Wielu dziś nie pamięta o piątkowym poście. W świadomości znacznej części polskiego społeczeństwa przestrzegany jest jeszcze post wielkopiątkowy i w Środę Popielcową. Ale i tu wzrasta liczba osób, które tego postu nie przestrzegają. Post piątkowy funkcjonuje w świadomości jako nakaz, który nie tylko nie jest respektowany, ale który także Kościół traktuje bardzo liberalnie. Liczne dyspensy w środowiskach, dla których post ma jeszcze religijne znaczenie, czynią post czymś wstydliwym. Nie wypada odmówić jedzenia mięsa nie tylko na oficjalnych przyjęciach, ale także w katolickich rodzinach. Serwuje się potrawy mięsne w piątek, tak jakbyśmy się wstydzili w swoim życiu praktykować ten stary i religią wymagany obyczaj. Po prostu post staje się coraz bardziej zapominany, a jego praktykowanie uważane jest za coś wstydliwego, z czego się należy tłumaczyć.
Tymczasem zanikanie przestrzegania postu jest objawem nie tylko kulturowej, ale także religijnej sekularyzacji i laicyzacji, jest elementem w procesie eliminacji religii ze świata obyczaju. Jest wyrazem kryzysu naszej tożsamości religijnej, a także, ze względu na znaczenie katolicyzmu w polskiej kulturze, jest przejawem kryzysu naszej katolickiej tożsamości narodowej. Post piątkowy jest bowiem umartwianiem i formą ascezy upamiętniającej Mękę Pańską, jest wyrazem współuczestnictwa w cierpieniach Jezusa Chrystusa, a tym samym wyrazem głębokiej więzi człowieka z Bogiem. Obok niedzieli, dnia Zmartwychwstania Pańskiego, piątkowa pamięć o Męce Pańskiej organizuje religijny charakter tygodnia. W przeciwieństwie do niedzieli, święta radosnego, święta zmartwychwstania, piątek jest dniem smutku i wyrzeczenia, ale przez to wyrzeczenie, przez przypominanie Drogi Krzyżowej, post piątkowy ma zasadnicze znaczenie dla naszej katolickiej tożsamości. Pomijanie postu piątkowego uderza także w religijny sens niedzieli. Niedziela redukowana jest tylko do odpoczynku, a zapomina się o tym, iż Zmartwychwstanie jest konsekwencją Golgoty. Dlatego też wraz z zapominaniem sensu wydarzeń Wielkiego Postu następuje także obyczajowa sekularyzacja niedzieli.
Człowiek, także nasza wiara, funkcjonuje w kulturze, w panujących przekonaniach, w tradycji, zwyczajach, obyczajach. Sekularyzacja kultury jest etapem laicyzacji społeczeństwa. Dlatego tak ważne jest przeciwdziałanie laicyzacji współczesnej kultury, odwracanie tendencji wypierania religii ze struktur społecznych, a zwłaszcza ze świadomości kulturowej. Dlatego tak ważne jest przywracanie inspiracji religijnej w sztuce, przypominanie religijnych źródeł naszej tożsamości, a także odbudowa katolickiego etosu i obyczaju. Ważne jest zarówno przywracanie zwyczaju znaczenia krzyżem chleba, jak też odbudowa katolickiej inspiracji w części kulturowej. Bez mocnego osadzenia katolicyzmu w kulturze nasza wiara będzie zagrożona przez przemijające mody i totalną indoktrynację mediów. Dlatego jedną z odpowiedzi na zagrożenie laicyzacyjne i ateistyczne jest odbudowa katolickiej tożsamości kulturowej. Zaś jednym z elementów jest powrót do zwyczaju przestrzegania postów piątkowych. Nie możemy godzić się, że post to tylko nasza prywatna sprawa. Obyczaj przestrzegania postów to także część naszej tradycji i tożsamości narodowej. Kultura naszego narodu kształtowała się w przestrzeganiu zarówno postu, jak i karnawału. Żywe przestrzeganie postu dawało poczucie radości ze Święta Zmartwychwstania oraz sprzyjało intensyfikacji karnawałowych radości. Zanik zwyczajów postnych oznacza także osłabienie radości i intensywności karnawału. Przez to życie staje się mniej zróżnicowane i mniej intensywne, i w sumie mniej radosne. Zwyczaje postne tak głęboko wniknęły w naszą tradycję, że stały się częścią tożsamości narodowej. I dlatego też kryzys przestrzegania postu jest także w pewnym zakresie przejawem kryzysu naszej tożsamości narodowej. Inne narody wymagają uszanowania swych zwyczajów. Z tych zwyczajów czynią znak swojej tożsamości. Nie wypada np. nie respektować żydowskiego zwyczaju szabatu czy koszerności pożywienia. Pasażerowie wielu linii lotniczych mają do wyboru dania zwykłe lub koszerne. Natomiast pytanie o postny posiłek w piątek wywołuje zdumienie. Tak jest także w Polsce. Pomimo iż zdecydowana większość naszego narodu jest katolicka, wiele instytucji publicznych nie przestrzega elementarnego wymogu szacunku dla przekonań religijnych własnego społeczeństwa.
Sądzę, że czas, by ten stan rzeczy zmienić. Ale aby instytucje publiczne z szacunkiem odnosiły się do naszych przekonań religijnych, my sami musimy żądać respektowania naszych religijnych zwyczajów. Musimy wrócić do przestrzegania zwyczajów postnych, zrezygnować z łatwego rozgrzeszania się w przypadku ich nieprzestrzegania. Mamy prawo szacunku i respektu dla naszych przekonań. Jeżeli jesteśmy zapraszani w gościnę w piątek, to niech gospodarze przez szacunek dla nas zadbają, abyśmy nie byli zmuszani do zachowań albo niezgodych z naszą wiarą, albo niegrzecznych. Post piątkowy jest wyrazem naszej katolickiej i narodowej tożsamości. Umiejmy więc nie tylko żyć zgodnie z wymogami naszej religii, ale także walczyć o publiczny szacunek dla naszej wiary.