Reklama

Na 80. urodziny Ojca Świętego

"Jan Paweł II Wielki" (21)

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Ten twórczy okres duchowych doświadczeń przyniósł pierwsze utwory dramatyczne: Dawida (1939) i Hioba (1940). Ten drugi dramat wyraźnie nawiązuje do tragedii narodowej, do cierpienia Polaków. Hiob jest pierwszym ważnym utworem Wojtyły. Nie odbiega on w zasadzie od biblijnego przekazu. Celem sięgnięcia do Starego Testamentu było pragnienie ukazania sytuacji współczesnej. Jak pisze w informacji zamieszczonej po tytule: Rzecz dzieje się za Dni Dzisiejszych, Czasu Hiobowego - Polski i świata. Jest to sztuka o cierpieniu ludzkim, o niesprawiedliwości, o życiu nieszczęśliwym. Pośród czarnej okupacyjnej nocy młody aktor i pisarz sięga do postaci biblijnego Hioba, aby sobie i innym pomóc zrozumieć tragiczne doświadczenie, jakiego padł ofiarą. Utwór oscyluje między wizją świata opartego na absurdzie, będącego wytworem niesprawiedliwości, a wizją transcendentną, zasadzającą się na ładzie Bożym. Nietrudno domyśleć się, za jaką wizją opowiada się autor, który w kilkanaście miesięcy później zamieni roboczy kombinezon na kapłańską sutannę.
Jednego dnia, nagle, o czym już wspominałem, młody aktor powiedział do Mieczysława Kotlarczyka: "Już mnie nie obsadzaj! Będę księdzem". Po latach skwitował to Papież słowami: "Śp. Mieczysław Kotlarczyk uważał, że moim powołaniem jest żywe słowo i teatr, a Pan Jezus uważał, że kapłaństwo, i jakoś pogodziliśmy się co do tego".
Kiedy było już wiadome, że nie zostanie aktorem, próbował odnaleźć się w słowie pisanym, w poezji i dramacie. Pisał z pewnością dużo, publikował niewiele. Pisanie było związane zawsze z tym, co przeżywał i czego doświadczał. Kapłaństwo, problemy duszpasterskie, formacja liturgiczna, praca naukowa... owocowały także utworami poetyckimi. Wojtyła nazywał je "homiliami" poetyckimi. To prawda. Takie utwory, jak: Pieśń o blasku wody, Myśl jest przestrzenią dziwną, Profile Cyrenejczyka... powstawały w czasie lektury Pisma Świętego oraz duszpasterskiej pracy wikarego z Niegowici, potem młodego doktora UJ i KUL. W centrum tej poezji są podstawowe prawdy chrześcijaństwa: Męka, Śmierć i Zmartwychwstanie Chrystusa, Kościół i sakramenty, życie chrześcijańskie. Czy mógł pisać o czym innym, skoro w jedno złączyły się w nim dwa powołania: kapłańskie i poetyckie!?
Trzecim dramatem biblijnym, po Dawidzie i Hiobie, był Jeremiasz, napisany w 1940 r. Jest utworem znacznie dojrzalszym warsztatowo aniżeli dwa poprzednie. Podobnie jak w Hiobie, akcja utworu rozgrywa się w dwu rzeczywistościach historycznych: biblijnej, za czasów proroka Jeremiasza, oraz polskiej z 1620 r., po klęsce pod Cecorą. Motywem przewodnim jest upadek Rzeczypospolitej, o czym rozprawiają dwaj mężowie: Piotr Skarga (zmarły wcześniej) oraz hetman Stanisław Żółkiewski (poległy w bitwie).
Skarga w proroczych słowach przepowiada upadek Rzeczypospolitej w następnym stuleciu. Przyczyną miało być odstępstwo od prawd i wartości moralnych. Jeden bohaterski, pobożny i prawy rycerz, który oddaje życie za ojczyznę, nie przeważy sił zła, jakie narosły. Proroctwo Skargi, choć spełni się co do joty, nie jest jednak pozbawione perspektywy nadziei. W przesłaniu dramatu jawi się wewnętrzny imperatyw, aby podejmować walkę przeciw złu, bo tylko w ten sposób można ocalić wartości. Takiej walce Pan błogosławi.
W osobach Żółkiewskiego i Skargi autor zarysował dwa modele polskiego katolicyzmu: katolicyzm rycerski, występujący przeciw najazdowi barbarzyńskiego wschodu na Europę, oraz katolicyzm moralny, pojmowany jako prorockie wołanie o odnowę duchową rodaków. Hetman i zakonnik reprezentują dwie drogi polskiej historii. Nie ma co pytać, którą z nich Wojtyła uważał za słuszniejszą. Obydwie uważają Polskę za przedmurze chrześcijaństwa.
Upadek zewnętrzny był konsekwencją upadku moralnego, stąd odrodzenie państwa może dokonać się tylko na drodze odnowy duchowej. Piotr Skarga, Stefan Żółkiewski, św. Andrzej Bobola to w dramacie osoby - wzory postępowania. Nie rozstrzyga się, która z osób jest ważniejsza, która droga słuszniejsza. W każdym przypadku najważniejsze jest podjęcie ofiary w imię ocalenia wartości.
Pierwszym dramatem, który doczekał się wystawienia w teatrze, co prawda po 40 latach od napisania, był Brat naszego Boga. Utwór ten jest chyba najciekawszy w twórczości Karola Wojtyły, oparty na biografii znanego w Krakowie malarza końca XIX wieku - Adama Chmielowskiego, dzisiaj św. Brata Alberta.
Nie jest to jednak w pełnym tego słowa znaczeniu sztuka biograficzna. Autor na samym wstępie wyjaśnia w czym rzecz. Pisze: " Będzie to próba przeniknięcia człowieka. Sama postać jest ściśle historyczna. Niemniej pomiędzy samą postacią a próbą jej przeniknięcia przebiega pasmo dla historii niedostępne". Konkretnie chodzi o "przeniknięcie" tajemnicy narodzin nowej osobowości. Oto bowiem ceniony malarz Adam Chmielowski, porażony widokiem ludzkiej nędzy, dokonuje wyboru nowej drogi życia. W imię miłości do człowieka wybiera drogę ofiary, odkrywa szczęście w pełnieniu uczynków miłosierdzia. Przemiana jednak nie przychodzi łatwo.
"Piękno kształtem jest miłości" - słowa Norwida z Promethidionu, znajdujące się w dramacie Wojtyły, nurtują bohatera, Adama. Sztuka przestaje mu wystarczać. W scenie spowiedzi Adam dzieli się swymi rozterkami z kapłanem:
- Zacząłem znajdować brud w tym, co dawniej było ideałem.
- Być może. Oczyszczenia są dla posłannictw.
- Cóż mi powiesz na to, mój ojcze?

CDN.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podziel się:

Oceń:

2000-12-31 00:00

Wybrane dla Ciebie

Nowenna do Matki Bożej Rozwiązującej Węzły!

Karol Porwich/Niedziela

Zachęcamy do odmawiania Nowenny do Matki Bożej Rozwiązującej Węzły. Już od dziś poświęć kilka minut w Twoim życiu i zwróć swą twarz ku Tej, która zdeptała głowę szatanowi.

Więcej ...

Marek pokazuje, że miejsce modlitwy staje się miejscem walki o człowieka

2026-01-02 10:16

Karol Porwich/Niedziela

Więcej ...

Nadzieją się cieszą. Orszak Trzech Króli w blisko 1000 miejscowości

2026-01-02 16:19
Orszak Trzech Króli

Karol Darmoros/Vatican Media

Orszak Trzech Króli

Kolorowy pochód, wspólny śpiew kolęd i świadectwo wiary w przestrzeni publicznej. 6 stycznia Orszak Trzech Króli przejdzie ulicami Warszawy oraz blisko tysiąca miast w Polsce i za granicą, gromadząc rodziny, wspólnoty i parafie we wspólnym przeżywaniu uroczystości Objawienia Pańskiego.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Zmiany zasad pisowni polskiej obowiązujące od 1 stycznia...

Wiadomości

Zmiany zasad pisowni polskiej obowiązujące od 1 stycznia...

Kilku biskupów udzieliło wiernym dyspensy na piątek 2...

Kościół

Kilku biskupów udzieliło wiernym dyspensy na piątek 2...

Ks. prałat Henryk Jagodziński nuncjuszem apostolskim w...

Niedziela Kielecka

Ks. prałat Henryk Jagodziński nuncjuszem apostolskim w...

Najgorsze przestępstwo ludzi Kościoła? Brak...

Wiara

Najgorsze przestępstwo ludzi Kościoła? Brak...

Kard. Ryś przeprowadził zmiany w kurii krakowskiej. Ks....

Kościół

Kard. Ryś przeprowadził zmiany w kurii krakowskiej. Ks....

Nakazane święta kościelne w 2026 roku

Kościół

Nakazane święta kościelne w 2026 roku

Kraków: wiadomo, kto będzie osobistym sekretarzem kard....

Kościół

Kraków: wiadomo, kto będzie osobistym sekretarzem kard....

Polska gospodarzem Taizé 2026/2027!

Kościół

Polska gospodarzem Taizé 2026/2027!

Modlitwa św. Jana Pawła II o pokój

Wiara

Modlitwa św. Jana Pawła II o pokój