W 1991 r. Jan Paweł II kolejny raz przybywa do Polski. Ta czwarta, najdłuższa z dotychczasowych wizyt w Ojczyźnie składa się z dwóch etapów. W czerwcu (1-9) Papież odwiedza miasta północnej i wschodniej Polski oraz Mazowsza, a w sierpniu (13-16) przewodniczy obchodom Światowego Dnia Młodzieży w Częstochowie.
Mottem pierwszego etapu pielgrzymki są słowa św. Pawła: Bogu dziękujcie... Ducha nie gaście (por. 1 Tes 5,18n). A jest za co dziękować... Również w wymiarze narodowym. Wydarzenia ´89 r. stały się początkiem nowej sytuacji, nie tylko w Ojczyźnie Papieża, ale także w innych krajach Europy. Teraz kanwą papieskiego nauczania staje się Dekalog oraz ewangeliczne przykazanie miłości. Te kolejne " dziesięć prostych słów" - jak powie Ojciec Święty - to najwłaściwsza droga do odbudowy założeń, na których życie ludzi i narodu związanego od 1000 lat z chrześcijaństwem może się nadal budować w sposób prawidłowy.
Pielgrzymka niesie z sobą wiele wydarzeń, które świadczą o "nowości życia" - pierwsze spotkanie na modlitwie z Wojskiem Polskim czy uczynienie tematem jednego ze spotkań katechezy, która powróciła do polskiej szkoły. Podczas tej podróży duszpasterskiej Papież wynosi do chwały ołtarzy nowych błogosławionych: bp. Józefa Pelczara, m. Bolesławę Lament i o. Rafała Chylińskiego. Są również spotkania ekumeniczne z prawosławnymi w Białymstoku i luteranami w Warszawie oraz spotkanie ze społecznością żydowską.
Ojciec Święty, kończąc pierwszy etap pielgrzymowania, mówi na warszawskim Okęciu: "Czeka Was w niedługim czasie nowe spotkanie z Papieżem, a jest to spotkanie, które w pewnym sensie przekracza miarę tych czerwcowych odwiedzin". Mówiąc te słowa, myślał już o drugim etapie, którego celem miała być Jasna Góra i zaproszeni tam młodzi z całego świata.
Zanim jednak w sierpniu Jan Paweł II przybędzie na Jasną Górę, aby celebrować VI Światowy Dzień Młodzieży, odwiedzi "swój" Kraków. Spotka się tam z dziećmi przebywającymi w Instytucie Pediatrii Akademii Medycznej, odwiedzi Papieską Akademię Teologiczną, a podczas Eucharystii na Rynku Krakowskim beatyfikuje prostą służącą - Anielę Salawę. Zatrzyma się też w mieście swego urodzenia i dzieciństwa. Powie wówczas wadowiczanom: "Bogu jestem wdzięczny za to, że mogłem dziś znowu ucałować próg starego wadowickiego kościoła i brzeg chrzcielnicy. Wdzięczny jestem Bogu za to, że mogłem w Wadowicach konsekrować nową świątynię pw. św. Piotra".
14 sierpnia Papież staje na Jasnej Górze. Po Rzymie w 1986 r., Buenos Aires w 1987 r. i Santiago de Compostela w 1989 r., staje teraz, w 1991 r., w Częstochowie wśród młodych reprezentujących ok. 80 krajów. Mottem tego spotkania są słowa: Otrzymaliście Ducha przybrania za synów (Rz 8, 15). Papież staje z młodymi świata i razem z nimi modli się o lepsze jutro człowieka, o jego odnowę, bo lepsze jutro to nie tylko postęp techniczny i ekonomiczny, ale przede wszystkim dojrzałość, odnowa duchowa człowieka.