"W Kanadzie są topole takie proste jak mój zachwyt..." (Halina Poświatowska)

Z Europy do Ameryki

Gdy 28 sierpnia 2000 r. opuszczałam nasz piękny Stary Kontynent, Kanada wydawała mi się odległym zimnym lądem, bezkresną przestrzenią pełną tajemnic. Czytałam o miastach oddalonych o 300 km, surowych zimach, wielokulturowym dziedzictwie, emigrantach z różnych stron świata, którzy tworzą społeczeństwo kraju o najwyższym poziomie życia w świecie, wreszcie - o różnorodności religii i obyczajów. Będąc poza granicami ziemi ojczystej przez wiele lat, nauczyłam się sztuki przetrwania w obcym środowisku. Ale to było w Europie. Teraz Kanada - zupełnie inna strona kuli ziemskiej...
Mijają dni, tygodnie, miesiące. Powoli zaczynam postrzegać ten kraj oczami dziecka, widząc, jak słońce rozlewa blask na zaspane lasy, jak głaszcze jeziora. Unosi się również nad Winnipeg, szóstym co do wielkości miastem Kanady, stolicą stanu Manitoba, który słynie z gościnności. Większą część 640 tys. ludności stanowią emigranci z Europy Środkowo-Wschodniej. Przejeżdżam dzielnicami, gdzie wszystko przypomina Polskę - szkoła, bank, sklepy, kościoły w trzech parafiach: pw. św. Andrzeja Boboli, św. Jana oraz Ducha Świętego.

Polscy kapłani w Kanadzie

Spotkanie z ks. Antonim Degutisem, proboszczem parafii pw. Ducha Świętego, zachęciło mnie do częstszych spotkań z Panem Jezusem w pięknej, nowoczesnej świątyni, gdzie gospodarzami są trzej misjonarze oblaci Maryi Niepokalanej. 42 oblatów posługuje w Domu Prowincjalnym w Toronto i w parafiach: św. Kazimierza w Vancouver, św. Różańca oraz Matki Bożej Królowej Polski w Edmonton, św. Maksymiliana Kolbego w Mississauga, św. Jacka w Ottawie, Matki Bożej Nieustającej Pomocy w St. Catharines, Świętych Piotra i Pawła w Welland oraz św. Eugeniusza de Mazenod, założyciela Zgromadzenia Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej, w Brampton.
Powstanie parafii Ducha Świętego w Winnipeg u schyłku XIX wieku wiązało się z napływem ludności z Europy Środkowej, ubogiej, nie znającej języka, która szukała oparcia w Kościele.
W sierpniu 1899 r. abp L. Langevin OMI, pasterz diecezji Saint-Boniface, z Winnipeg, poświęcił kamień węgielny pod budowę nowego kościoła, a 1 listopada w nie wykończonej jeszcze świątyni odprawione było pierwsze nabożeństwo. Parafię tworzyli: Polacy, Słowacy, Czesi, Ukraińcy, Niemcy. Pierwszymi duszpasterzami zostali dwaj młodzi polscy kapłani, oblaci: Jan i Wojciech Kulawy. 3 czerwca 1900 r. abp L. Langevin dokonał poświęcenia kościoła pw. Ducha Świętego. Były to jednocześnie "narodziny" parafii polskiej, placówki rzymskokatolickiej w zachodniej Kanadzie.
W 1902 r. abp Langevin powierzył parafię polskim kapłanom ze Zgromadzenia Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej, a o. Jana Kulawego powołał na pierwszego proboszcza. W 1903 r. przystąpiono do budowy plebanii, którą ukończono w 1904 r. W latach 1905-06 kościół był rozbudowywany. Winnipeg stał się centrum polskich oblatów w zachodniej Kanadzie. Oblaci dojeżdżali z posługą duszpasterską dla Polaków do 80 miejscowości, co rozszerzyli na Saskatchewan, Albertę, Kolumbię Brytyjską i USA.
W suterenie kościoła w Winnipeg została otwarta dla 150 dzieci pierwsza polska szkoła w Kanadzie. W 1902 r. ukończono budowę nowego gmachu. W prowadzeniu szkoły pomagały później siostry benedyktynki. Dzięki o. Wachowiczowi Wspólnota Ducha Świętego założyła w 1942 r. polski cmentarz katolicki w dzielnicy Riverside.
W 1958 r. o. F. Kosakiewicz OMI rozpoczął budowę nowej szkoły, którą już 23 listopada poświęcił abp P. F. Pocock. Uczyło się tu 330 dzieci.
Proboszcz - o. Chris Pulchny OMI wraz z oddanymi mu parafianami w 1986 r. rozpoczął budowę kościoła, którą ukończono za rok. Świątynia ma 15 tys. m2, a wysokość centralnego punktu dochodzi do 21 m. Wewnątrz kościoła jest 900 miejsc siedzących. Główny ołtarz i pulpit były specjalnie zrobione na wizytę Papieża Jana Pawła II, który w 1984 r. w Birds Hill Park - Winnipeg odprawił Mszę św.

W "małej Ojczyźnie"

Mój dom. Wiele podróżując, starałam się stworzyć "małą Ojczyznę" tam, gdzie mogłabym "zostawić" swoje serce i poczuć się "u siebie", przynajmniej przez chwilę. Społeczeństwo tworzy takie "małe Ojczyzny", przeczytałam o tym w parafialnym informatorze: "Misjonarze Oblaci z parafii Świętego Ducha, z powierzonym sobie ludem, wyrażają szczerą wdzięczność społeczeństwu kanadyjskiemu za otwarcie, zaakceptowanie i zrozumienie nas, pochodzących z kultury słowiańskiej, a także wszystkich tych, którzy przybywają, aby tę ziemię uczynić swoją Ojczyzną".
2000 rodzin parafii znalazło swoje miejsce w kościele Ducha Świętego, gdzie nabożeństwa są odprawiane codziennie. Kiedy w niedzielę przychodzi się na spotkanie z Panem Bogiem, jest On taki bliski i "polski". Zapomina się wtedy, że Polskę i Winnipeg dzielą tysiące kilometrów i 8 godzin różnicy w czasie. Kiedy o godz. 13.00 uczestniczymy w Eucharystii, to na Jasnej Górze rodacy podczas Apelu zanoszą modlitwę do Maryi Królowej Polski - "Jestem, pamiętem, czuwam...".
Msze św. w Winnipeg są odprawiane po angielsku i po polsku, a raz w miesiącu po litewsku (dla 50 osób). Przy parafii działają: Sodalicja Różańcowa, Szkoła Ducha Świętego, Liga Katolickich Kobiet, Rycerze Kolumba i poradnictwo rodzinne. Wesela poprzedza obowiązujący kurs przedmałżeński. Ojcowie spieszą także z Najświętszym Sakramentem o każdej porze dnia i nocy, jeśli jest taka potrzeba.
Proboszcz - o. Antoni Degutis całym sercem zaangażowany jest w sprawy parafii, dba o jej prawidłowy wzrost i z miłością służy wiernym. O. Antoni był wcześniej misjonarzem.

Tęsknota za Polską

Patrzę na ulice, ludzi spiesznie podążających do domów. Przypomina mi się daleka Polska. Na chwilę ogarnia mnie smutek, dziwna melancholia za "rajem utraconym", ale uśmiech o. Antoniego przywraca pogodę wewnętrzną. Zdaję sobie sprawę, że polskość jest tutaj dzięki wspaniałym ludziom w parafii, nieustającym staraniom ojców tu posługujących. Przypomina mi się wiersz Haliny Poświatowskiej, który pomaga mi przetrwać trudne chwile w obcym kraju, więc go powtórzę:
W Kanadzie są topole takie proste
jak mój zachwyt
szybką ścianę Niagary
uśmiechem gładzi
jestem z wodą
i ze słońcem
w niebieskich skrzydłach ptaka
błyskam złoto
jestem z drzewem - które
łakome korzenie
zagłębiło w niegościnną pierś skały -
z trawą jestem
ciekawa - jak wąski pień topoli.

O. Antoni Degutis urodził się 13 czerwca 1963 r. w Suwałkach. Postanowił służyć ludziom i Bogu jako kapłan. W Niższym Seminarium Duchownym w Markowicach (woj. kujawsko-pomorskie) uzyskał maturę. Nowicjat odbył na Świętym Krzyżu, a następnie studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej w Obrze. Potem spędził 6 lat w Smolanach jako wikariusz placówki polsko-litewskiej. Kanadę przywitał 10 sierpnia 1996 r. Języka uczył się w Ontario i Albercie, po czym 2 lata był wikariuszem parafii św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mississauga. Do Winnipeg przybył 7 listopada 1999 r., aby "objąć urząd" proboszcza parafii Ducha Świętego. Znajomość 3 języków - polskiego, angielskiego i litewskiego - pozwala o. Antoniemu służyć wiernym różnych narodowości. Jest on człowiekiem otwartym, serdecznym, ciepłym i wspaniałym organizatorem. "Codziennie pamiętamy o Polsce w modlitwie. Większość parafian to ludzie starsi, którzy tęsknią za Ojczyzną" - mówi o. Antoni, składając Czytelnikom Niedzieli i Rodakom serdeczne życzenia z okazji Świąt Wielkanocnych.