Podczas 322. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski (1 maja 2003 r.) zostało przyjęte Dyrektorium Duszpasterstwa Rodzin opracowane przez Radę ds. Rodziny Episkopatu Polski, której przewodniczy bp Stanisław Stefanek. Nie muszę przypominać, że rodzina, u początku której stoi sam Stwórca, jest podstawowym obszarem rozwoju człowieka, naturalnym miejscem naszych narodzin i najlepszym środowiskiem biologiczno-duchowego rozwoju. Można napisać za Janem Pawłem II, że każdy z nas "rodzinie zawdzięcza sam fakt bycia człowiekiem" (List do Rodzin, 2). Również społeczeństwo zawdzięcza rodzinie ciągłość biologiczną oraz przekaz dziedzictwa kulturowego. Ona stanowi "kolebkę i najskuteczniejsze narzędzie humanizacji i personalizacji społeczeństwa" (Jan Paweł II, Familiaris consortio, 43). Gdy więc rodzina staje się dzisiaj "przedmiotem ataków licznych sił, które chciałyby ją zniszczyć lub przynajmniej zniekształcić" (FC 3), należy wyraźnie zaprotestować. Kościół, nauczając o Bożym zamyśle względem małżeństwa i rodziny, będzie zawsze upominał się o prawa rodziny, a także na różne sposoby będzie je wspierał. Czyni to m.in. przez instytucję duszpasterstwa rodzin, czyli przez cały system pomocy i działań służących rozwojowi rodziny oraz realizacji jej posłannictwa i zadań.
Kościół w Polsce dzięki powołanej Komisji Episkopatu ds. Rodziny, która od 1996 r. przekształciła się w Radę Episkopatu ds. Rodziny, inspiruje i wspiera działania poszczególnych diecezji na rzecz rodziny. Dużą pomocą w tej pracy są właśnie dyrektoria, czyli swego rodzaju wytyczne, wydawane przez Komisję, a obecnie Radę Episkopatu Polski ds. Rodziny. "Są one owocem doświadczeń wielu osób i środowisk zajmujących się duszpasterstwem rodzin tak obecnie, jak i w niełatwych czasach po ostatniej wojnie" - czytamy w założeniach ogólnych najnowszego Dyrektorium Duszpasterstwa Rodzin.
Można przypomnieć, że obecne Dyrektorium opiera się na dotychczas wydanych dokumentach, wśród których były: Pierwsza Instrukcja Episkopatu Polski dla duchowieństwa o przygotowaniu wiernych do sakramentu małżeństwa i duszpasterstwie rodzin z 12 lutego 1969 r.; Druga Instrukcja Episkopatu Polski dotycząca przygotowania do małżeństwa i życia rodzinnego oraz wprowadzenia nowego obrzędu sakramentu małżeństwa z 12 maja 1975 r.; Instrukcja Episkopatu Polski o przygotowaniu do zawarcia małżeństwa w Kościele katolickim z 5 września 1986 r. (zatwierdzona przez Stolicę Apostolską 17 stycznia 1987 r.); Instrukcja Episkopatu Polski w sprawie duszpasterstwa małżeństw o różnej przynależności kościelnej z 11 marca 1987 r.; Instrukcja Papieskiej Rady ds. Rodziny: Przygotowanie do sakramentu małżeństwa z 13 maja 1996 r.
Jak widać, nowe Dyrektorium zawiera określone kompendium działań i doświadczeń Kościoła dla rodziny, porządkując pewien system pracy z rodziną. Zostało podzielone na sześć rozdziałów, ujmując tematycznie to wszystko, co w pracy duszpasterstwa rodzin jest kierunkiem działania, zakresem kompetencji, postulatem oraz inspiracją.
Pierwsze dwa rozdziały omawiają przygotowanie młodego pokolenia do założenia własnej rodziny. Zwrócono uwagę na zależność między odpowiedzialnym wypełnianiem przyszłych ról i funkcji w rodzinie a świadomymi działaniami wychowawczymi samych rodziców, a także na wspierającą rolę Kościoła oraz innych instytucji (przygotowanie bliższe i bezpośrednie).
Dyrektorium słusznie zwraca uwagę na niebezpieczeństwo "seksedukacji", która zniekształca spojrzenie człowieka na własną płciowość i wypacza odniesienie zachowań względem drugiego do tego stopnia, iż "do małżeństwa wchodzą czasem ludzie niezdolni do czystej, odpowiedzialnej, wiernej i płodnej miłości" (21). Dyrektorium wychodzi z inicjatywą "powrotu do idei zaręczyn" (28). Jak postuluje, spotkanie rodzin narzeczonych i błogosławieństwo pierścionka "może stać się elementem podkreślenia wartości domowego Kościoła oraz roli rodziców i członków rodziny w powstawaniu nowej rodziny" (28).
Rozdział trzeci Dyrektorium omawia funkcjonowanie poradni rodzinnych, a także wymienia inne formy wspierania rodziny, takie jak: domy samotnej matki, ośrodki adopcyjno-opiekuńcze, telefony zaufania, rodziny zastępcze czy świetlice dla dzieci. Ta wieloraka pomoc nie byłaby pełna, gdyby zabrakło formacji rodziny. Przez organizowanie rekolekcji, podczas których przewija się tematyka małżeńsko-rodzinna, aż po specjalne konferencje z okazji świąt rodzinnych, takich jak chrzest dziecka czy rocznica ślubu, można ukazywać piękno i bogactwo życia religijnego w rodzinie. Innymi słowy, rodzina dobrze uformowana, spełniająca swe podstawowe funkcje wobec swoich członków, może stać się skutecznym narzędziem ewangelizacji samej siebie oraz innych. Tym sprawom formacji i możliwości rodziny Dyrektorium poświęca rozdział czwarty.
Rozdział piąty omawia problemy rodzin w sytuacjach szczególnie trudnych. Są nimi: małżeństwa bezdzietne, rodziny z dziećmi niepełnosprawnymi, osobami uzależnionymi, związki niesakramentalne, rodziny rozbite itp. Rodziny te potrzebują pomocy i opieki, i winny ją znaleźć w Kościele.
W ostatnim rozdziale Dyrektorium zaleca, by rodzina czynnie angażowała się w różne formy życia kościelnego, społecznego i politycznego dla dobra jej samej. Podkreśla się, że polityka prorodzinna państwa może być zrealizowana tylko wówczas, "gdy większość w parlamencie stanowić będą posłowie uznający Kartę Praw Rodziny Stolicy Apostolskiej (83). W czasach, gdy rodzina jest ośmieszana, atakowana, a nawet niszczona, Dyrektorium odważnie przypomina o społecznych funkcjach i możliwościach rodziny. W ostatnim punkcie (84) jest mowa o potężnym narzędziu, jakim dysponuje rodzina, a mianowicie o wychowaniu młodego pokolenia. By jednak to pokolenie, przez które "idzie przyszłość świata i Kościoła", było wychowane na "dojrzałych społecznie katolików, mądrych wyborców, a czasem przyszłych polityków, zdolnych do prac na rzecz rodzin" (84), potrzeba będzie jeszcze większego zrozumienia spraw rodziny ze strony duszpasterzy, a także większego zaangażowania osób świeckich pomagających rodzinie. Stąd, aby w pełni realizował się "zamysł Boży" względem rodziny, nie może zabraknąć modlitwy w jej intencji do Boga, "od Którego pochodzi wszelkie ojcostwo na niebie i ziemi". Specjalna modlitwa za rodziny zamyka tekst nowego Dyrektorium Duszpasterstwa Rodzin.

Dyrektorium w dowolnej ilości może udostępnić: Krajowy Ośrodek Duszpasterstwa Rodzin, Skwer Kard. S. Wyszyńskiego 6, 01-015 Warszawa, tel. (0-22) 838-92-59; e-mail: rebacz36@interia.pl