Od września br., po trwających od kilku lat pracach archeologicznych i konserwatorsko-technicznych we wschodniej części Wzgórza Wawelskiego (między elewacją wschodnią zamku a zewnętrznym obwodem fortyfikacji), zrekonstruowano i udostępniono zwiedzającym część renesansowego ogrodu królewskiego. Na niewielkiej przestrzeni ok. 300 m2 w zrekonstruowanej górnej części ogrodu, zdominowanej czerwienią ceglanych murków i chodników, ustawiono skrzynie rabatowe, płotki, trejaż (drewniana konstrukcja do pnączy), ławki wykonane w oparciu o ikonografię ogrodów z XV i XVI wieku, z zastosowaniem materiałów i technologii charakterystycznych dla tamtego okresu. Klimat ogrodu z dawnej epoki tworzą kwiaty i rośliny posadzone na rabatach, takie jak: bukszpan, lawenda, kocimiętka, ruta, rozmaryn, marzanka, róża francuska i wiele innych. Ten niewielki historyczny ogródek, który zupełnie nie odpowiada naszym współczesnym wyobrażeniom o ogrodzie, posiada także charakterystyczną dla XV i XVI stulecia łąkę kwietną z trejażem. - Jego roślinność - mówią twórcy ogrodu - będzie sukcesywnie uzupełniana gatunkami uprawianymi w XV i XVI wieku, by ukazać w jak największym stopniu wierność botaniczną epoki. Dodatkową atrakcją dla zwiedzających ogrody jest wspaniały, dotychczas niedostępny, widok Krakowa „z perspektywy króla”.
Ogrody królewskie na wschodnim stoku góry zamkowej powstały na trzech tarasach w pierwszej połowie XVI wieku. Ich rozkwit przypada na czasy Jagiellonów. Od momentu, gdy król Zygmunt III Waza w 1609 r. wraz z dworem opuścił zamek, rozpoczyna się ich powolna degradacja.
Poważnych zniszczeń dokonali Szwedzi w latach 1655-57 oraz w czasie okupacji w 1702 r., gdy wybuchł pożar i strawił część zamku. Dzieła zniszczenia dokończyli Austriacy, którzy przekształcając Wawel w fort obronny, zasypali ogrody ziemią i otoczyli zamek potężnymi murami.
Prace porządkujące stoki zamkowe trwają od 1999 r. Stoki nie były badane od stu lat, czyli od chwili przejęcia zamku od Austriaków. - Celem prac - mówią specjaliści - jest odtworzenie XVI-wiecznego założenia ogrodowego, przy jednoczesnym zachowaniu elementów obronnych, w tym XIX-wiecznych fortyfikacji. Archeolodzy po zdjęciu kilku metrów ziemi dotarli do XVI-wiecznych warstw i odsłonili ślady renesansowych schodów prowadzących na dolne tarasy ogrodów. Natrafiono także na renesansowe ścieżki i odkopano wiele elementów renesansowej kamieniarki. W oparciu o odnalezione fragmenty i analizę źródeł historycznych, w latach 2001-03 odtworzono, według projektów Piotra Stępnia, Janusza Smólskiego oraz dr. inż. Stanisława Karczmarczyka, elementy architektoniczne założenia ogrodowego: wspomniane schody i mury oporowe tarasu wraz z przejściami łączącymi poszczególne części ogrodu. W 2003 r. przeprowadzono też - wraz z konserwacją bastei i bramy pod Kurzą Stopką - remont XIX-wiecznej, przecinającej teren ogrodów, drogi fortecznej zbudowanej przez Austriaków.
Udostępniany obecnie ogród na tarasie przy elewacji wschodniej zamku jest pierwszym elementem projektowanego zespołu ogrodowego w tej części wzgórza. Został on zaprojektowany i urządzony na podstawie koncepcji opracowanej przez mgr inż. Katarzynę Żółciak, dr inż. arch. Agatę Zachariasz i arch. Jarosława Żółciaka. Konsultantem naukowym była dr Małgorzata Szafrańka.
Rabaty skrzyniowe z kolekcją roślin zrekonstruowano w oparciu o wzmianki historyczne, z których wynika istnienie „skrzyń” w ogrodach wawelskich, natomiast układ ceglanych ścieżek i regularnych rabat odtworzono na podstawie odkopanych reliktów archeologicznych. Ta część tarasu została wydzielona drewnianymi, ozdobnymi barierkami. Inne fragmenty ogrodu, wobec braku materialnych śladów pierwotnej kompozycji, zaprojektowano w oparciu o rozwiązania charakterystyczne dla XV i XVI stulecia.
Na dolnych tarasach ogrodów trwają nadal prace archeologiczne. Widać odsłonięte mury tarasów lub budowli. Po zakończeniu badań, przewidzianych jeszcze na kilka lat, będzie możliwe odtworzenie dalszych części ogrodu. Od przyszłego roku - zapowiadają dyrektorzy Jerzy Petrus i prof. Marcin Fabiański - będzie możliwość przejścia z ogrodów obok Kurzej Stopki pod pomnik Tadeusza Kościuszki, by obchodząc go dookoła, opuścić zamek tzw. Sienią Tatarską.