„Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej” - mówi art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, a odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności ponosi Skarb Państwa (por. art. 417 kodeksu cywilnego).
Każdy z nas zapewne nieraz musiał załatwić jakąś sprawę w urzędzie, np. ubiegał się o zezwolenie na rozbudowę domu, działalność gospodarczą czy przekwalifikowanie gruntu. Każda sprawa powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki, najdłużej w terminie miesięcznym, w przypadku szczególnie skomplikowanym termin ten wynosi 2 miesiące. Gdy urząd nie dotrzymuje tego terminu, ma obowiązek wyjaśnić, z jakiego powodu nie załatwił sprawy - mamy prawo domagać się pełnej i wyczerpującej informacji; mamy też prawo poskarżyć się na urzędnika do organu wyższego stopnia, a także do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Może się zdarzyć, że z powodu niezałatwienia sprawy w terminie lub w wyniku błędnej decyzji organu administracji poniesiemy szkodę. Nie musimy się z tym faktem godzić, bowiem należy się nam z tego tytułu odszkodowanie. Jeszcze niedawno konieczne było udowodnienie urzędnikowi winy, co było procedurą dość trudną i na ogół kończyło się fiaskiem. Artykuł ten - 418 k. c. - został jednak wykreślony z kodeksu cywilnego. Tak więc teraz wystarczy, że szkoda została nam wyrządzona przez funkcjonariusza przy wykonywaniu powierzonych mu przez nas czynności, a zachowanie jego było bezprawne i między szkodą a bezprawnym zachowaniem istniał związek przyczynowy.
Roszczenia dochodzimy w postępowaniu przed sądem cywilnym. Odszkodowanie takie obejmuje zarówno poniesione straty, czyli rzeczywistą szkodę, jak i utracone korzyści, których zostaliśmy pozbawieni wskutek wadliwej decyzji czy przeciągania terminu rozstrzygnięcia. Roszczenie o odszkodowanie przysługuje nam zarówno w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, jak i wtedy, gdy organ administracji publicznej nie może uchylić decyzji, mimo istniejących wad, i stwierdza jedynie, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Pamiętajmy również, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej za nią - nie później jednak niż z upływem 10 lat od dnia, w którym nastąpiło. Jeśli szkoda wynikła z przestępstwa, roszczenie przedawnia się z upływem 10 lat od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442 k. c.).
Pamiętajmy również, że bezprawne zachowanie funkcjonariusza, które jest podstawą do wystąpienia o roszczenie, jeśli z tego powodu ponieśliśmy szkodę, może polegać nie tylko na naruszeniu prawa - konkretnego przepisu, ale również na naruszeniu przyjętych w społeczeństwie zasad współżycia.

Nowości w prawie

2 maja będzie świętem - Dniem Orła Białego; Senat przyjął wraz z poprawkami nowelizacje ustawy o godle, barwach i hymnie RP.

W 2004 r. składka na ubezpieczenie społeczne wynosi 8,25 proc. podstawy wymiaru. Podatek dochodowy pomniejszamy zaś o składkę w wysokości 7,75 proc. (ustawa z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - Dz. U. nr 45, poz. 391).

Od 1 marca będzie obowiązywać niższa kwota bazowa dla osób, które złożą wniosek o świadczenie po tym terminie. Kwota ta w wyniku ubiegłorocznych zmian wyniesie 1829,24 zł i będzie o 33,3 zł niższa od aktualnej.

Plan Hausnera proponuje podniesienie wieku wdów i wdowców uprawnionych do renty rodzinnej. Obecnie są oni uprawnieni do renty rodzinnej po ukończeniu 50 lat. Proponuje się, by dla wdów wiek ten wynosił 60 lat, zaś dla mężczyzn - 65 lat.

Od 1 marca będą wyższe emerytury i renty. Wskaźnik waloryzacji wynosi 1,8 proc. Należy przemnożyć swoje świadczenie brutto przez 1,8. Po odliczeniu podatku otrzymamy kwotę, którą powinien przynieść nam listonosz.

Projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów zakłada uwolnienie czynszów od 1 stycznia 2009 r. Wiceprezes Polskiej Unii Lokatorów zapowiada zgłoszenie do projektu zmian: przedłużenie tego terminu do 2010 r. oraz poszerzenie kręgu osób, które mogą wejść w stosunek najmu po śmierci najemcy o rodziców i rodzeństwo najemcy.