"Propter spem mundi" - Nadzieja świata w Chrystusie. W Nim oczekiwania ludzkości znajdują prawdziwy i trwały fundament. Nadzieja każdej ludzkiej istoty płynie z krzyża, znaku zwycięstwa miłości nad nienawiścią, przebaczenia nad zemstą, prawdy nad kłamstwem, solidarności nad egoizmem. Do nas należy przekazanie tego zbawczego orędzia mężczyznom i kobietom naszych czasów.

Jan Paweł II

(Z homilii wygłoszonej podczas Mszy św. na rozpoczęcie Synodu Biskupów - 30 września 2001 r.)

Jan Paweł II do Polaków

W ciągu ubiegłego tygodnia Opatrzność Boża pozwoliła mi jeszcze nawiedzić dwa kraje - Kazachstan w Azji Środkowej i Armenię na Kaukazie. Oba te kraje związane są w mojej świadomości także z naszą historią - z Polską. Wystarczy wspomnieć, że chrześcijaństwo w Kazachstanie zawdzięcza zesłańcom polskim, w szczególności ks. Bukowińskiemu, przetrwanie i odrodzenie. Ormianie zaś zawsze w Polsce mieli miejsce uprzywilejowane przez historię. Ja sam z nimi byłem w bliskim kontakcie, mając ich w tej samej klasie, do której chodziłem. Serdecznie Bogu dziękuję za to nawiedzenie w Kazachstanie i Armenii i polecam z całego serca wszystkie wspólnoty tamtejsze, i chrześcijańskie i muzułmańskie, Bożej Opatrzności i opiece Matki Najświętszej. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!

Audiencja generalna 3 października 2001 r.

"Anioł Pański" z Papieżem

30 września br., przed modlitwą Anioł Pański, Ojciec Święty wezwał do modlitw w intencji zachowania świata od bicza terroryzmu. W rozważaniach wygłoszonych z okna swego Pałacu Apostolskiego, po Mszy św. otwierającej Synod, Ojciec Święty nawoływał również do modlitw w intencji rozpoczętego właśnie Synodu Biskupów. Wspomniał o zapowiedzianym na połowę października spotkaniu rodzin włoskich z okazji planowanej w tym czasie beatyfikacji włoskiej pary małżeńskiej.
Oto pełny tekst przemówienia Ojca Świętego:
"Właśnie zakończyła się w Bazylice św. Piotra Msza św. otwierająca prace X Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów. To ważne zebranie kościelne potrwa przez październik, który jest miesiącem misyjnym, jak żaden inny właściwym dla zastanowienia się nad posłannictwem biskupów w dziedzinie nowej ewangelizacji.
Październik jest miesiącem, w którym czcimy Najświętszą Maryję Pannę, Królową Różańca Świętego. W obecnym kontekście międzynarodowym wzywam wszystkich - pojedyncze osoby, rodziny i wspólnoty - do odmawiania Różańca, jeśli to możliwe, codziennie, w intencji pokoju, aby świat został zachowany od niegodziwego bicza terroryzmu. Straszna tragedia z 11 września będzie wspominana jako mroczny dzień dziejów ludzkości.
W obliczu tego Kościół pragnie być wierny swemu proroczemu charyzmatowi i przypominać wszystkim ludziom o obowiązku budowania pokojowej przyszłości dla rodziny ludzkiej. Pokój jest, oczywiście, nieodłączny od sprawiedliwości, ale zawsze musi być ożywiany łagodnością i miłością.
Musimy pamiętać, że żydzi, chrześcijanie i muzułmanie czczą Jedynego Boga. Dlatego też te trzy religie są powołane do jedności i pokoju. Oby Bóg zechciał sprawić, by wierni Kościoła znaleźli się na pierwszej linii wśród tych, którzy szukają sprawiedliwości, zwalczają przemoc i pracują na rzecz pokoju. Niech Maryja Panna, Królowa Pokoju, wstawia się za całą ludzkością, aby ostatnie słowo nigdy nie należało do nienawiści i śmierci!
Kieruję wreszcie swą myśl do rodzin włoskich, gdy zbliża się ich spotkanie, które odbędzie się na Placu św. Piotra w sobotę i niedzielę - 20 i 21 października z okazji beatyfikacji małżonków Luigiego i Marii Beltrame Quattrocchich. Drogie rodziny, po raz pierwszy oboje małżonkowie zostaną razem, jako para, ogłoszeni błogosławionymi i na tę radosną okoliczność oczekuję Was naprawdę w dużej liczbie. Wydarzenie to przypada w dwadzieścia lat od ogłoszenia adhortacji apostolskiej Familiaris consortio, która poświadczyła rolę rodziny, szczególnie zagrożonej w dzisiejszym społeczeństwie.
Również we Włoszech, gdzie rodzina zawsze była punktem odniesienia i głównym bogactwem kraju, nasilają się tendencje w kierunku rozpadu i pojawiają się zachęty do zrównania instytucji rodziny z innymi formami współżycia. Dlatego trzeba, aby rodziny i ich stowarzyszenia stawały się promotorami nowego czasu zaangażowania na rzecz skutecznej obrony wartości rodzinnych.
Niech Maryja, którą za chwilę będziemy przyzywać w modlitwie Anioł Pański, wysłucha tych różnorodnych intencji dzisiejszej naszej modlitwy."

Kondolencje po tragedii w szwajcarskim parlamencie

Papież Jan Paweł II jest głęboko wstrząśnięty tragicznymi wydarzeniami, jakie miały miejsce w regionalnym parlamencie w Zugu w Szwajcarii. W telegramie wystosowanym w imieniu Papieża do biskupa Bazylei - Kurta Kocha, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej - kard. Angelo Sodano napisał, że "Ojciec Święty z bólem i żałobą przyjął wstrząsającą wiadomość o bezsensownym przelewie krwi i nagłej śmierci tak wielu niewinnych osób".
W tej niepojętej dla człowieka sytuacji i wstrząśnięty rozmiarem tragicznego wydarzenia "Jego Świątobliwość zanosi w modlitwie do Boga, Pana życia i śmierci, pytania i cierpienia, które poruszają w tych dniach wielu ludzi" - napisał kard. Sodano. Zapewnił, że w swojej modlitwie Jan Paweł II modli się o życie wieczne dla zmarłych w wyniku tej tragedii. Dla wszystkich, którzy w tym bolesnym dniu ponieśli szkody na duszy i ciele Papież prosi Boga o szybki powrót do zdrowia i o nową chęć do życia z nadzieją, jaką daje wiara. Rodzinom i wszystkim okrytym żałobą po stracie swoich bliskich przekazuje słowa chrześcijańskiej nadziei, która pozwoli im przetrwać mroczne dni.

Synod Biskupów

Globalizacja, dialog, niesprawiedliwość, bieda Prawie cały miesiąc - do 27 października w Watykanie obradować będą biskupi zgromadzeni na X Zgromadzeniu Zwyczajnym Synodu Biskupów. 247 hierarchów z całego świata zastanawia się i wymienia poglądy na temat posługi, którą sami pełnią w Kościele. Rozpoczęte 1 października br. obrady przebiegają pod hasłem: "Biskup sługą Ewangelii Jezusa Chrystusa dla nadziei świata".

Największe wyzwanie

W chwili gdy piszemy te słowa, Synod znajduje się w swojej początkowej fazie i trudno wymienić wszystkie kwestie, które przez Ojców Synodalnych zostaną podniesione. W homilii, którą wygłosił Papież Jan Paweł II

30 września br. podczas Mszy św.

otwierającej prace Synodu, były słowa o ewangelicznym ubóstwie. Papież stwierdził, że "ewangeliczne błogosławieństwo ubóstwa... stanowi dla zgromadzenia synodalnego cenne orędzie. Ubóstwo jest istotnym rysem Osoby Jezusa i Jego posługi zbawienia i stanowi jeden z niezbędnych warunków tego, aby orędzie ewangeliczne znalazło posłuch i zostało przyjęte przez dzisiejszą ludzkość". Jan Paweł II przekonywał, że biskupi powinni być prorokami i tak jak oni ujmować się za biednymi, odrzuconymi i wzgardzonymi. Papież mówił też o konieczności piętnowania grzechów społecznych wynikających z konsumpcjonizmu i hedonizmu. Wyraźnie w słowach Jana Pawła II zabrzmiało potępienie dysproporcji między bogatymi a ubogimi.

Walka u korzeni

Oczywiste było już na początku obrad Synodu odniesienie do napiętej sytuacji międzynarodowej, związanej z napaścią terrorystyczną na Stany Zjednoczone. Słowo "nadzieja", zawarte w haśle Synodu, nabrało w sytuacji lęku nowego znaczenia. I tu wymownie zabrzmiała wypowiedź biskupa pomocniczego z ubogiego Południa z San Salwador, który zwrócił uwagę, że bezpieczeństwo bogatych państw Północy nie tyle zależy od ich siły militarnej, co od zdolności do solidarności z ubogimi, którzy żyją na tej samej planecie. Podobnie mówił kard. Julius Riyadi Darmaatmadja - metropolita Dżakarty, stolicy Indonezji, największego muzułmańskiego państwa świata. Kardynał stwierdził, że aby rozwiązać napięcia społeczne, które są pożywką dla terroryzmu, trzeba iść w kierunku dialogu między pluralistycznymi grupami oraz zająć się różnymi formami niesprawiedliwości i biedy, która dotyka kraje biednego Południa.
Palący problem biedy, w której żyje 80% ludności świata, jest jednym z tych, które w wystąpieniach synodalnych pojawiały się najczęściej. Podejmowali je zarówno biskupi biednego Południa, którzy występowali z pozycji świadków dzielących biedę z powierzonym sobie ludem, jak i biskupi z "bogatej Północy" nawołujący do globalizacji solidarności. Już w pierwszym głosie, wprowadzającym do dyskusji, tzw. relatio ante disceptationem, arcybiskup Nowego Jorku - kard. Edward Michael Egan, wskazując największe wyzwania dla biskupów trzeciego tysiąclecia, mówił m.in. o walce z ubóstwem, globalizacji solidarności i ewangelicznej opcji na rzecz ubogich. Tu wymienił imigrantów, uchodźców i chorych.

Kolegialność

Drugim tematem, który wysunął się na pierwszy plan dyskusji już od samego początku, była kolegialność. Zresztą instytucja Synodu jest właśnie jej narzędziem. Jak przekonywał w wywiadzie dla rzymskiej agencji Zenit kard. Giovanni Battista Re, przewodniczący Synodu, wzmacnianie kolegialności nie może się odbywać kosztem niedoceniania roli prymatu Papieża. "Chciałbym powiedzieć, że w dobie globalizacji mamy do czynienia z coraz większą świadomością użyteczności prymatu przekazanego przez Chrystusa Piotrowi i jego następcom. Tak jak w przypadku chodzenia, jedna noga nie jest wystarczająca, ale dwie są konieczne, Kościół również potrzebuje posługi Papieża, jak i realnej kolegialności".
Z pierwszych wystąpień ojców synodalnych wyłania się twarz Pasterza, który wierny Chrystusowi byłby dla świata nadzieją. To pasterz o wielkim autorytecie, zdolny do pochylenia się nad potrzebującymi, których w świecie ogromnych przemian zdaje się ciągle przybywać.

Tomasz Musiał