W Środę Popielcową z całą ostrością docierają do naszych uszu słowa wypowiadane przez kapłanów: "Pamiętaj, człowiecze, że jesteś prochem i w proch się obrócisz". To sam Bóg wygłosił taki wyrok na Adama, człowieka z ziemi, po jego nieposłuszeństwie. Słowo "Adam" znaczy człowiek uczyniony z ziemi. Utraciwszy godność dziecka Bożego, pochodzącą z nadprzyrodzonego, specjalnego powołania, mógł tylko stać się odbiorcą wyroku skazującego go na powrót do ziemi. W Środę Popielcową człowiek jak nigdy osiąga świadomość własnej tożsamości. Może dlatego tak wielu ludzi zdąża w tym dniu do kościoła, aby przyjąć popiół i usłyszeć słowa o tym, kim i czym naprawdę są. Na dźwięk słów Boga o naszej znikomości i przemijalności nakładają się jednak jeszcze inne: "Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię". W Liturgii mszalnej pojawia się także żałosny płacz proroka Joela, który w imieniu Boga nie tylko wzywa do nawrócenia: "Nawróćcie się do Mnie całym swym sercem", ale nawołuje do rozdzierania własnego serca. Mówi bowiem: " Nawróćcie się do Mnie (...) przez post i płacz, i lament" (Jl 2, 12). Niezwykle mocne, ale zarazem i serdeczne są te wezwania. Prorok mówi wprost o płaczu i o lamentowaniu człowieka, który czuje się winnym wobec Boga i doznaje głębokiego wzruszenia, że go ktoś mimo wszystko woła do siebie. "Woła cię" Jezus - powiedziano do ślepego Bartymeusza, który chciał odzyskać wzrok i dlatego rozpaczliwie krzyczał w stronę Jezusa, żeby ulitował się nad nim (por. Mk 10, 46-52).
Łzy, do których wzywa nas prorok Joel, nie są jednak natury fizycznej. Nie muszą nam płynąć po policzkach - choć gdyby tak było, nie wstydźmy się tego. Dobrze jest, gdy potrafimy płakać za grzechy, tak jak się płacze, gdy się obraziło ukochaną osobę. Istotą jednak są łzy serca. Prorok, który wzywa do płaczu i lamentu w czasie nawrócenia, kładzie akcent na serce. Powie więc: "Rozdzierajcie jednak serca wasze, a nie szaty" (Jl 2, 13).
(...) Miłosierdzie Boże wobec tych, którzy przyjmują na głowę popiół jako wyraz chęci kruszenia się przed Bogiem niczym popiół - jest ogromne. Nic dziwnego, że prorok Joel kończy swój popielcowy płacz hymnem na cześć miłosierdzia Boga. Śpiewając go w sercu, idźmy w czas czterdziestodniowej pokuty. "On bowiem jest łaskawy, miłosierny, niechętny do gniewu i wielki w łaskawości, a lituje się na widok niedoli" (por. Jl 2, 13).