Syr 36, 1-2. 4-5. 12-13 - z Jutrzni na poniedziałek II tygodnia

1. W Starym Testamencie mamy nie tylko jedną oficjalną księgę modlitwy Ludu Bożego, to znaczy Psałterz. Liczne strony biblijne pełne są pieśni, hymnów, psalmów, błagań, modlitw i wezwań, skierowanych do Pana jako odpowiedź na Jego słowo. Biblia jawi się nam zatem jako dialog między Bogiem a ludzkością, spotkanie przypieczętowane słowem Bożym,
łaską i miłością.
Tak też jest w przypadku modlitwy, którą przed chwilą skierowaliśmy do "Pana, Boga wszystkich rzeczy" (Syr 36, 1). Jest ona zawarta w Księdze Syracha, mędrca, który zebrał swoje refleksje, rady oraz pieśni prawdopodobnie około 190-180 r. przed Chrystusem, zanim nastąpił czas wyzwolenia, które przeżywał Izrael pod przywództwem braci Machabejskich. Potomek tego mędrca w 138 r. przed Chrystusem przetłumaczył jego dzieło na język grecki, jak podaje prolog dołączony do księgi, aby udostępnić tę naukę szerszemu gronu czytelników i uczniów.
Księga Syracha zwana jest w tradycji chrześcijańskiej Eklezjastykiem. Nie włączona do kanonu hebrajskiego, została uznana razem z innymi za księgę "mądrości chrześcijańskiej". W ten sposób wartości, które proponuje to dzieło mądrościowe, ważne były w wychowaniu chrześcijańskim w okresie patrystycznym, zwłaszcza w środowisku monastycznym, stając się podręcznikiem praktycznego postępowania uczniów Chrystusa.
2. Inwokacja z 36. rozdziału Księgi Syracha, przyjęta jako modlitwa Jutrzni w Liturgii Godzin, rozwija się w kilku liniach tematycznych.
Znajdujemy tam najpierw wezwanie, w którym jest prośba, aby Bóg wystąpił w obronie Izraela przeciwko obcym narodom, które go uciskają. W przeszłości Bóg okazywał swoją świętość, gdy karał swój naród za grzechy, oddając go w ręce nieprzyjaciół. Teraz modlący się prosi Boga, aby okazał swoją wielkość, pokonując potęgę agresorów i rozpoczynając nową erę, zwiastującą czasy mesjańskie.
Błaganie to oddaje tradycję modlitewną Izraela i pełne jest odniesień biblijnych. Niektóre wersety mogą być uważane za wzór modlitwy na czas prześladowania i ucisku, jak to było w czasach, w których żył autor, poddany surowemu i gorzkiemu panowaniu syro-helleńskiemu.
3. Pierwszą część tej modlitwy otwiera gorące wołanie skierowane do Pana, aby miał miłosierdzie i zechciał spojrzeć. Potem uwaga skierowana jest na Boże działanie, które wychwalane jest przez wiele sugestywnych słów: "zmiłuj się... spojrzyj... ześlij bojaźń... wyciągnij rękę... okaż się wielkim... odnów znaki... powtórz cuda... wsław rękę i prawe ramię".
Bóg Biblii nie jest obojętny wobec zła. Jego drogi nie są drogami naszymi, Jego czas i plany są różne od naszych (por. Iz 55, 8-9), jednakże staje On po stronie ofiar i objawia się jako wymagający sędzia wobec gwałcicieli, najeźdźców oraz zwycięzców, którzy nie znają litości. Jednakże Jego interwencja nie dąży ku zniszczeniu. Okazując swoją moc oraz swoją wierność w miłości, może On zrodzić w świadomości przewrotnego uczucie, które doprowadzi go do nawrócenia. " Niech Cię uznają, jak my uznaliśmy, że nie ma Boga prócz Ciebie, o Panie!" (Syr 36, 4).
4. Druga część hymnu otwiera perspektywę bardziej pozytywną. Gdy wpierwszej części było wołanie o Bożą interwencję przeciwko nieprzyjaciołom, to w drugiej nie mówi się już o wrogach, lecz mamy wołanie o życzliwość Boga dla Izraela, wołanie o Jego miłosierdzie dla ludu wybranego i dla świętego miasta Jeruzalem.
Marzenie o powrocie wszystkich wypędzonych, również z królestwa północnego, staje się przedmiotem modlitwy: "Zgromadź wszystkie pokolenia Jakuba i weź je w posiadanie, jak było od początku" (Syr 36, 10). W ten sposób jest to prośba o odrodzenie całego Izraela, jak miało to miejsce w szczęśliwych czasach zajmowania całej Ziemi Obiecanej.
Aby uczynić modlitwę jeszcze bardziej intensywną, modlący się podkreśla relację, która łączy Boga z Izraelem i z Jerozolimą. Izrael zostaje określony jako "lud nazwany Twoim imieniem", "którego przyrównałeś do pierworodnego"; Jerozolima zaś jest "Twoim świętym miastem", "Twoim mieszkaniem". Pragnienie wyrażone jest później życzeniem, aby związek był bardziej ścisły i chwalebny: "Napełnij Syjon wysławianiem Twej mocy i lud Twój chwałą swoją!" (Syr 36, 13). Napełniając swoim majestatem świątynię w Jerozolimie, która przyciągnie do siebie wszystkie narody (por. Iz 2, 2-4; Mi 4, 1-3), Pan napełni swój lud chwałą.
5. W Biblii płacz cierpiących nie kończy się nigdy desperacją, ale zawsze otwarty jest na nadzieję. U podstaw tkwi zawsze pewność, że Pan nie opuszcza swoich dzieci, nie wypuszcza ze swoich rąk tych, których uformował.
Wybór, którego dokonała Liturgia, pozostawił wspaniały ślad w naszej modlitwie. Jest tam prośba do Boga, aby "dał świadectwo tym, którzy od początku są Jego stworzeniem" (Syr 36, 14). Bóg ma odwieczny plan miłości i zbawienia, przeznaczony dla całego stworzenia, które jest wezwane, aby stać się Jego ludem. Jest to plan, który św. Paweł uzna "objawionym przez Ducha Jego świętym apostołom i prorokom ( ...) zgodnie z planem wieków, jaki powziął [Bóg] w Chrystusie Jezusie, Panu naszym" (Ef 3, 5-11).

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach - paulin