Takiego wyboru wszyscy się spodziewali

Jak nigdy dotąd w czasie zebrań plenarnych, przed gmachem Sekretariatu Episkopatu Polski w Warszawie od rana kręciło się mnóstwo dziennikarzy i fotoreporterów. Z niecierpliwością czekali na ogłoszenie wyników wyborów. Wreszcie, po niemal godzinnym opóźnieniu, okazało się, że zaskoczenia nie ma. Właśnie takiego wyboru wszyscy się spodziewali. Abp Michalik od dawna cieszy się dużym autorytetem wśród biskupów, a także uznaniem w kręgach watykańskich. Jest ceniony przez samego Papieża. Wśród współpracowników słynie z dbałości o świętość kapłańskiego życia, a jego listy pasterskie, które kieruje do księży, służą za teksty rozważań na rekolekcjach organizowanych przez Opus Dei. Bez wątpienia abp Michalik jest osobowością wybitną. To człowiek wielkiej kultury, inteligentny, błyskotliwy, dobrze znający i rozumiejący Kościół.

Na dystans

Abp Józef Michalik konferencję prasową rozpoczął od podziękowań skierowanych do odchodzącego przewodniczącego. „Spuścizna kard. Józefa Glempa jest niemała, niesie w sobie dziedzictwo Prymasa Tysiąclecia, co w Polsce ma szczególne znaczenie” - powiedział. Zaprosił do współpracy wierzących i niewierzących, by wspólnie pochylili się nad człowiekiem żyjącym na tej ziemi. Prosił też o modlitwę. „Bo im słabszy człowiek, tym więcej potrzeba pomocników” - stwierdził. Na koniec dodał, że sprawując swą nową funkcję, będzie się starał „widzieć Pana Boga, Ewangelię i człowieka” oraz że chciałby „mieć dystans do siebie”.
Za wieloletnią posługę na rzecz Kościoła w Polsce podziękował również kard. Glempowi nowy wiceprzewodniczący KEP - abp Stanisław Gądecki. „Postać Księdza Prymasa jest wyjątkowa, to człowiek wielkiej skromności i szczerości” - przyznał. Odnosząc się do swojej nowej roli, powiedział: „Moja osoba nic nie znaczy, ponieważ wraz z innymi biskupami tworzymy ciało kolegialne”.

Tajne głosowanie

Biskupi wybrali nowego przewodniczącego Episkopatu w tajnym głosowaniu. Wybory rozpoczął kard. Józef Glemp, który podziękował Bogu i wszystkim biskupom za lata kierowania Episkopatem i przewodniczenie 146 zebraniom plenarnym. Potem pozostawił pusty fotel przewodniczącego i sam usiadł z boku. Dalszej części obrad przewodniczył najstarszy z kardynałów - kard. Franciszek Macharski. Podał dokładne zasady głosowania i w imieniu biskupów podziękował Księdzu Prymasowi za wieloletnią posługę.
Wybierających było 102 biskupów, kandydatów 44 (na sali obrad obecnych 42). Ta sama procedura obowiązuje przy wyborze przewodniczącego, jak też wiceprzewodniczącego Episkopatu.

Zerwanie z tradycją historyczną

Wybór abp. Michalika automatycznie oznacza rozdzielenie funkcji prymasa i przewodniczącego Konferencji Episkopatu. Jest to z pewnością zerwanie z dotychczasową tradycją historyczną, według której na czele Kościoła stał prymas.
Kard. Józef Glemp pozostanie nadal prymasem Polski (także członkiem Rady Stałej i arcybiskupem Warszawy). Będzie to jednak funkcja jedynie honorowa, która nie wiąże się ze specjalną jurysdykcją w Kościele. Chociaż trzeba pamiętać, że godność prymasa jest w Polsce wciąż wyjątkowa. Abp Michalik natomiast będzie kierował pracami Episkopatu, zwoływał zebrania plenarne biskupów i podpisywał listy pasterskie czy zaproszenia kierowane do Ojca Świętego, ma też reprezentować Kościół na zewnątrz.
Kard. Glemp pełnił funkcję przewodniczącego Episkopatu od momentu, gdy został arcybiskupem metropolitą warszawskim i prymasem, a więc od lipca 1981 r. „Kierował Kościołem niejako automatycznie, jak poprzednio kard. Wyszyński” - tłumaczy ks. dr Jan Szubka, specjalista prawa kanonicznego. W 1995 r. zmieniono statut Konferencji Episkopatu, który przewiduje, że przewodniczący może sprawować swą funkcję przez dwie pięcioletnie kadencje. Prawo nie działa wstecz, więc kard. Glemp mógł kandydować ponownie. Teraz dobiegła końca jego druga kadencja. Stąd wybór nowego przewodniczącego.
„Z pewnością będzie to poważna zmiana w świadomości Polaków - mówi ks. Józef Kloch, rzecznik Episkopatu. - Przez dwadzieścia pięć lat bowiem jedna osoba była jednocześnie przewodniczącym Episkopatu, prymasem i arcybiskupem Warszawy. A właściwie przez pięćdziesiąt - bo wcześniej wszystkie te funkcje pełnił w Kościele prymas Wyszyński. Nie ulega więc wątpliwości, że skończył się pewien ważny etap w dziejach Kościoła w Polsce. Przed Kościołem zaś stoją teraz nowe wyzwania”.

Abp Józef Michalik od dawna cieszy się autorytetem wśród biskupów, jest też ceniony w kręgach watykańskich.

Abp Józef Michalik - doktor teologii. Przez ostatnie pięć lat był wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski. Jest członkiem watykańskiej Kongregacji ds. Biskupów, konsultorem Papieskiej Rady ds. Świeckich, przewodniczącym Komisji ds. Świeckich Rady Konferencji Biskupów Europy (CCEE). Studiował na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i w Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza Angelicum w Rzymie. Od 1986 r. jest biskupem, a od 1993 - metropolitą przemyskim. Ma 63 lata.

Abp Stanisław Gądecki - doktor teologii. Jest przewodniczącym Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego, także konsultorem Papieskiej Komisji ds. Dialogu z Judaizmem. Studiował w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie i w Studium Biblicum Franciscanum w Jerozolimie. W 1992 r. mianowany został biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej, w 2002 r. - arcybiskupem metropolitą poznańskim. Ma 54 lata.

Przyszłość jest w rękach Boga

„Jakie to szczęście, że nowej Europie możemy zanieść dary naszych doświadczeń, niejednokrotnie obaw, ale i nadziei na głębsze, bo na prawdzie budowane braterstwo. - Nie, nie boimy się przyszłości, bo jest w rękach Boga. Do nas należy praca z Bogiem i ludźmi, do nas należy troska i walka z sobą samym, z egoizmem i lenistwem, z kłamstwem i nieuczciwością własną i społeczną, narodową i europejską. Zło nie ma granic, ale i dobro jest nieograniczone”.

Abp Józef Michalik
18 marca 2004 r.