W XX wieku wielki astronom Edwin Hubble odkrył, że Wszechświat stale się powiększa, a wszystkie galaktyki oddalają się od siebie z prędkościami wprost proporcjonalnymi do ich wzajemnych odległości. Teoria Wielkiego Wybuchu mówi, że na początku cała materia i energia Wszechświata znajdowały się w małym, gorącym i niezwykle gęstym punkcie, a obecny Wszechświat wyłonił się z niego podczas gigantycznej eksplozji. Czytelnicy pamiętają, że wówczas malutkie protony szybko łączyły się z neutronami, tworząc jądra atomów helu. Ta wodorowo-helowa mieszanka dała później początek pierwszemu pokoleniu gwiazd.
Ale jak rodzą się gwiazdy? Zimą obserwowaliśmy słynną Mgławicę w Orionie, która jest takim obłokiem świecącego gazu wodorowego. W samym jej sercu znajdują się cztery białe i gorące gwiazdy (tzw. Trapez), które ogrzewają otaczający je gaz i pobudzają mgławicę do świecenia piękną różowoczerwoną barwą. Zalążkami przyszłych gwiazd są zgęszczenia gazu i pyłu, stąd miejscem narodzin są takie właśnie obłoki międzygwiazdowe. Jakiś podmuch przelatujący przez obłok międzygwiazdowy musi spowodować zgęszczenie gazu i pyłu, a gdy zgęszczenie staje się dostatecznie duże, przyciąganie grawitacyjne ściąga w to miejsce większą ilość okolicznej materii. Gromadzi się jej coraz więcej i więcej, a im większa masa takiej bryłki, z tym większą siłą przyciąga następne masy materii. W ten sposób powstaje tzw. protogwiazda, utrzymywana w całości przez siłę grawitacji. Początkowo grawitacja wciąga coraz większą ilość materii w kierunku środka zgęszczenia, powodując jego stałe kurczenie się i ogromny wzrost gęstości. No bo przecież na taką protogwiazdę nadal spada materia, przyciągana coraz większą siłą grawitacji. W środku protogwiazdy jest coraz ciaśniej, stale więc rośnie ciśnienie i temperatura. Z gorącego środka ku zimniejszej powierzchni przepływa ciepło, które protogwiazda wypromieniowuje w przestrzeń kosmiczną. W wirującym obłoku protogwiazdę może otaczać dysk utworzony z gazu i pyłu. Gdy temperatura wewnątrz osiągnie w końcu 10 milionów stopni, rozpoczynają się tzw. reakcje syntezy jądrowej, wyzwalające ogromne ilości energii. To jest właśnie piękny moment narodzin gwiazdy. Wyzwalająca się na zewnątrz energia równoważy skierowane do wewnątrz przyciąganie grawitacyjne i protogwiazda przestaje się kurczyć. Teraz wysyła już w przestrzeń światło i energię. 5 miliardów lat temu w taki właśnie sposób narodziło się również nasze Słońce!
Odpowiedzmy teraz, dlaczego gwiazdy świecą? Energia gwiazdy pochodzi z zachodzących w jej centrum reakcji syntezy jądrowej. Podczas takiej reakcji wodór zamienia się w hel. Cztery jądra wodoru łączą się w jedno lżejsze jądro helu. To ważne, że powstałe jądro helu posiada mniejszą masę niż jego budulec, tzn. suma mas czterech jąder wodoru. "Znikająca" masa zamienia się w energię, której ilość można obliczyć według znanego równania Alberta Einsteina E=mc2 (m - oznacza masę, c - prędkość światła). Ponieważ jednocześnie zachodzi wiele pojedynczych reakcji syntezy, w sumie wyzwalana zostaje olbrzymia ilość energii. Np. Słońce tylko w ciągu jednej sekundy przetwarza 600 milionów ton wodoru na około 400 milionów ton helu! Zapasu wodoru starczy Słońcu jeszcze aż na 5 miliardów lat świecenia, nie mamy więc powodów do zmartwień. Rozumiemy też, dlaczego Słońce zbudowane jest głównie z wodoru i helu. Majowe wieczory rozpoczynają się coraz później, jest więc okazja do podziwiania pięknych zachodów Słońca - naszej "wielkiej lampy".