13 maja br. Katolicki Uniwersytet Lubelski gościł uczestników międzynarodowego sympozjum polonijnego. Konferencję "Polacy w Azerbejdżanie" zorganizował Instytut Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL we współpracy z Wyższą Szkołą Humanistyczną im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, Oddziałem Lubelskim Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" oraz Stowarzyszeniem Współpracy "Polska - Wschód".
W uroczystym otwarciu sesji wzięli udział: Wielki Kanclerz KUL - abp Józef Życiński, rektor uczelni - ks. prof. Andrzej Szostek MIC, wojewoda lubelski Andrzej Kurowski oraz przedstawiciele współorganizatorów konferencji: dyrektor Instytutu Polonijnego KUL - ks. prof. Edward Walewander, prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" - prof. Andrzej Stelmachowski, prorektor WSH w Pułtusku - prof. Adam Koseski oraz Stefan Nawrot - prezes Stowarzyszenia Współpracy "Polska - Wschód" . Głos zabrał także przewodniczący Stowarzyszenia Polska - Estonia - Mieczysław Maciejak, informując zebranych o odznaczeniu, jakim prezydent Republiki Estońskiej Arnold Ruauatel wyróżnił w marcu br. książki Polacy w Estonii (Lublin 1998) oraz Polacy w Estonii mówią o sobie (Lublin 1997) - owoce jednej z poprzednich konferencji.
Wśród 21 zorganizowanych dotąd w KUL sympozjów polonijnych było to już ósme, które poświęcono problematyce Polaków na Wschodzie. Pierwsze (1990) dotyczyło jeszcze Polaków i Kościoła katolickiego w ZSRR. Następne dotyczyły Łotwy (1992), Rosji (1993), Mołdawii ( 1994), Estonii (1996), Armenii (2000) i Gruzji (2001).
Program sympozjum obejmował 11 prelekcji, wśród których dominowały referaty historyczne. Dzisiejsza Polonia w Azerbejdżanie jest znikomym elementem tamtejszego społeczeństwa, rozwijającym się jednak w nowej rzeczywistości niepodległego państwa, o czym przekonywała obecnych dr Helena Regina Teer-Potocka z Baku, autorka referatu Odradzanie się polskości w Azerbejdżanie. Liczebność polskiej diaspory w tym kraju szacowana jest na nie więcej niż 800 osób. Nie posiadają oni własnego ośrodka, a powstanie tamtejszej organizacji polonijnej znajduje się ciągle w fazie przygotowań. Miejscem w jakimś stopniu skupiającym wspólnotę Polaków jest kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego w Baku, gdzie przez lata duszpasterstwem zajmował się ks. Jerzy Piluś TChr - jeden z 550 polskich kapłanów pracujących obecnie w dawnych republikach radzieckich. Dziś ks. Piluś pracuje w Gruzji, a parafię w Baku prowadzą salezjanie.
Obradom sympozjalnym przewodniczyli profesorowie UAM: Urszula Kaczmarek i Marceli Kosman. Spotkanie zakończyło się wieczorną uroczystością w sercu starego Lublina - Trybunale Koronnym. Uświetnił ją swoim występem Zespół Tańca Ludowego UMCS, działający pod dyrekcją, w choreografii i pod kierownictwem artystycznym Stanisława Leszczyńskiego.
Owocem konferencji będzie książka w naukowej serii "Biblioteka Polonii", wydawanej przez Instytut Polonijny KUL. Zamknie ona swoisty " tryptyk kaukaski", jaki otwarły sympozja o Polakach w Armenii i Gruzji wraz z ich książkowym pokłosiem. Wzięte razem, uzupełniają się one i łączą w wielu punktach, tak jak złączone były dzieje tych państw i całego obszaru, znanego Polakom dawniej jako "gorący Sybir" - miejsce zsyłki, często bardziej przejmujące dreszczem niż jego mroźny odpowiednik na wschodzie Rosji.
Celem, ku któremu zmierzało lubelskie sympozjum, było zebranie i wydobycie na światło dzienne mało znanych szerszej publiczności dokonań w dziedzinie badań polonijnych. Temat jest tym bardziej aktualny, że łączy się z pielgrzymką Papieża-Polaka i zapoznaje z problematyką, która współtworzy wielką historię Polaków na Wschodzie.