwum jego pism i dokumentów, zwłaszcza odnoszących się do Zgromadzenia.
Uczestnicy obchodów rocznicowych przyłączyli się do wyznania złożonego przez bp. Adolfa Piotra Szelążka w podziękowaniu za życzenia nadesłane z okazji 60-lecia jego święceń kapłańskich w 1948 r. - wyznania będącego cząstką duchowego testamentu zmarłego biskupa: " Dziś składam wyznanie, że wierzyć trzeba w nieskończone miłosierdzie Boże - bez żadnych ograniczeń".
Kalendarium życia bp. Szelążka
30 lipca 1865 r. w Stoczku Łukowskim urodził się bp Adolf Piotr Szelążek
26 maja 1888 r. otrzymał święcenia kapłańskie, rok później wyjechał na studia do Petersburga
24 listopada 1918 r. papież Benedykt XV mianował go biskupem pomocniczym w Płocku
14 grudnia 1925 r. został ordynariuszem diecezji łuckiej na Wołyniu w 1936 r. erygował Zgromadzenie Sióstr św. Teresy od Dzieciątka Jezus
9 lutego 1950 r. zmarł w Zamku Bierzgłowskim i został pochowany w podziemiach kościoła św. Jakuba w Toruniu