Po węgiel pod rozkazem

W latach 1949-59 młodzież z poboru zamiast do wojska trafiała do przymusowej pracy w kopalniach węgla w całym kraju. Tajny rozkaz MON, wydany przez marszałka Rokosowskiego, skazywał na taką służbę przede wszystkim młodzież niewygodną dla systemu. Do wojskowych batalionów pracy wcielano osoby wywodzące się ze środowisk o chlubnej przeszłości w II Rzeczypospolitej, mające w rodzinie członków AK, krewnych za granicą lub takie, które same występowały przeciw reżimowi.
Te czasy doskonale pamiętają członkowie Związku Represjonowanych Żołnierzy Górników. Jest ich w kraju 45 tys. i dodatkowo 40 tys. wdów po nich. Ogółem w tej strasznej dekadzie do służby w kopalniach węgla i uranu zamiast do koszar wcielonych było 240 tys. W tej liczbie, jak się szacuje, ok. 3 tys. stanowili tzw. uranowcy - ludzie najbardziej doświadczeni tą pracą, bo skutkowała ona nie tylko złymi wspomnieniami z ciężkiej pracy, ale przyczyniła się do stopniowego wyniszczania ich organizmów. Wielu ludzi z tego kręgu już bowiem od dawna nie żyje.
W Wałbrzychu, w diecezji legnickiej, miejscowy Okręg Związku Represjonowanych Górników, który skupia dziś ok. 750 członków, a w tym ok. 25 wdów, ufundował tablicę-epitafium ku czci poległych żołnierzy górników z wojskowych batalionów pracy. Została ona umieszczona w bocznej nawie kościoła pw. św. Jerzego. Uroczystego odsłonięcia tej tablicy dokonał dzień po tradycyjnej Barbórce bp Stefan Regmunt, a w uroczystości uczestniczyli licznie członkowie Związku i parafianie.

Pamiętano w Nowej Rudzie

W Nowej Rudzie miała miejsce 5 grudnia 1999 r. doniosła uroczystość. Przed kościołem pw. św. Barbary odsłonięto dwie tablice upamiętniające parafian, górników, którzy zginęli w wypadkach w kopalni. Jedna tablica jest ku czci przedwojennych górników niemieckich, a druga - górników polskich. Przed kościołem umieszczono też makietę wieży szybowej z ruchomymi klatkami imitującymi zjazd górników pod ziemię.
W uroczystościach z okazji odsłonięcia obu tablic uczestniczyli m.in. bp Józef Pazdur oraz przewodniczący NSZZ "Solidarność" - Marian Krzaklewski. Wchodząca nie tak dawno w skład Wałbrzyskiego Okręgu Węglowego kopalnia w Nowej Rudzie zakończy fedrowanie węgla pod koniec stycznia 2000 r. Potem będą trwały jeszcze pół roku prace związane z jej likwidacją.