URSZULA BUGLEWICZ: - Nakładem wydawnictwa "Współczesna Ambona" ukazała się książka "Święte Triduum Paschalne. Komentarze biblijno-liturgiczne i medytacje", której współautorem jest Ksiądz Profesor. Skąd pomysł przygotowania takiej publikacji?

KS. PROF. JÓZEF KUDASIEWICZ: - Szczytem liturgii Kościoła jest Triduum Paschalne. Jednak do tej pory w języku polskim, poza podręcznikami, nie ukazało się tak obszerne opracowanie, jak prezentowane, którego lektura mogłaby stanowić dobre przygotowanie zarówno dla duszpasterzy, jak i wiernych. Książka powstała z inicjatywy czytelników "Współczesnej Ambony" i jest odpowiedzią na ich prośby.

- Książka jest wspólną pracą trzech autorów.

- Tak, ponieważ każdy jest specjalistą w konkretnej dziedzinie. Ks. prof. Stanisław Czerwik, znany liturgista i tłumacz wielu ksiąg liturgicznych, przygotował teksty wyjaśniające liturgię; ks. prof. Henryk Witczyk, biblista zajmujący się tematyką Starego Testamentu, przygotował komentarze do tekstów starotestamentalnych; zaś ja skomentowałem teksty Nowego Testamentu. Medytacje są pisane przez nas wszystkich, bo każdy z nas może podzielić się z czytelnikami osobistymi doświadczeniami i przeżyciami związanymi z Triduum Paschalnym.

- Książka podzielona jest na zasadnicze części, które odpowiadają poszczególnym etapom liturgii paschalnej: Msza Wieczerzy Pańskiej, Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wigilia Paschalna i Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego. Co w nich zostało szczególnie zaakcentowane?

- W kolejnych artykułach chcieliśmy jak najgłębiej wyjaśnić liturgię Triuduum. Każdy dzień ma swoją specyfikę, np. Wielki Piątek - liturgia męki i śmierci Jezusa - to dzień poświęcony zapowiedzi Paschy Jezusa w Starym Testamencie i urzeczywistnieniu się Paschy Jezusa z uczniami w Nowym Testamencie. Komentarze biblijne wyjaśniają zatem teksty związane z zapowiedzią Paschy, czyli męki i śmierci Jezusa, oraz realizacją tej zapowiedzi w męce i śmierci Jezusa. W Wielki Piątek Kościół nie sprawuje Świętej Liturgii, modli się tylko ( Liturgia Godzin przy Grobie Pana); w Wigilię Paschalną uroczyście obchodzi zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią i nasze wszczepienie w Paschę Pana. Komentarze liturgiczne wyjaśniają gesty liturgiczne i ryty danego dnia, zaś części zawierające medytacje są rozważaniami chrześcijanina nad sensem danego dnia liturgicznego.

- Czy medytacje te, w zamyśle Autorów, mają przygotowywać do przeżywania liturgii danego dnia, czy raczej mają być jej uwieńczeniem?

- Pierwsze części, czyli liturgiczna i biblijna, są przygotowaniem do pełnego uczestnictwa w przeżywaniu Paschy, zaś medytacje spełnią swoją rolę, jeśli zostaną wykorzystane podczas osobistej adoracji i modlitwy na zakończenie dnia.

- Czy język książki jest zrozumiały dla przeciętnego czytelnika, czy wymaga uprzednich studiów teologicznych?

- Staraliśmy się, aby język nie był trudny, lecz zrozumiały dla wszystkich - nie tylko dla kapłanów i teologów świeckich. Komentujemy Pismo Święte i liturgię, które są przewidziane dla wszystkich wierzących, a nie dla wybranych, dlatego chcieliśmy, by komentarze były dla wszystkich przystępne, by każdy mógł z nich skorzystać.
Adresatami tej publikacji są i kapłani. To oni domagali się jej wydania, gdyż nie zawsze - przygotowując się do Triduum - dysponowali odpowiednimi materiałami i pomocami, więc oni powinni przemedytować tę książkę, by z wiernymi dzielić się prawdami związanymi z danym świętem. Na drugim miejscu książka adresowana jest do wszystkich wiernych, którzy coraz licznej uczestniczą w liturgii Triduum Paschalnego. W niektórych kościołach, jak chociażby w kościele akademickim KUL, w liturgii uczestniczy bardzo dużo osób, mogą one w domu przed liturgią zapoznać się z rytem i tematyką poszczególnych dni. Ponadto książka może być pomocą w przygotowaniu do Triduum dzieci.

- Tom opatrzony jest numerem pierwszym, zatem otwiera serię...

- Przed dwoma laty wydaliśmy tom Zbawienie przyszło przez Krzyż - materiały na Wielki Post, który jeszcze nie został włączony w serię "Biblioteka Współczesnej Ambony". W przygotowaniu znajduje się drugi tom - komentarze na Adwent i okres Bożego Narodzenia, w którym znajdą się teksty biblijno-liturgiczne i medytacje. W planach jest także przygotowanie podobnych komentarzy na uroczystości i święta maryjne. Pobożność maryjna jest u nas wprawdzie rozwinięta, ale ciągle brakuje dobrych materiałów duszpasterskich.

- Czym jest i powinno być dla chrześcijanina Triduum Paschalne?

- Liturgia Wieczerzy Pańskiej i Wielkiego Piątku pokazuje nam zapowiedź Paschy Jezusa, zapowiedź Jego przejścia ze śmierci do życia i zmartwychwstania dla naszego zbawienia. Natomiast noc paschalna jest zwycięstwem Chrystusa nad śmiercią. Liturgia pokazuje nam, w jaki sposób chrześcijanie włączają się w Paschę Jezusa. Stąd odnowienie chrztu św. i czytania biblijne ukazujące, na czym polega nasze włączenie się w śmierć Jezusa: umieramy dla tzw. człowieka starego - grzechu i pożądliwości, a rodzimy się dla nowego życia. Jak uczy nas św. Paweł, umieranie z Chrystusem i zmartwychwstanie z Nim do życia powinno się realizować w życiu chrześcijanina. Jest to podwójna Pascha - Pascha Jezusa i nasze wszczepienie w Jego Paschę. Niedziela Wielkanocna jest już dniem radości, że z Chrystusem przeszliśmy ze śmierci do życia. Jest to fundament chrześcijańskiej egzystencji.

- Jak Ksiądz Profesor sądzi, czy można prawdziwie przeżyć radość Zmartwychwstania bez udziału w liturgii Triduum Paschalnego?

- Oczywiście, można w sposób pełny przeżyć każdą Mszę św., jeśli się jest w stanie łaski uświęcającej. Jednak udział w radości Zmartwychwstania nie jest pełny, jeśli nie przeżywa się Triduum ukazującego historię zbawienia, która realizuje się przez Paschę Jezusa. My ją jakby widzimy i na nowo przeżywamy: Jezus zapowiada swoją śmierć, umiera za nas - uczestniczymy więc w sposób "skondensowany" w tym wydarzeniu paschalnym Jezusa Chrystusa. Na jednej Mszy św. tego wszystkiego się nie doświadczy, ale wielu wiernych wciąż jeszcze zaczyna świętować dopiero od Rezurekcji.

- Niektórzy tłumaczą się, że dni Triduum są dniami pracy.

- Dawniej uroczystości paschalne były odprawiane rano, kiedy większość ludzi pracuje. Dlatego papież Pius XII przeniósł je na popołudnie i na noc. Sobór poszedł też w tym kierunku, dzięki temu wierni mogą pogodzić pracę i uczestnictwo w liturgii Triduum Paschalnego. Od momentu, kiedy liturgia ta została przeniesiona na godziny popołudniowe, zdecydowanie wzrosła frekwencja wiernych w kościołach. Ja jeszcze pamiętam czasy przedsoborowe, gdy byłem ministrantem, a na uroczystości paschalne przychodziły zazwyczaj tylko nieliczne starsze kobiety, zaś ogół wiernych uczestniczył w czuwaniu i adoracji przy Bożym Grobie, bardziej skupiając się na prywatnej modlitwie.

- Czy lektura prezentowanej książki może zastąpić żywe uczestnictwo w liturgii paschalnej? - Zdecydowanie nie. Z tekstu możemy się czegoś dowiedzieć, ale przez książki nie można uczestniczyć w misterium, w sakramencie, w Eucharystii. Przez nie można tylko pogłębić znajomość, ale nigdy nie można nimi zastąpić uczestnictwa w misterium i we wspólnocie wiernych.

- Który dzień Triduum jest dla Księdza Profesora najważniejszy?

- Dla mnie osobiście najważniejszy jest udział w liturgii Wigilii Paschalnej. Doświadczyłem tego w pełni już po wielu latach kapłaństwa. Dopiero po reformie soborowej zrozumiałem, czym jest świadome umieranie dla grzechu, wyrzeczenie się szatana, a wybranie Chrystusa Zmartwychwstałego za swojego Pana i Zbawiciela. Doświadczyłem, jak Pascha Chrystusa staje się naszą paschą, naszym przejściem z niewoli egipskiej - grzechu - do radości Ziemi Obiecanej oraz co to znaczy być ochrzczonym. My zostaliśmy ochrzczeni jako niemowlęta, Kościół ochrzcił nas w wierze rodziców, sami nie pamiętamy chrztu, lecz kiedyś powinniśmy świadomie przyjąć wiarę. Niestety, jest wielu takich chrześcijan, którzy nigdy nie przyjmą Chrystusa jako swego Pana i nie doświadczą śmierci dla grzechu, dla tzw. starego człowieka i szatana, a właśnie noc paschalna daje nam na nowo możliwość przeżycia chrztu. Obfite czytania wprowadzają w to, co się przez chrzest z nami dzieje.

- Serdecznie dziękuję za rozmowę.

Ks. St. Czerwik, ks. J. Kudasiewicz, ks. H. Witczyk. "Święte Triduum Paschalne. Komentarze biblijno-liturgiczne i medytacje". Kielce 2001. Książkę można zamawiać pod adresem: Redakcja "Współczesna Ambona", ul. Jana Pawła II nr 7, 25-013 Kielce, tel. (0-41) 368-02-96 w. 218, e-mail: ambona&kielce.opoka.org.pl