Kiedy zaczyna się człowiek stary? Biologicznie rzecz biorąc, zaczynamy się starzeć od urodzenia. Ale od czego zależy stwierdzenie starości? Od trzęsących się rąk? Zmarszczek? Wolnego chodu? Zaniku pamięci? A jak nazwać młodych, którzy tańczą, śmieją się, robią kariery, a gdy przyjrzeć im się z bliska - widać, że mają stare serca i dusze w jakimś sklerotycznym zaniku.
Po ostatniej wojnie była moda na ludzi starszych, po przeżyciach. Młodzi pozowali na dorosłych. Smarkacze w ogóle się nie liczyli. Znaczy, że nie byli w partyzantce, nie zaznali bohaterskich walk w lesie ani na barykadach powstania. Dziś jest moda na młodych. Podstarzałe panie i panowie udają młodych i w rezultacie wyglądają o wiele bardziej śmiesznie aniżeli młodzi, którzy przed pół wiekiem pozowali na doświadczonych wojenną udręką.
W państwie Inków, tym niezwykłym imperium prehistorycznym, starcy byli głównymi doradcami władców, stare kobiety, wstępując jako dziewice do świątyni Słońca w Cuzco, cieszyły się najwyższym szacunkiem. Ale już starzy Semici i Ariowie z Bliskiego Wschodu starość odbierali jako przekleństwo losu, jako zło. Ta przemienność nastrojów, ocen następuje aż po współczesność. Mojżesz nie podejmował żadnych decyzji bez rady starszych. W czasach Mojżesza i Jozuego przywódca sprawował rządy aż do śmierci, dzięki opiece Bożej był niezwyciężony. Wystarczy wymienić przysłowia Psalmów będące śpiewem na cześć starości: " Bojaźń Pańska dni pomnaża - krótkie są lata grzesznika", "Mężowie krwawi, podstępni nie dożyją połowy dni swoich", sam Pan mówi: "Nasycę go długim życiem i ukażę mu moje zbawienie". Smutną starość przyniosły czasy greckie, zaś świat rzymski - w latach republiki - dał starcom zaszczyt i ufność społeczeństwa, by potem przejść do pogardy wobec ludzi w podeszłym wieku.
Bywały też takie sytuacje: Gdy w 1348 r. wirus dżumy przybył do Genui i w ciągu trzech dni spustoszył Europę (wymarła jedna trzecia ludności kontynentu!), najlepiej dali sobie radę starzy. Ich po prostu zaraza się nie imała, ot i co! Po tej największej zarazie Europa stała się kontynentem starców.
Z całkiem innych powodów i w innych okolicznościach starzejemy się obecnie. Przede wszystkim Europejczycy dziś żyją dłużej. Nie jest to wcale zjawisko ogólnoświatowe. Np. średnia wieku Rosjan maleje, to samo dotyczy krajów afrykańskich; bieda, alkoholizm, gruźlica, choroby weneryczne, nie mówiąc o AIDS, święcą we współczesnym świecie triumf. W Europie, w tym także w Polsce, starzejemy się jako społeczeństwo głównie dlatego, że spada przyrost naturalny. Być może skrajne feministki uważają ten fakt za swój osobisty sukces, nie jest to jednak powód do radości. Nie dlatego, że należy się bać starców, lecz dlatego, że Polsce wymyka się z rąk atut państwa o średniej wielkości. 40-milionowa Polska odpływa w mglistą przyszłość. Opinie, że dzięki temu zmniejszy się kolejka bezrobotnych po pracę, mają słabe wsparcie merytoryczne, mogą być chwytliwe w rozgrywkach politycznych na bardzo krótką metę.
To, że Europa staje się ziemią starców, nie oznacza katastrofy. Skoro kontynent wyszedł cało z zabójczej dżumy, równie dobrze może uzdrowić się w wieku bieżącym. Ale nie metodą coraz częściej spotykaną w naszym kraju. W bezpardonowej walce o lepsze, tym razem hurraliberalne jutro, starsi ludzie nie tylko czują się niepotrzebni, oni - według strategów budowania światłego jutra - rzeczywiście znaleźli się poza nawiasem. Młodzi, idący do przodu z bezwzględnym uśmiechem na twarzy, gotowi są na marsz po trupach tylko po to, aby kupić lepszy samochód, zdobyć stanowisko itd. Pędzą - zapominając, że w ten sposób sami są starcami. Młodzi starcy to ludzie bez Boga w sercu. Jak ich ostrzec, że jeśli uczynią kolejny fałszywy krok, życie będą mieli już za młodu przegrane?