Czy można kłamać, gdy wiem o jakiejś tragicznej wiadomości (np. ktoś z rodziny umiera) i ukrywam to przed osobą wrażliwą. Czy tak można? Czy to nie grzech? (Michał, lat 12)

To pytanie zadaje dwunastolatek, ale problem dotyczy również dorosłych. Chyba nawet częściej niż dzieci czy ludzi młodych. Sprawa wcale nie jest taka prosta, jakby się mogło wydawać. Przyjrzyjmy się temu zjawisku.

Katechizm Kościoła Katolickiego podaje: "Kłamstwo polega na mówieniu nieprawdy z intencją oszukania..." (KKK 2482). "Ciężar kłamstwa zależy od rodzaju i wagi prawdy, którą to kłamstwo zniekształca. Zależy także od okoliczności kłamstwa, intencji jego autora, krzywd doznanych przez tych, którzy są jego ofiarami..." (KKK 2484).

Prawo do ujawniania prawdy nie jest bezwarunkowe, ponieważ każdy powinien dostosowywać swoje życie do ewangelicznej zasady miłości braterskiej. W konkretnych sytuacjach wymaga ona rozstrzygnięcia, czy należy ujawniać prawdę temu, kto jej żąda, czy nie (KKK 2488) . Odpowiedzią na każdą prośbę o informację lub ujawnienie prawdy powinny kierować miłość i poszanowanie prawdy. Wystarczającymi powodami do przemilczenia tego, co nie powinno być znane, lub do dyskrecji są dobro i bezpieczeństwo drugiego człowieka, poszanowanie życia prywatnego, dobro wspólne. Obowiązek unikania zgorszenia nakazuje często ścisłą dyskrecję. Nikt nie jest zobowiązany do ujawniania prawdy temu, kto nie ma prawa jej znać (KKK 2489).

O. Wiesław Baniak ze Zgromadzenia Sług Miłości pisze, że zasadniczo nigdy nie wolno kłamać. Jest to grzech i wykroczenie moralne. Świadczy o niebezpieczeństwie posiadania szerokiego sumienia. Nawet dla żartu nie powinno się kłamać, bo tracimy wiarygodność w oczach osób otaczających nas.

O. Rufus, franciszkanin, dodaje, że czymś innym jest kłamstwo z natury nastawione na wprowadzenie w błąd drugiej osoby ( np. ze strachu przed karą, z chęci zysku) - po prostu skoro powód, dla którego się kłamie, jest zły, to taki jest cały czyn. A czymś innym jest zatajenie prawdy, która kieruje się zupełnie odmiennym motywem niż kłamstwo. A o tym, czy dany czyn jest grzechem, decyduje motyw działania. Choć kłamstwo obiektywnie jest grzechem, to istnieją sytuacje, w których nie jest wskazane powiedzenie prawdy. I wówczas można stwierdzić, że nie jest to grzech.

Wracając do pytania; w sytuacji, gdy liczy się dobro człowieka, to najpierw trzeba spróbować uniknąć kłamstwa. Ewentualnie, gdyby nie dałoby się "wykręcić" od odpowiedzi i kierujemy się dobrem tej wrażliwej osoby, to wówczas powiedzenie nieprawdy nie byłoby grzechem, ma tu miejsce racja wyższego rzędu.

Przy okazji warto wspomnieć, że dla umierającego taka postawa przemilczania jest ryzykowna, ponieważ źle pojęte współczucie narażałoby umierającego na brak przygotowania do spotkania z Bogiem, a więc wielką szkodę duchową, jaką jest wieczne potępienie.

Myślę, że warto dbać o swoje sumienie, czyste serce bez względu na to, w jakim jesteśmy wieku, nie warto go zaśmiecać.

Pełną wersję odpowiedzi można znaleźć w internecie pod adresem: http://www.mateusz.pl/pow Pytania można przysyłać pod adresem: pow@mateusz.pl