Według badań CBOS, w ciągu ostatnich ośmiu lat od śmierci Jana Pawła II odsetek osób wierzących i regularnie praktykujących zmniejszył się na wsi z 67,4 proc. do 58,2 proc. Nadal jednak przewaga osób wierzących i regularnie praktykujących, pomimo spadku ich liczby, jest na wsi zdecydowanie większa niż w mieście (w 2013 roku różnica wynosiła 13,3 proc.).

Mieszkańcy wsi zdecydowanie częściej niż osoby mieszkające w miastach wyrażają niezachwianą wiarę w Boga (70 proc. wobec 55 proc.), częściej deklarują codzienną modlitwę (47 proc. wobec 38 proc.), częściej też podtrzymują tradycje bożonarodzeniowe o charakterze religijnym, zwłaszcza zwyczaj udziału w pasterce (84 proc. wobec 61 proc.).

W ciągu ostatnich ośmiu lat, które minęły od śmierci Jana Pawła II - odsetek mieszkańców wsi, którzy swoją wiarę określają jako głęboką, zmniejszył się z 13 proc. do niespełna 10 proc., nieznacznie przybyło natomiast wierzących (z 85,7 proc. do 87,5 proc.) oraz niewierzących (z 1,2 proc. do 2,9 proc.).

W deklaracjach dotyczących praktyk religijnych odsetek osób regularnie (przynajmniej raz w tygodniu) uczestniczących w mszach i nabożeństwach zmniejszył się od 2005 roku aż o ponad 9 punktów procentowych (z 67,5 proc. do 58,2 proc.), przybyło zaś w tym czasie praktykujących nieregularnie (kilka lub, co najwyżej, kilkanaście razy w roku – ich odsetek wzrósł z 28,4 proc. do 35,7 proc.) oraz osób w ogóle niepraktykujących (z 4,1 proc. do 6 proc.).

Odsetek osób niewierzących i niepraktykujących, pomimo dość istotnego wzrostu, jest na wsi jednak wciąż kilkakrotne niższy niż w mieście (obecnie różnica ta jest niemal czterokrotna: 1,8 proc. wobec 7,1 proc.).

Mieszkańcy wsi przypisują sobie wyższy poziom religijności niż mieszkańcy miast. Średnia ocena – na dziesięciopunktowej skali – własnej religijności wyniosła (z pominięciem odpowiedzi „trudno powiedzieć”) dla wsi 6,67 pkt., a dla miasta 5,93 pkt., a więc zarówno mieszkańcy miast, a tym bardziej osoby mieszkające na wsi, ciągle wyraźnie częściej oceniają siebie jako religijnych niż jako niereligijnych.

Mieszkańcy wsi zdecydowanie częściej niż osoby mieszkające w miastach wyrażają niezachwianą wiarę w Boga (70 proc. wobec 55 proc.). Rzadziej natomiast zdarzają się im w tym względzie chwile zwątpienia, rzadziej też deklarują brak wiary lub wiarę w inną niż osobowy Bóg Siłę Wyższą.

Wskaźnikiem bardziej pogłębionej religijności, który również istotnie różnicuje odpowiedzi osób mieszkających na wsi i w mieście, jest częstość odmawiania modlitwy. Mieszkańcy wsi przykładają do tej formy religijności większą wagę niż osoby mieszkające w miastach. Z deklaracji wynika, że niemal połowa z nich modli się codziennie (47 proc.), a ponad jedna czwarta (27 proc.) przynajmniej raz w tygodniu (w miastach odpowiednio: 38 proc. i 23 proc.). Jednocześnie odsetki osób modlących się tylko sporadycznie oraz w ogóle niepraktykujących tej formy religijności są na wsi dwukrotnie niższe niż w mieście.

CBOS zbadał też przywiązane do tradycji Bożonarodzeniowych. Mieszkańcy wsi większą wagę niż osoby z miasta przykładają przede wszystkim do udziału w Pasterce (różnica 23 proc.), a także do dzielenia się opłatkiem ze zwierzętami (13 proc.), wypatrywania pierwszej gwiazdki (12 proc.), wywieszania świątecznych wianków (12 proc.), odmawiania modlitwy oraz odczytywania fragmentu Pisma Świętego (11 proc.), a także do wkładania siana pod obrus (9 proc.), zapraszania na wieczerzę osób samotnych czy ubogich (9 proc.), odwiedzania grobów bliskich (8 proc.) oraz zachowywania postu w Wigilię (6 proc.). Z kolei mieszkańcy miast z okazji świąt Bożego Narodzenia częściej niż osoby mieszkające na wsi przygotowują prezenty dla bliskich (różnica 8 punktów procentowych).

Według badań CBOS, na religijność wsi wpływa zmiana jej struktury - coraz częściej osiedlają się na niej osoby o wysokim statusie społecznym, które pracują w mieście, zmienia się także źródło utrzymania mieszkańców wsi - mniej z pracy na roli a częściej z pracy najemnej (zazwyczaj w mieście), co sprzyja przejmowaniu wielkomiejskich wzorów zachowania i stylów życia.

W pierwszym przypadku: z połączenia wyników dotyczących deklaracji wiary i praktyk religijnych wynika, że trzy piąte spośród rdzennych mieszkańców wsi to osoby wierzące i regularnie praktykujące (60 proc.), podczas gdy wśród mieszkańców wsi, którzy wywodzą się z miasta, do wiary i regularnego uczestnictwa w obrzędach kościelnych przyznaje się dwie piąte (40 proc.). Tak zwani nowi mieszkańcy wsi nieco częściej niż jej rdzenna ludność zaliczają się do wierzących i niepraktykujących (9 proc. wobec 4 proc.), niewierzących i praktykujących (4 proc. wobec 1 proc.) oraz niewierzących i niepraktykujących (4 proc. wobec 1 proc.).

W drugim przypadku: z połączenia wyników dotyczących deklaracji wiary i praktyk religijnych wynika, że niemal dwie trzecie respondentów utrzymujących się z pracy na roli to osoby wierzące i regularnie praktykujące (63 proc.), podczas gdy wśród mieszkańców wsi, których podstawowy dochód pochodzi z pracy poza rolnictwem odsetek ten jest wyraźnie niższy i wynosi dla żyjących z pracy najemnej 57 proc., a dla utrzymujących się z pozarolniczej działalności gospodarczej 53 proc.