Stary dobry zwyczaj uniwersytecki obchodzenia jubileuszy przewiduje wydanie księgi pamiątkowej, napisanej przez przyjaciół, współpracowników, zaproszonych do współpracy autorytetów, którzy w ten sposób pragną podkreślić rangę Jubilata. Adresatem takiej właśnie jubileuszowej księgi został w grudniu ub.r. ks. prof. Tadeusz Styczeń SDS, któremu z okazji 70. urodzin jego bliscy współpracownicy przygotowali książkę pt. Codzienne pytania Antygony (Instytut Jana Pawła II KUL, Lublin 2001, ss. 574).
O randze tej książki świadczy fakt, iż otwiera ją specjalnie na tę okazję napisany list gratulacyjny Ojca Świętego Jana Pawła II, który był akademickim nauczycielem Jubilata i jego poprzednikiem na Katedrze Etyki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. List ten, datowany na dzień imienin Ojca Świętego w roku ubiegłym, ma niezwykle ciepły, osobisty charakter i adresowany jest do samego zainteresowanego, a nie - jak to zwykle bywa - przesyłany pod adresem ordynariusza miejsca. Czytamy w nim m.in.: "Jestem Ci serdecznie wdzięczny za wszystkie lata współpracy, za Instytut Jana Pawła II, który powstał z Twojej inicjatywy, za wszystkie kolejne numery Ethosu, a nade wszystko za serdeczną przyjaźń (...). Jesteś, Tadeuszu, znakomitym etykiem" ( s. 45). Jeśli więc najwyższy autorytet świata w sprawach moralno-etycznych wystawia takie świadectwo polskiemu etykowi, to słuszna wydaje się zachęta do tego, by bliżej zapoznać się z treścią tego wyjątkowego wydawnictwa, kuszącego czytelnika tytułem o codzienności.
Jak przystało na dzieło dedykowane etykowi, następcy na profesorskiej katedrze ks. Karola Wojtyły, za główny temat publikacji autorzy wzięli sobie tematy drogie sercu Jubilata. Drogie zresztą nie tylko jemu, gdyż etyczny charakter zainteresowań ludzi nam współczesnych powiela tytułowe "codzienne pytania Antygony", które zyskują niezwykle trafne odpowiedzi pod piórami takich autorów tej książki, jak: kard. Marian Jaworski, arcybiskupi: Bolesław Pylak, Józef Życiński, biskupi - m.in.: Andreas Laun, Kurt Krenn, Henryk Tomasik czy uznani profesorzy różnych dyscyplin naukowych - m.in.: ks. Czesław Bartnik, Rocco Buttiglione, John Crosby, Mieczysław Krąpiec OP, Joachim Piegsa, Adam Rodziński.
Jakie to są pytania i kim tak naprawdę jest tytułowa Antygona, którą redaktorzy książki - ks. Andrzej Szostek MIC i ks. Alfred Wierzbicki wybrali na swoistą emblematyczną bohaterkę etycznych rozważań, skoncentrowanych na osobie i dziele ks. prof. Stycznia? O tytułowej Antygonie zdaje się mówić więcej motto zaczerpnięte z dramatu Sofoklesa: Urodziłam się, by współkochać, nie - by współnienawidzić. W tym zdaniu zawarte są podstawy dla etycznych zagadnień podniesionych przez autorów w kolejnych częściach tej książki, a będących rzeczywiście kwestiami codzienności. Tak drogi Jubilatowi temat prawdy życia codziennego, która warunkuje wolność człowieka, podejmują na łamach tej książki ks. Hubert Ordon SDS (A coż to jest prawda? J 18, 38) oraz Wojciech Łączkowski (Prawda w życiu publicznym). Sekunduje im tekst ks. Ryszarda Monia Dlaczego i w jakiej mierze przekonania mogą być przedmiotem etyki? oraz chrześcijańskie odpowiedzi na fundamentalne pytania o życie ludzkie, śmierć i eutanazję, udzielone w tekstach ks. Artura Katolo oraz Carla Caffarry.
Równie ważne są, choć mają nieco ogólniejszy charakter, problemy, które podjęli Albert Krąpiec OP - Moralność i etyka, A. Szostek MIC - Wokół sporu o wyjątkową pozycję człowieka w świecie i moralnych tego konsekwencji, a dopełnił Kazimierz Krajewski swym studium Personalizm etyczny ks. Tadeusza Stycznia. Ten ostatni tekst wykazuje wiele elementów wspólnych, ujawnionych w analizie Jerzego W. Gałkowskiego nt. Personalizm w myśli społecznej Karola Wojtyły. Cała bowiem księga pamiątkowa przeniknięta jest atmosferą otwarcia na wartość ludzkiej osoby, na jej historyczne i indywidualne uwarunkowania, co w ostatecznym rozrachunku decyduje o "codzienności", "praktyczności" etycznych odpowiedzi. Chociaż mamy do czynienia z zagadnieniami etyki ogólnej, metaetyki, to jednak tak naprawdę pozostają to wciąż podstawowe pytania Antygony, z którymi utożsamić się może każdy Polak, Niemiec, Austriak czy Ukrainiec. W tekście abp. Życińskiego znajdzie bowiem odpowiedź nadziei na współczesne formy nihilizmu; w tekście Grzegorza Przebindy wyczyta papieskie zalecenia na ukraińską codzienność, a z opracownia Leona Dyczewskiego OFMConv. dowie się, w jaki sposób radio i telewizja mogą mimo wszystko pozostać narzędziem ewangelizacji. Inny wielki etyk polski - o. Tadeusz Ślipko SJ ukazuje naród jako wartość cenioną coraz bardziej w warunkach postępującej globalizacji.
Nie są to bynajmniej wszystkie kwestie poruszone na kartach omawianej książki.
Dla wszystkich jednak, jako swoistą perełkę spuścizny ideowej Jubilata i jego przyjaciół chciałbym polecić tekst szczególny co do formy i treści. Otóż prof. Adam Rodziński zadedykował Jubilatowi nieomal centurię, czyli prawie setkę mądrościowych sentencji, ujętych w rymowane dystychy. Ileż w nich lapidarnie sformułowanej mądrości na co dzień! To rodzaj poetyckiego podsumowania dla filozoficznych wywodów wcześniej cytowanych autorów. By dać potencjalnym czytelnikom przedsmak całej książki i tej jej części, przytoczę na zakończenie jeden z nich:
Żyjemy, umieramy...
Chcesz wiedzieć, dlaczego?
Chcesz wiedzieć, po co?
Uczyń coś bardzo dobrego!
Ta książka zachęca do czynienia dobra. Ono - zgodnie z myślą i świadectwem Jubilata - jest najbardziej czytelną odpowiedzią na codzienne pytania współczesnych Antygon spod ulubionych przez niego Tatr, papieskich Apenin i Alp. Za to dobro jesteśmy mu wszyscy wdzięczni - także my - autorzy i czytelnicy łamów Niedzieli, na których tyle razy publikowane były jego teksty. Księże Profesorze - dobrze, że jesteś! Bądź!