Zuzela

Powstanie samej miejscowości wiąże się z rzeką Bug, która płynęła dosłownie tuż za kościołem. Prymas często wspominał, że jako dziecko, budząc się, widział płynące barki. Obserwowanie ich było główną atrakcją miejscowych dzieci. Zuzela narodziła się jako miejsce, w którym zatrzymywały się barki spławiające drewno i inne towary.

Jakiś czas temu rzeka zmieniła swoje koryto, a pozostałością po jej sąsiedztwie są rozlewiska bagienne. Swego czasu Zuzela posiadała prawa miejskie. Później, jak podają archiwa parafialne, na skutek zarazy ludność została zdziesiątkowana i prawa miejskie utraciła. W chwili obecnej jest małą wsią.

Parafia

Do parafii Zuzela należy 17 wiosek, dość rozrzuconych. Bardzo słaba jakość dróg utrudnia dotarcie do kościoła, szczególnie podczas jesiennej pluchy i wiosennych roztopów. Faktem i to smutnym jest, że jedna z piaszczystych dróg prowadzi do Andrzejewa, miejscowości, w której została pochowana matka Księdza Prymasa. Niestety, jak ubolewa proboszcz ks. Stanisław Uradziński, poprawy jakości tej drogi nie można się doprosić.

Obecnie parafia liczy niecałe 1700 osób. Około 20% parafian stanowią ludzie starzy. Przez ostatnie 2 lata ochrzczono zaledwie 18 dzieci. Szkoła Podstawowa w Zuzeli liczy na dzień dzisiejszy około 40 uczniów. Młodzi, jak wszędzie, uciekają do większych ośrodków. Nie sposób jest utrzymać się tu, gospodarując na ziemi V i VI klasy. To tendencja wszystkich parafii wiejskich.

Z parafii wyodrębniła się parafia Matki Bożej Królowej Polski w Szulborzu, licząca 1500 parafian.

Kościół

Kościół w Zuzeli budowany był staraniem ks. Antoniego Lipowskiego ( księdza, który ochrzcił późniejszego Prymasa Stefana Wyszyńskiego) . Po jego śmierci budowę kontynuował ks. Antoni Pomirski.

W 1913 r. świątynia została konsekrowana przez arcybiskupa płockiego Antoniego Nowowiejskiego. W czasie wojny uległa zniszczeniu prawie w 50%. Zniszczeniu nie oparła się też wieża świątyni.

W trakcie budowy nowego kościoła rodzina państwa Wyszyńskich przeniosła się w 1910 r. do Andrzejewa.

W hołdzie wielkiemu kapłanowi

Po śmierci Prymasa w 1981 r. zawiązał się społeczny komitet, zrzeszający jego sympatyków. W miejscu urodzenia Prymasa podjęli się utworzenia ośrodka jego pamięci. Na apel komitetu wpływały fundusze z kraju i z za granicy. W rezultacie zostało utworzone muzeum w budynku dawnej szkoły powszechnej, do której uczęszczał Prymas Tysiąclecia. Postawiono też pomnik przedstawiający jego postać. Fundatorem pomnika, autorstwa Leona Machowskiego, jest ks. prał. Tadeusz Pruszyński z Warszawy. Przedstawia on Prymasa Tysiąclecia jako Nauczyciela Narodu. Pobłogosławił go 14 czerwca 1987 r. Ojciec Święty Jan Paweł II, a 22 listopada 1987 r. odbyła się uroczystość jego odsłonięcia. Przewodniczył jej abp Bronisław Dąbrowski, wieloletni współpracownik i przyjaciel Kardynała.

Wybudowano dzwonnicę, w której umieszczono trzy dzwony spiżowe na cześć trzech wielkich polskich kapłanów: Jana Pawła II, kard. Stefana Wyszyńskiego, ks. Jerzego Popiełuszki. Kolejno noszą one imiona: "Totus Tuus"; "Soli Deo" oraz "Zło dobrem zwyciężaj". Poświęcenia dzwonnicy dokonał 19 czerwca 1994 r. Prymas Polski Józef Glemp.

Odrestaurowano też chrzcielnicę, przy której był ochrzczony Ksiądz Prymas. Poświęcił ją 19 października 1986 r. biskup łomżyński Juliusz Paetz. Dla uczczenia 70. rocznicy święceń kapłańskich Pry masa w 1994 r. parafianie Zuzeli wybudowali grotę Matki Bożej na wzór groty z Lourdes.

Muzeum lat dziecięcych

14 października 1990 r. dokonano poświęcenia muzeum. Uroczystości przewodniczył ówczesny biskup łomżyński Juliusz Paetz.

Warto odwiedzić Zuzelę, tę małą wioskę na pograniczu Mazowsza i Podlasia, w województwie mazowieckim, na trasie Ostrów Mazowiecka - Małkinia - Nur, i wstąpić do tego miejsca pamięci wielkiego Polaka i Kapłana. Wchodząc do muzeum, patrząc na stare szkolne ławki, zapisaną tablicę, stojący nieopodal stary globus, zdawało się jakby przed chwilą uczniowie opuścili klasę na przerwę. W izbie lekcyjnej stoją gabloty z pamiątkami rodzinnymi Stefana Wyszyńskiego. Znajdują się w nich stare fotografie przedstawiające fakty z życia Prymasa Tysiąclecia. Prymas jako mały chłopiec na wspólnych ujęciach z rodzicami i rodzeństwem. Na pożółkłym papierze młody uśmiechnięty Kapłan wśród zwierząt domowych.

Idąc dalej - drzwi, a za nimi izby mieszkalne z czasów, w których żył Prymas Tysiąclecia. W pierwszej izbie na ścianie wizerunki Matki Boskiej Częstochowskiej i Matki Ostrobramskiej. Rodzice Kardynała byli wielkimi czcicielami Matki Najświętszej i w duchu Jej umiłowania wzrastał przyszły kapłan. Pod oknem stoi fisharmonia, na której rozłożono nuty z pieśniami kościelnymi. Nic dziwnego, wszak ojciec był organistą i z pewnością nieraz mały Stefan Wyszyński przysłuchiwał się jego grze.

W izbie kuchennej porozstawiane garnki, dzbany na kwaśne mleko, a w kącie miska do mycia. Stół nakryty białym obrusem, rozstawione naczynia zapraszają do rodzinnego posiłku. Przechadzając się tam człowiek czuje się tak jakby czas przestał istnieć, jakby stanął w miejscu. Otaczające go przedmioty codziennego użytku z minionej epoki wprawiają w nastrój zadumy i refleksji nad osobą Wielkiego Człowieka. Stoi tam również kołyska. Zwykła, drewniana o pociemniałych ze starości deskach. Na pamiątkę narodzin Prymasa Tysiąclecia co roku składane są w kołysce kwiaty.

Muzeum opiekują się siostry ze Zgromadzenia Sióstr Służek Najświętszej Maryi Panny. Zamieszkują one w budynku dawnego wikariatu, mieszczącego się obok muzeum. Do muzeum przyjeżdżają pielgrzymki. Często młodzi ludzie zachowują się hałaśliwie, nie uświadamiając sobie świętości miejsca, które dano im zobaczyć. Starsi z namaszczeniem stają przy kołysce i wspominają. Jedni, że ochrzczeni byli przez Prymasa, a inni, że ich bierzmował. Miejsce, w którym narodził się Prymas Tysiąclecia, traktują jako święte.