Prawie rok temu prezentowany był na łamach Niedzieli Kalendarz Ekumeniczny 2000 (Misja Kościoła 2000, Niedziela 1999, nr 50). Spotkał się on z zainteresowaniem, które przerosło oczekiwania wielu. Jak zapewnia wydawca - Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" - nakład został rozprowadzony w ciągu dwóch tygodni. Przypomnijmy, że Kalendarz Ekumeniczny wydany został w Lublinie (już po raz drugi) pod honorowym patronatem trzech biskupów: bp. Jana Szarka - zwierzchnika Kościoła ewangelicko-augsburskiego i prezesa Polskiej Rady Ekumenicznej, bp. Abla (Popławskiego) - ordynariusza diecezji chełmskiej i lubelskiej Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz abp. Józefa Życińskiego - metropolity lubelskiego. Redaktorem naczelnym Kalendarza jest dr Sławomir Żurek z KUL-u.
W poprzedniej edycji twórcy Kalendarza Ekumenicznego pisali: "Kalendarz nasz wyrasta z przekonania, że podstawowy wymiar czasu to wymiar sakralny, a zadaniem kalendarzy jest odmierzać przebieg zdarzeń rytmem świąt. Wszystkie te święta mają wspólne źródła - są nimi spotkania człowieka z Bogiem". W drugiej edycji dodają: "Spotkania człowieka z Bogiem nie dadzą się oddzielić od spotkań człowieka z jego bliźnim. Te spotkania są właśnie treścią, która wypełnia czas naszego życia: na co dzień widzimy, słyszymy i dotykamy tylko ludzi, ale wierzymy, że to Bóg postawił ich na naszej drodze; w święta zwracamy nasze serca do Boga, lecz nie sami, a wspólnie z innymi ludźmi. Może jedną z ważniejszych funkcji kalendarzy jest właśnie planowanie i utrwalanie naszych spotkań z bliźnimi?"... Kalendarz Ekumeniczny 2001 staje się więc miejscem, w którym, podobnie jak "chcący siebie usprawiedliwić" uczony w Piśmie z Ewangelii według św. Łukasza, redaktorzy pytają: "A kto jest moim bliźnim?" (Łk 10, 29).
Słusznie więc przypominają nam, że ekumenizm rozpoczyna się od dialogu chrześcijan, a szerzej: wierzących w Boga lub poszukujących Go szczerym sercem - dialogu, w którym okazują się sobie nie stronami w sporze, lecz... bliźnimi. W tym rozumieniu przykazanie miłości bliźniego jest najbardziej ekumenicznym, międzyreligijnym i międzykulturowym wyzwaniem. Jest ono obecne w Prawie Mojżeszowym (Kpł 19, 18) i powtórzone w Nowym Testamencie (Mt 22, 39), występuje w Koranie i w świętych księgach innych religii.
Temat bliźniego, centralny w doświadczeniu religijnym, powraca często we współczesnej myśli filozoficzno-teologicznej. Wystarczy przywołać żydowską filozofię dialogu (Martina Bubera, Franza Rosenzweiga czy Emmanuela Levinasa), ideę "Bogoczłowieczeństwa" prawosławnego myśliciela Władimira Sołowjowa, katolicki personalizm Karola Wojtyły oraz wątki etyczno-dialogiczne ewangelickiej teologii Karla Bartha (człowieczeństwo jako "współbycie z drugim") lub Dietricha Bonhoeffera (" etyczna rewizja chrześcijaństwa"). Do tego grona w swoisty sposób dołączają także anonimowi chrześcijanie, zwolennicy tzw. teologii śmierci Boga oraz laiccy humaniści. To w twarzy bliźniego współczesny człowiek odkryć może ślady Najwyższego, a stając się bliźnim dla drugiego, otworzyć się na Boga, nawet jeśli nie potrafi Go nazwać...
Redakcja Kalendarza ekumenizm pojmuje szeroko. Do dialogu włącza nie tylko wyznania chrześcijańskie czy judaizm, z którego chrześcijaństwo wyrasta. Za przykładem Jana Pawła II - który przerwał odprawianie Eucharystii na głos muezina - pamięta także o islamie, gdyż wiele zawartych w nim treści wywodzi się z tych samych źródeł, z których chrześcijanie obficie czerpią w Biblii. Autorzy doceniają też mądrościowe wartości obecne w religiach Dalekiego Wschodu. Jednocześnie, co warto zauważyć, nie tworzą jakiejś międzyreligijnej mozaiki. Reprezentują raczej pogląd, który pobrzmiewa w ostatniej watykańskiej deklaracji Dominus Iesus, iż chrześcijanie muszą przede wszystkim respektować własną tradycję (katolicy - katolicką, prawosławni - prawosławną, protestanci - protestancką), a dopiero później zwracać się do innych tradycji oraz religii i odnajdywać w nich wspólne miejsca i korzenie. W ten sposób mogą bezpiecznie pogłębiać własną wiarę i na nowo odkrywać jej uniwersalne przesłanie. Z pewnością sprawa bliźniego ma taki ponadkonfesyjny wymiar we wszytkich tradycjach chrześcijańskich.
Najważniejszą częścią publikacji jest kalendarz właściwy na 2001r. - pierwszy rok nowego tysiąclecia, trzeciego już dla chrześcijaństwa. Rok, w którym Żydzi i wszyscy chrześcijanie - jak informuje Kalendarz Ekumeniczny - będą tego samego dnia świętować Paschę (Pesach)! Natomiast komentarze do części właściwej pogrupowane zostały w cztery działy. Dział pierwszy - Bliźni w religiach, wyznaniach i ekumenizmie przedstawia przede wszystkim szczególnie ważne osoby dla różnych religii. W większości są to postacie XX-wieczne: ekumeniczni świadkowie wiary i czynnej miłości bliźniego. W dziale drugim - Bliźni w Biblii, dzięki wielce oryginalnym ilustracjom Agnieszki Rogali, można w nowym świetle ujrzeć wybrane postacie biblijne. Jest tam również międzyreligijny dwugłos o Abrahamie i Izaaku (Izmaelu), a także czterogłos o Jezusie z Nazaretu: z pozycji judaizmu, chrześcijaństwa, islamu, a nawet greckiego sokratyzmu. Ostatnie dwa działy mają jedynie charakter uzupełniający i tylko sygnalizują pewne sprawy. W Bliźnim dziś redaktorzy zwracają uwagę na niektóre problemy współczesnego człowieka i chrześcijanina, a w części O modlitwach i kalendarzach podają wybrane, bardziej szczegółowe, informacje, które nie zmieściły się w kalendarzu właściwym, a które mogą być przydatne przy jego użytkowaniu (na przykład wykaz świąt religii Dalekiego Wschodu). Wśród autorów pojawiają się między innymi: Elżbieta Adamiak, bp Mieczysław Cisło, Zbigniew Charytanowicz, Jan Grosfeld, bp Zdzisław Tranda i wielu innych.
To bogactwo tak ułożonych, wzniosłych treści wywołuje, oprócz ciekawości, także lęk. Czy szczególnie ci mniej wyrobieni w ekumenizmie czytelnicy podołają wezwaniom, które stawia przed nimi Kalendarz Ekumeniczny 2001? Chce on, co widać już przy pobieżnej lekturze, gromadząc mądrości wielu tradycji religijnych i wyznaniowych, być duchowym przewodnikiem otwierającym nowe tysiąclecie. A może stanie się on dla wielu chrześcijan wyrzutem sumienia, gdy będą przechodzić obojętnie obok bliźniego w potrzebie?... - "byłem głodny, a nie daliście Mi jeść" (Mt 25, 42). Może więc jednak warto mieć zawsze przy sobie Kalendarz Ekumeniczny, by w różnych sytuacjach naszego życia - pytając: " Panie, kiedy widzieliśmy Cię głodnym?" (Mt 25, 37) - przypomnieć sobie, że mijając się z bliźnim, mijamy się z tym, "Który przychodzi" (Ap 1, 4).