Nie trzeba nikogo przekonywać, że w dobie instytucji medialnych telewizja jawi się jako integralny element środowiska, w którym żyje człowiek. Powszechność telewizji stanowi jeden z najważniejszych czynników opiniotwórczych, może nawet kulturotwórczych. Toteż mocy i siły oddziaływania mediów nie wolno lekceważyć.
Z tej racji 23 lutego br. w sali doktoranckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego odbyło się specjalne spotkanie dyskusyjne, skoncentrowane wokół problemu recepcji telewizji. Spotkaniu towarzyszyła promocja książki z cyklu Autor spotyka krytyków. Przedmiotem dyskusji-promocji była praca zbiorowa Psychologiczne aspekty odbioru telewizji pod redakcją dr. Piotra Francuza z Katedry Psychologii Eksperymentalnej. Prowadząca panel prof. Elżbieta Hałas z Katedry Mikrostruktur Społecznych zaprosiła do wzięcia udziału w spotkaniu recenzentów - prof. Kaczmarka z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie i prof. A. Jurgę z KUL, reżysera od trzydziestu lat realizującego filmy dokumentalne.
Wobec licznie zgromadzonego audytorium prof. Kaczmarek wyraził uznanie dla powstałej pracy. "Istnieje pilna potrzeba - stwierdził - prowadzenia badań w tym zakresie. Niewątpliwie wyniki ścisłej współpracy między Zakładem Naukowym a Telewizją Lublin stanowią o wysokim walorze tej książkowej pozycji". Mówiąc o konieczności naturalności języka telewizji, zauważył, że jego sztuczny charakter, zwany przez Dobrosława Bagińskiego "telemową", zubaża człowieka od wewnątrz. Bezosobowe i nieustanne podawanie dramatycznych informacji wpływa na przyzwyczajenie i bezmyślne ich traktowanie, co powoduje społeczną znieczulicę.
Podejmując rozpoczęty wątek, prof. Jurga podkreślił, że telewizja jest czymś niezwykłym w sensie energetycznym. Chodzi głównie o ilość energii, którą wysysa z odbiorcy. "Musimy zawierzyć badaniu, że Polacy poświęcają oglądaniu telewizji średnio 4 godziny dziennie. Często przy telewizorze umierają. Sam byłem świadkiem, gdy na sali szpitalnej nie wyłączono odbiornika z powodu ulubionego serialu. Zatem jedna 77-letnia osoba umierała, a pozostałe na tej samej sali przeżywały losy bohaterów. W dzisiejszej rzeczywistości trudno mówić o oglądaniu telewizji. Ludzie - mówił prof. Jurga - wpuszczają ją do świata intymnego, rodzinnego. Żaden program nie utrzyma się na wizji, jeżeli będzie emitowany nieustannie przez 4 godziny. Dlatego odbiorca przy pomocy pilota zmienia programy, a nadawca tematy". Najpotężniejszym serialem skupiającym 14 milionów widzów codziennie są Wiadomości. Jeżeli większość podanych informacji traktować będzie o zagrożeniach, niebezpieczeństwach i stresach, to - według klasycznej teorii prania mózgu - widzowi zaniknie zmysł krytyczny. Wówczas zaczynamy przenosić nasze niepokoje na zupełnie inny teren.
Żywo biorący udział w panelu słuchacze zauważali, iż musi nastąpić zmiana: telewizja komunikowania społecznego winna stać się telewizją dialogu. Medium powinno aktywować ludzi do działania, a nie do bierności.
W czasie spotkania poruszono jeszcze problem analizy interakcji paraspołecznej i reklamy. Jeden ze współredaktorów omawianych badań - Wojciech Cwalina wyjaśnił, że interakcja to jest związek przyjaźni i zażyłości między oglądającym a osobą występującą w telewizji.
Istotne związki występują między wejściem w interakcję paraspołeczną a poczuciem realizmu wydarzeń proponowanych w operach mydlanych i uwagą, z jaką są oglądane i rozważane.
Mówca zwrócił uwagę na fakt, że silniejszą skłonność do korzystania z telewizji czy radia przejawiają ludzie charakteryzujący się poczuciem samotności.
Najlepiej zbadanym rejonem programu telewizyjnego jest reklama, która sama w sobie - co zauważył prof. Jurga - niewiele daje. Trzeba jednak zdać sobie sprawę z tego, że jest ona programem numer 1 dla dzieci. Nieco niżej znajduje się animacja. Reklama bardzo często posługuje się głosem dziecka i to ono zachęca rodziców do kupna reklamowanych produktów. Nie oznacza to, że należy reklamę eliminować. Nade wszystko można ją wykorzystać do tego, co dobre i piękne. "Dlaczego przez reklamę nie promować ekologii czy dobrej książki?".
Dr Piotr Francuz - pod kierunkiem którego powstała psychologiczna praca badawcza, przyczynek do rozmowy o percepcji telewizji - stwierdził, że teren poddany analizie jest swoistą pustynią. Nie wiedząc, w którą stronę się udać, razem z zespołem przyjęli zasadę Pascala: jeżeli nie wiesz, dokąd masz pójść, idź w jednym kierunku. Alarmujące oznaki spędzania czasu przed telewizorem, ale spędzania czasu na zasadzie jego tracenia, przyczyniły się do powstania książki i zorganizowania przedstawionego panelu.