"Mieszkać w ciżbie i nie mieć ojczyzny w czasie"

"Miłosierdzie i chrześcijaństwo jest wielką sprawą naszych dni. Jeżeliby nie było miłosierdzia, nie byłoby chrześcijaństwa: to jest jedno i to samo. W służbie miłosierdzia nawet fundusze nie są najważniejsze, nawet domy, zakłady i szpitale nie są najważniejsze, chociaż są to środki niezbędne. Najważniejszy jest człowiek; trzeba świadczyć swoim człowieczeństwem, sobą". Słowa kard. Karola Wojtyły były mottem odbywających się w dniach 29-30 sierpnia br. w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Duszpasterskich Wykładów Akademickich pt. "Wspólnie możemy im pomóc".

Pierwszy dzień wykładów rozpoczął się w Kościele Akademickim KUL Eucharystią pod przewodnictwem abp. Józefa Życińskiego. Przybyłych Gości oraz uczestników sympozjum, abp. Tadeusza Gocłowskiego (homilia), bp. Ryszarda Karpińskiego oraz bp. Mieczysława Cisło, przywitał Rektor KUL ks. prof. Andrzej Szostek. Zaznaczył, że organizacja takich wydarzeń ma na celu ukazywanie Jezusa Chrystusa jako "fundamentu, źródła i inspiracji przemyśleń oraz pobudki dla pobożności". Główny celebrans przypomniał tajemnicę przeżywanej liturgii w osobie św. Jana Chrzciciela oraz wyraził konieczność modlitwy w intencji "świadectwa miłości". Msza św. była sprawowana w intencji zmarłego Marka Kotańskiego. Metropolita gdański swoją homilię oparł na słowach śpiewanej na rozpoczęcie Mszy św. pieśni: "Serce wielkie nam daj!" Powiedział, że każda refleksja intelektualna musi być osadzona na człowieczeństwie. Konieczność zastanowienia się nad istotą chrześcijaństwa i zadaniami wierzących spowodowana jest cywilizacyjną przemianą strukturalną świata. Jedynie jednoznaczne postawy pozwolą na owocne działania. Potrzeba więc konkretnego działania powołanych do służby drugiemu indywidualności, działających we wspólnocie. Każdy chrześcijanin powinien przeżyć proces: "wstrząs - przełom - szok - nawrócenie", który pobudzi do przeżycia wielkiej miłości najpierw do Boga, a potem do człowieka. Efektem końcowym takiego procesu jest "heroizm dnia codziennego w oddawaniu siebie zagubionym braciom". Dzisiaj potrzeba unikania błędów przeszłości - potrzeba określonych zadań, aby przeciwdziałać postawom indywidualnych ambicji. Wszyscy potrzebujemy "permanentnej formacji w dziedzinie naszych serc". Niewystarczalność refleksji intelektualnej trzeba dopełnić formacją "ducha, serca i postaw". Dopiero takie ukierunkowanie działań pozwoli na "łatwiejsze" rozeznanie się w "preferencyjnej opcji na rzecz ubogich". Kaznodzieja zakończył homilię modlitwą: "Panie Boże, pobłogosław nas i nasze działanie, abyśmy mogli znaleźć serce wielkie, podobne do tego, które Ty masz otwarte dla wszystkich ludzi".

Oficjalnego otwarcia DWA w Auli im. kard. Stefana Wyszyńskiego dokonał Rektor KUL, który przypomniał 61 edycji wykładów duszpasterskich. Następnie przywitał wszystkich zaproszonych Gości. List Prymasa Polski do uczestników wykładów odczytał Prorektor KUL ks. prof. Stanisław Wilk. Kard. Glemp przypomniał wielką troskę KUL w poznawaniu rzeczywistości współczesnego świata, niesieniu intelektualnej pomocy Kościołowi w wypełnianiu jego misji i pełniejszym odczytywaniu znaków czasu. Wielkie znaczenie ma wspieranie się na nauczaniu Jana Pawła II, który promuje kulturę solidarności i współpracy. Wyrażona została nadzieja, że wykłady pozwolą na lepsze zbudowanie duszpasterskiego programu Kościoła w Polsce. Wielki Kanclerz KUL abp Józef Życiński w swoim wystąpieniu przypomniał słowa Papieża "Przestań się lękać!", aby wskazać na potrzebę odrzucenia działań filantropijnych i głoszenia demagogii. Człowiek zakorzeniony w Bogu musi łączyć w działaniu owoce tworzonego przez siebie działa miłosierdzia oraz wniosków z rzeczowej refleksji. Zakończeniem części oficjalnej było wystąpienie organizatora wykładów ks. Mirosława Kalinowskiego.

Całodzienna sesja była podzielona na trzy części. O możliwości pomocy bezrobotnym i bezdomnym mówiono w pierwszej sesji (prelegenci: Zofia Butrym - Kawczyńska, abp Tadeusz Gocłowski, ks. Jarosław Koral, Tomasz Sadowski, Tomasz Przybecki). W drugiej części "Człowiek uzależniony" zajęto się możliwością pomocy wobec narkomanów, alkoholików, tytoniowców, seksomanów, telemaniaków, także internautów (prelegenci: Urszula Dudziak, ks. Arkadiusz Nowak, Magdalena Wójcik, Barbara Badura, ks. Andrzej Draguła). Ostatnia część "Człowiek chory" była refleksją nad pomocą niesioną osobom chorym na nowotwory, AIDS, chorym psychicznie oraz ludziom niepełnosprawnym (ks. Bogusław Blok, Marcin Olajossy, Wojciech Otrębski, ks. Arkadiusz Nowak). W czasie wszystkich sesji podejmowane były problemy konkretnych środowisk specjalnej troski. Każde środowisko było rozpatrywane pod kątem możliwości pomocy jednostkom, szczególnie przez wspólnoty kościelne. Za każdym razem ukazywano za mało efektywną rolę państwa: struktur rządowych, samorządowych i społecznych oraz słabość polskiego prawa, które jest często za restrykcyjne lub nie egzekwowane. Działania tych struktur często są skierowane ku rozwiązaniu problemu a nie pomocy konkretnym ludziom. Dobra analiza sytuacji człowieka potrzebującego naszej pomocy wskazuje, że podstawowym problemem tych ludzi jest ich desocjalizacja. Potrzeba więc zainteresowania się tym człowiekiem przez realny kontakt osobowy, który ukaże, że centrum działania wspomagającego jest sam człowiek. Błędem jest stałe przerzucanie odpowiedzialności na innych lub na instytucje - krokiem do przodu jest stałe wspieranie tych środowisk, którego fundamentem jest "ewangeliczny imperatyw miłości bliźniego" nakazujący zatrzymanie się nad człowiekiem i dostrzeżeniu w nim wartości.

Współczesny chrześcijanin musi odrzucić częstą dziś postawę hipokryzji i doświadczyć na nowo Jezusa Chrystusa, który przypomina o "wyobraźni miłosierdzia", budującej w człowieku postawę świadka tworzącego wspólnotę pomagającą innym. Dzisiaj potrzeba heroicznej postawy nie zajmowania się człowiekiem, lecz podjęcia z nim życia wspólnego, pomocy w codziennych troskach celem uzdrowienia jego rodziny lub utworzenia wielopokoleniowych wspólnot miłości. Stanie się to tylko wtedy, gdy każda jednostka pomagająca będzie sama sobą promować wartości, które zakorzenione są w przeżywanej miłości i współodpowiedzialności za innych (świadectwo i wzajemne zaangażowanie). Tylko przez wypełnianie codzienności dobrem można wychowywać do miłości, a przez to pomagać mądrze a nie uszczęśliwiać "na siłę". Konkretna pomoc może być niesiona tylko przez wielodyscyplinarne zespoły, które będą najpierw edukowały o tych problemach, o możliwości życia inaczej, niosły pomoc psychiczną oraz prowadziły działania profilaktyczne przez ukazywanie płaszczyzn i możliwości tworzenia wspólnot "prawdziwego życia". Zespoły takie powinny promować idee naprawy środowiska pracy i relacji rodzinnych, łagodzić konsekwencje negatywnych czynników, aby ostatecznie wyzwolić w samym środowisku nowe energie.

Podczas DWA powstała inicjatywa otwarcia w lutym 2003 r. na KUL dwuletniego studium podyplomowego z zakresu poradnictwa indywidualnego o specjalizacji poradnictwa w szpitalach, hospicjach, zakładach opieki społecznej, zakładach penitencjarnych i resocjalizacji. Dzień sympozjum został zakończony koncertem charytatywnym Eleni, połączonym z kwestą na Hospicjum w Anielinie koło Otwocka oraz Hospicjum "Dobrego Samarytanina" w Lublinie.