Na wakacje Muzeum Diecezjalne w Płocku przygotowało wystawę, zatytułowaną "Skarby diecezji płockiej". Jest to jubileuszowa, 50. już wystawa, od objęcia urzędu dyrektora Muzeum przez ks. Bronisława Gwiazdę w 1993 r. Zabytki znajdujące się na wystawie pochodzą z parafii diecezji płockiej, ze skarbca katedralnego oraz ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego. Są one trwałym znakiem wiary, kultury materialnej i estetycznej mieszkańców Mazowsza płockiego. Część z nich wykonana została na zamówienie w pracowniach artystów zagranicznych.

Większość z przedstawionych skarbów pokazana jest w Płocku po raz pierwszy. W doborze obiektów starano się zaprezentować poszczególne dziedziny twórczości artystycznej.

Największą grupę zabytków stanowią tkaniny liturgiczne. Są to najczęściej ornaty i dalmatyki. Pochodzą z ostatnich 400 lat. I choć czasy te nie zawsze były łaskawe dla Mazowsza, to jednak można wśród nich znaleźć prawdziwe perełki sztuki hafciarskiej.

Jak już wspomniano, są pośród nich ornaty i dalmatyki, ale też mitry, antepedium oraz welony kielichowe. Wśród wyrobów złotniczych znajdziemy natomiast hermy, relikwiarz, przenośny ołtarzyk, kielichy i monstrancję. Na szczególną uwagę zasługują: XVII-wieczne hermy św. Maurycego (1600 r.) i św. Walentego (1690 r.) oraz ołtarzyk Wieczerzy Pańskiej, dar żony Zygmunta III Wazy Konstancji Austriaczki dla katedry, z okazji jej pobytu Płocku w roku 1618.

Pośród obrazów znajdują się: obraz Matki Bożej Bolesnej oraz portret bp. Michała Poniatowskiego, zaś piękno rzeźby sakralnej ukazują figury: Pięknej Madonny z XV w., Piety oraz Chrystusa Ukrzyżowanego, który patronuje sali wystaw czasowych.

Muzeum czynne jest w dni powszednie od wtorku do soboty w godz.: 10.00-15.00, a w niedziele od 11.00-16.00.

Obok podajemy wyjaśnienie terminów najczęściej spotykanych w podpisach.

Ornat - (łac. ornatus - strój, ornamentum - ozdoba) ozdobny strój, ozdobna szata liturgiczna stosowana do Mszy św. Ornat powstał z płaszcza rzymskiego zwanego penulą. Najczęściej przód ornatu zdobi emblemat, a tył - krzyż. Zdobniejsze ornaty mają z przodu i z tyłu bogato zdobiony pas pionowy zwany kolumną utworzony z bogatych haftów lub aplikacji. Obok ornatów prezentowanych na wystawie można zobaczyć ciekawe przykłady tychże szat liturgicznych w Dużej Sali;

Dalmatyka - początkowo luźna szata dekorowana dwoma purpurowymi pasami zwanymi clavi. W V w. znika z ubiorów cywilnych; pozostała jako szata liturgiczna. Od XIV w. znacznie skrócona; obecnie używana przez diakonów;

Antependium lub antepedium - (łac. ante-pendere - wisieć przed) ozdobna zasłona na froncie ołtarza. Do XI w. zastępowała przednią część obrusu ołtarzowego; od XII w. występuje jako osobna zasłona ołtarza. Sporządzano ją z jedwabiu i innych tkanin lub skóry, przyozdabiano drogimi kamieniami lub wykonywano stosując srebrną nić (jak na antepedium z Płocka);

Infuła lub mitra - uroczyste nakrycie głowy biskupów składające się z dwóch trójkątów sferycznych (cornu tituli), połączonych opaską (circulum), z dwiema wiszącymi z tyłu taśmami (fannones, vittae) wykonana z kosztownych materiałów.

Herma - relikwiarz metalowy o kształcie popiersia charakterystyczny dla sztuki średniowiecznej. Jedna z najcenniejszych herm znajduje się w skarbcu katedry płockiej (fundowana przez Kazimierza Wielkiego, zawiera relikwie św. Zygmunta).

Nazwa herma wywodzi się od elementu architektonicznego w formie czworokątnego słupa, zwężającego się zazwyczaj ku dołowi, zwieńczonego głową lub popiersiem Hermesa. W starożytnej Grecji hermy ustawiano na placach lub ulicach jako rodzaj pomników Hermesa.