Zamach wywołał recesję

Francuski dziennik liberalny Le Monde w artykule redakcyjnym pt. Burza na rynkach finansowych, ogłoszonym 21 września na podstawie materiałów Agence France Presse i Reuters, zarysowuje pesymistyczny obraz gospodarki amerykańskiej i europejskiej po zamachu na Nowy Jork i Waszyngton. Koniec drugiego tygodnia po zamachu był szczególnie gorący na wielkich giełdach. Jak piszą autorzy, powiał po nich wicher paniki, grożący widmem załamania. W ciągu dziesięciu dni większość giełd zanotowała spadki kursów dochodzące w sumie do 15%. Zwłaszcza duże spadki przyniósł czwartek i piątek 20 i 21 września. Jak twierdzi Le Monde, zawsze nieco krytyczny wobec USA, są one teraz skutkiem nie tylko samych zamachów, lecz także i obaw przed powikłaniami, jakie mogą powstać w rezultacie amerykańskich kroków odwetowych. Dziennik francuski cytuje kilku amerykańskich ekspertów obawiających się, że już znaleźliśmy się w przededniu krachu gospodarczego. Przyznają się oni otwarcie do tego, że nie wiedzą, co należy robić w tej sytuacji. Jeden z ekspertów, Elie Cohen, stwierdził, że złe wiadomości coraz bardziej się piętrzą i już teraz można powiedzieć, że gospodarka amerykańska znalazła się w stanie recesji.
Le Monde zwraca też uwagę, że reperkusje tego, co dzieje się na rynku amerykańskim, jeszcze ostrzej odbijają się w Europie. Przytacza - jako jeden z przykładów - spadek wartości akcji znanych francuskich firm samochodowych Renault i Peugeot o 9-10%. Wielkie spadki wartości akcji notuje się także w sektorze ubezpieczeniowym.
Podobne oceny, aczkolwiek podane w mniej alarmistycznym tonie, znaleźliśmy w dziale gospodarczym bawarskiego dziennika Suaddeutsche Zeitung z 21 września. Jednak i tu nagłówek artykułu redakcyjnego na ten temat: Strach przed wojną powoduje spadek kursów nie pozwala mieć wątpliwości, jak jego autorzy oceniają całość sytuacji w związku z zamachem na Amerykę.

Nieuchwytny przeciwnik

W rosyjskiej umiarkowanie opozycyjnej gazecie Izwiestia z 21 września ukazał się artykuł Siemiona Nowogrudskiego pt. Wróg, którego nie można pokonać. Autor zauważa, iż we wszystkich dotychczasowych wojnach istniały wyraźne cele ideologiczne lub polityczne, o które walczono. Jedne kraje dążyły do zrealizowania panowania nad światem, inne starały się do tego nie dopuścić. Jeśliby próbować sprowadzić międzynarodowy terroryzm do "zielonego ekstremizmu" islamskiego ( kolor zielony jest symbolicznym wyróżnikiem mahometanizmu - J.W.S.), to należy - zdaniem autora - pamiętać o tym, że pośród radykałów muzułmańskich nie ma jedności poglądów na to, co należy uznać za cel ostateczny ich dążeń. Różne odmiany ekstremizmu islamskiego zmierzają do urzeczywistnienia różniących się między sobą odmian przyszłego idealnego porządku światowego. W znanych wersjach z reguły brak mu konkretności, chociaż ogólnie wiadomo, że ma on polegać na przyjęciu wiary w Allaha i jego proroka Mahometa przez wszystkich bez wyjątku mieszkańców ziemi. Jakimi drogami cel ten ma zostać osiągnięty - tego nie wiadomo, a ideologowie poszczególnych ekstremalnych odłamów islamu nie zajmują się takimi konkretyzacjami.

Aberracje moralne w sztuce

W najnowszym - 38. numerze hamburskiego tygodnika społeczno-kulturalnego Die Zeit można przeczytać polemikę w związku ze skandalicznym wybrykiem znanego kompozytora niemieckiej awangardy Karlheinza Stockhausena ( urodzonego w 1928 r.). Na konferencji prasowej, zwołanej z okazji II Hamburskiego Festiwalu Muzycznego, Stockhausen określił ostatni zamach na nowojorskie wieżowce jako "największe dzieło sztuki wszech czasów". Wyraził przy tym swoją fascynację faktem, że oto zrobiono coś, do czego muzycy nie są zdolni: "Ludzie ćwiczyli jak opętani i całkowicie sfanatyzowani po to, żeby odegrać jeden koncert i zaraz umrzeć". Po tej wypowiedzi senat miasta Hamburga, sponsor festiwalu, zabronił wykonania na nim dwóch zapowiedzianych koncertów Stockhausena.
Autor artykułu, w którym znaleźliśmy powyższą informację, Jens Jessen, potępia wprawdzie w zdecydowanym tonie wypowiedź kompozytora, ale zwraca jednocześnie uwagę na fakt, że we współczesnym świecie przyzwyczailiśmy się do oddzielania treści od formy i uważamy za wielkie również takie dzieła sztuki, które - odpowiadając obowiązującym aktualnie kryteriom formalnym - zawierają równocześnie podejrzane moralnie treści. Skłonni jesteśmy również do lekceważenia poglądów twórców, jeśli tylko ich dzieła uznajemy za wybitne. Powszechnie akceptowana jest np. sztuka surrealistyczna, której twórcy byli jawnymi chwalcami terroru. AndreM Breton (1896-1966) (przez pewien czas członek Komunistycznej Partii Francji - J.W.S.) napisał w Manifeście surrealizmu: " Najprostsze działanie surrealistyczne polega na tym, że wychodzi się z rewolwerami w garści na ulicę i na ślepo strzela się w tłum".