Katechezy roku 2001 (6)

1.Zbawczy plan Boga, "tajemnica Jego woli" (Ef 1, 9), dotycząca wszystkich stworzeń, wyrażona jest w Liście do Efezjan charakterystycznym terminem: "zjednoczyć" w Chrystusie wszystkie rzeczy, niebieskie i ziemskie (por. Ef 1, 10). Obraz ten może odsyłać do osi, na którą nawijało się zwój pergaminu czy papirusu, zawierający napis: "Chrystus nadaje wspólny sens wszystkim sylabom, słowom oraz dziełom stworzenia i całej historii".
Pierwszym, który podjął i wspaniale rozwinął ten temat " zjednoczenia", jest św. Ireneusz, biskup Lyonu, wielki Ojciec Kościoła II wieku. Wbrew wszelkim podziałom w historii zbawienia, wbrew podziałom między Starym a Nowym Przymierzem, wbrew rozproszeniom objawienia i Bożego działania, św. Ireneusz wychwala jedynego Pana, Jezusa Chrystusa, który we Wcieleniu łączy w sobie całą historię zbawienia, ludzkość i całe stworzenie: "On, będąc odwiecznym Królem, łączy w sobie wszystko" (Adversus haereses III, 21, 9).
2.Posłuchajmy fragmentu, w którym ten Ojciec Kościoła komentuje słowa Apostoła dotyczące zjednoczenia w Chrystusie wszystkich rzeczy. W wyrażeniu "wszystkie rzeczy" - twierdzi Ireneusz - mieści się człowiek dotknięty tajemnicą Wcielenia, gdyż Syn Boży " z niewidzialnego stał się widzialny, z niepojętego stał się zrozumiały, z nie podlegającego cierpieniu stał się podległy cierpieniu, będąc Słowem, stał się człowiekiem. On zjednoczył w sobie wszystko, gdyż jako Słowo Boga posiada prymat nad wszystkimi stworzeniami niebieskimi, duchowymi i niewidzialnymi, i równocześnie ma moc nad stworzeniami widzialnymi i cielesnymi. Dzierżąc w sobie ten prymat i dając się jako Głowa Kościołowi, przyciąga On wszystko ku sobie" (Adversus haereses III, 16, 6). To zjednoczenie wszystkiego w Chrystusie, który jest centrum czasu i przestrzeni, dokonuje się stopniowo w historii, przezwyciężając przeszkody oraz opór grzechu i Złego.
3.Dla zobrazowania tego napięcia św. Ireneusz ucieka się do przedstawionego przez św. Pawła przeciwstawienia Chrystusa i Adama (por. Rz 5, 12-21): Chrystus jest nowym Adamem, tzn. Pierworodnym pośród wiernej ludzkości, który z miłością i posłuszeństwem przyjmuje plan odkupienia, wyznaczony przez Boga jako dusza i cel całej historii. Chrystus musi zatem wymazać dzieło zniszczenia, straszne bałwochwalstwa, gwałty i wszelki grzech, które zasiał zbuntowany Adam w wielowiekowej historii ludzkości i w perspektywie stworzenia. Chrystus, przez swoje posłuszeństwo Ojcu, otwiera erę pokoju z Bogiem i między ludźmi, jednocząc w sobie rozproszoną ludzkość (por. Ef 2, 16). "Jednoczy" On w sobie Adama, w którym rozpoznaje się cała ludzkość, przemienia go w syna Bożego i doprowadza go do pełnego zjednoczenia z Ojcem. Chrystus, dzięki swemu braterstwu z nami w ciele i we krwi, w życiu i w śmierci, staje się "Głową" odkupionej ludzkości. Św. Ireneusz pisze: "Chrystus zjednoczył w sobie wszystko krwią przelaną przez wszystkich sprawiedliwych oraz przez wszystkich proroków, którzy istnieli od początku" (Adversus haereses V, 14, 1; por. V, 14, 2).
4.Dobro i zło trzeba zatem widzieć w świetle odkupieńczego dzieła Chrystusa. Dzieło to, jak zauważył św. Paweł, obejmuje całe stworzenie, w różnorodności jego elementów (por. Rz 8, 18-30). Sama natura, jako poddana bezsensowi, degradacji i zniszczeniu, które spowodował grzech, uczestniczy w ten sposób w radości wyzwolenia dokonanego przez Chrystusa w Duchu Świętym.
Rysuje się w ten sposób pełna aktualizacja pierwotnego planu Stwórcy: planu stworzenia, w którym Bóg i człowiek, mężczyzna i niewiasta, ludzkość i natura żyją w zgodzie, w dialogu i w jedności. Plan ten, naruszony przez grzech, zostaje na nowo podjęty w cudowny sposób przez Chrystusa, który urzeczywistnia go w sposób tajemniczy, ale skuteczny w bieżącej rzeczywistośści, oczekując doprowadzenia go do ostatecznego wypełnienia. Sam Jezus powiedział, że jest centrum i wypełnieniem tego zbawczego planu, gdy stwierdził: "A Ja, gdy zostanę nad ziemię wywyższony, przyciągnę wszystkich do siebie" (J 12, 32). Ewangelista Jan przedstawia to dzieło jako pewien rodzaj zjednoczenia, jako dzieło "zgromadzenia w jedno rozproszonych dzieci Bożych" (J 11, 52).
5.Dzieło to osiągnie swój szczyt w wypełnieniu się historii, dlatego też św. Paweł przypomina nam, że "Bóg będzie wszystkim we wszystkich" (1 Kor 15, 28). Ostatnia strona Apokalipsy - której fragment czytaliśmy na otwarcie naszego spotkania - w żywych kolorach kreśli ten cel. Kościół i Duch oczekują i przywołują tę chwilę, w której Chrystus "przekaże królowanie Bogu i Ojcu i gdy pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc. (...) Jako ostatni wróg, zostanie pokonana śmierć. Wszystko bowiem (Bóg) rzucił pod stopy Jego", swego Syna (1 Kor 15, 24. 26-27).
Przy końcu tej walki - opisanej na stronach Apokalipsy - Chrystus dokona "zjednoczenia" i ci, którzy będą z Nim złączeni, utworzą wspólnotę odkupionych, która "nie będzie już zraniona przez grzech, nieczystość, miłość własną, które niszczą lub ranią ziemską wspólnotę ludzi. Wizja uszczęśliwiająca, w której Bóg ukaże się w sposób niezgłębiony przed wybranymi, będzie nie kończącym się źródłem radości, pokoju i wzajemnej komunii" (KKK 1045).
Kościół, oblubienica Baranka, z oczami wyczekującymi tego dnia, zanosi gorące wołanie: Maranatha (1 Kor 16, 22) - "Przyjdź, Panie Jezu" (Ap 22, 20).