Reklama

W wolnej chwili

Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej odkryto pradziejową kopalnię krzemienia czekoladowego

2021-09-22 07:13

Monika Książek/Niedziela

Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskie archeolodzy odkryli mającą nawet 10 tys. lat kopalnię krzemienia czekoladowego. Jak podkreśla kierownik badań dr Magdalena Sudoł-Procyk – to dotąd najdalej wysunięty na południowy zachód w Polsce tego typu obiekt.

Wcześniej uważano, że choć zasiedlający te tereny neandertalczycy, a następnie homo sapiens posługiwali się narzędziami z krzemienia czekoladowego, to nie wydobywali go na miejscu, ale transportowali z oddalonych o ok. 150 km Gór Świętokrzyskich.

„Dorzecze Wisły obfituje w złoża kilku rodzajów surowców krzemionkowych, które były wykorzystywane w czasach prehistorycznych. Wśród nich krzemień czekoladowy – był jednym z najlepszych jakościowo: twardy, kruchy i o jednolitej strukturze, dlatego dobrze nadawał się do wytwarzania narzędzi. Ma wiele odmian – od barwy jasnobrązowej (czekolady mlecznej) po ciemny brąz (jak czekolada gorzka)” – wymieniła archeolog dr Sudoł-Procyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Reklama

Jak wskazała, jakość krzemienia czekoladowego doceniana była przez pradziejowe społeczności już od paleolitu środkowego, przez mezolit i neolit, aż po epokę żelaza (czyli od ok 250 000 lat temu do przełomu er), a największą popularnością cieszył się w okresie późnego paleolitu (15-12 tys. lat temu).

„Nasze badania w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej pokazały, że krzemień ten był wykorzystywany przez tutejsze społeczności środkowopaleolityczne (czyli neandertalskie) przede wszystkim do produkcji noży, a w młodszych okresach homo sapiens wytwarzał z niego przede wszystkim różne narzędzia wiórowe, takie jak ostrza, drapacze, rylce, przekłuwacze, czy zbrojniki. Wcześniej jednak sądziliśmy, że nasi przodkowie przynosili ten surowiec z Gór Świętokrzyskich, czyli z rejonu badanego już od stu lat, gdzie krzemień czekoladowy został bardzo dobrze rozpoznany i opisany” – wskazała archeolog.

Podziel się cytatem

Teraz archeolodzy odkryli jego złoża na terenie Doliny Udorki (leżącej w powiecie olkuskim w woj. małopolskim) – i na ich obszarze kopalnię. „Z geologicznego punktu widzenia takie wychodnie nie powinny dziwić, ponieważ określonego wieku skały, w których możemy się spodziewać tego surowca, występują poza strefą świętokrzyską wzdłuż całej wschodniej granicy Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Ale jest to niewątpliwie pierwsza tutaj tego typu pozostałość po działalności naszych przodków” – podkreśliła.

Z badań zespołu, choć jeszcze niekompletnych, wynika, że sama kopalnia funkcjonowała między 10 a 6 tys. lat temu. „To również zaskakujące odkrycie, ponieważ zdecydowana większość znanych nam kopalni (w tym innych surowców krzemionkowych) z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i z Gór Świętokrzyskich pochodzi z okresu neolitu, czyli są młodsze niż ta” – powiedziała dr Sudoł-Procyk.

Reklama

Dodała, że póki co nie wiadomo, czy była to kopalnia z bardzo głębokimi szybami i podziemnymi chodnikami. „Wydaje się, że pierwotnie wędrujący doliną prehistoryczni łowcy wkopywali się w stok, widząc pokłady krzemienia odsłonięte w wyniku podmycia zbocza przez rzekę. Ale kolejne doły kopane były coraz wyżej po stoku osiągając coraz większe rozmiary. Odkryte przez nas obiekty mają głębokość 3 metrów, a badania jeszcze się nie skończyły. Wprawdzie nie znaleźliśmy dotąd narzędzi, którymi je kopano, aby pozyskać ten surowiec, ale z dużym prawdopodobieństwem, możemy stwierdzić, że to był jakiś surowiec organiczny, np. poroże, które jest bardzo twarde i znane archeologom jako narzędzie z innych kopalń pradziejowych” – opowiadała badaczka.

Archeolodzy mają także dowody, że surowiec po wydobyciu był wstępnie obrabiany w bezpośrednim sąsiedztwie kopalni i dopiero później wynoszony poza jej teren m.in. na wymianę.

Niedawno zespół badaczy zakończył prace terenowe, w czasie których pobrano wiele próbek do analiz w laboratoriach, na czym będą pracować przez najbliższe miesiące. W kolejnym sezonie archeolodzy znów planują powrót na stanowisko i kolejne badania w terenie.

Badania prowadzone są w ramach pięcioletniego projektu pt. „Krzemień czekoladowy na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Wydobywanie, użytkowanie i dystrybucja”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. (PAP)

autorka: Agnieszka Kliks-Pudlik

akp/ ekr/

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Pozorne poszukiwania

Artur Stelmasiak

Na Wojskowych Powązkach rozpoczął się kolejny etap prac poszukiwania szczątków żołnierzy podziemia antykomunistycznego

Więcej ...

Fortuna Muska jest warta tyle, ile majątki niegdyś najbogatszych Gatesa i Buffetta razem wzięte

2021-10-16 20:58
Elon Musk

wikipedia.org

Elon Musk

Majątek Amerykanina Elona Muska, dyrektora generalnego Tesli i właściciela firmy SpaceX, jest równy mieniu zgromadzonemu w sumie przez Billa Gatesa i Warrena Bufetta. Dwaj ostatni figurowali niegdyś na pierwszych miejscach list najbogatszych ludzi na świecie.

Więcej ...

Świadczyć i być razem

2021-10-16 16:19
Biskup Robert wezwał młodych do radosnego i odważnego świadczenia o Chrystusie

Norbert Polak

Biskup Robert wezwał młodych do radosnego i odważnego świadczenia o Chrystusie

W kościele Matki Bożej Saletyńskiej w Krakowie 15 października bp Robert Chrząszcz udzielił młodym sakramentu bierzmowania.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Bp Bałabuch: w dykasterii liturgicznej poruszano m.in....

Kościół

Bp Bałabuch: w dykasterii liturgicznej poruszano m.in....

#NiezbędnikRóżańcowy: Jak dobrze odmawiać różaniec?

Wiara

#NiezbędnikRóżańcowy: Jak dobrze odmawiać różaniec?

#NiezbędnikRóżańcowy: Różaniec święty w...

Wiara

#NiezbędnikRóżańcowy: Różaniec święty w...

Abp Gądecki: staraliśmy się w Watykanie prostować...

Polska

Abp Gądecki: staraliśmy się w Watykanie prostować...

Znaleziono ciało ks. Marka Lacha. Policja ustala...

Kościół

Znaleziono ciało ks. Marka Lacha. Policja ustala...

Prokuratura: 54-letni ksiądz z Pomocnego zginął w wyniku...

Kościół

Prokuratura: 54-letni ksiądz z Pomocnego zginął w wyniku...

Bp Wątroba po ad limina: Ojciec Święty przekazuje...

Kościół

Bp Wątroba po ad limina: Ojciec Święty przekazuje...

Zmarł ks. Krzysztof Pietruszkiewicz SJ. Zasłabł w...

Kościół

Zmarł ks. Krzysztof Pietruszkiewicz SJ. Zasłabł w...

#NiezbędnikRóżańcowy: Różaniec święty w...

Wiara

#NiezbędnikRóżańcowy: Różaniec święty w...