Trzeba spojrzenia miłości

Drugi dzień tegorocznych Duszpasterskich Wykładów Akademickich został poświęcony problematyce związanej z osamotnieniem. Liczne zebrani uczestnicy mieli okazję zapoznać się z konkretnymi propozycjami do wykorzystania w pracy duszpasterskiej, jak i poszerzyć swoje spojrzenie na tę problematykę. Jednocześnie dokonano podsumowania całej sesji, starając się wyciągnąć konstruktywne wnioski.

W ogólne zagadnienia związane z problematyką osamotnienia wprowadził uczestników ks. dr Romuald Jaworski (UKSW). "Gdy człowiek mówi ´jestem sam´ to wyraża poczucie bariery, jaką czuje względem bliźnich, brak więzi interpersonalnych." - wyjaśniał i wykazywał, że istnieje również samotność w aspekcie pozytywnym, gdzie człowiek w sposób twórczy wykorzystuje swój czas, doświadcza istoty obecności innych, których akurat brakuje. "Taka samotność może być błogosławieństwem" - dowodził ks. Jaworski, przytaczając przykłady dnia codziennego. Problem jednak rodzi się tam, gdzie samotność przemienia się w osamotnienie, które nosi najczęściej piętno "niekochania". Prelegent dokonał analizy osamotnienia duchowego, gdzie oprócz zerwanych więzi międzyludzkich człowiek prowadzi życie pozbawione więzi z Bogiem - samotność grzesznika, negującego istnienie Miłosierdzia Bożego. W dalszej części przemówienia ukazał powszechnie występujące rodzaje osamotnienia: w pracy, w miejscu zamieszkania, w Kościele, w ojczyźnie; samotność wśród starszych, młodzieży, dzieci. Odpowiadając na postawione przez siebie pytanie - dlaczego w dzisiejszej dobie rozwoju możliwości komunikacyjnych (internet, telefony komórkowe) problem osamotnienia ciągle narasta - dowodził, iż wynika to ze wzrostu tempa życia i kultury masowej, przy jednoczesnym zaniku rodzin wielopokoleniowych. Ukazał też proces budowy nowych stereotypów, warunkujących sposób bycia: presja samorealizacji oraz emancypacji, źle pojęta tolerancja, idealizacja samodzielności i wolności (tzw. niebieskie ptaki), lansowanie "samotności wojownika". Ukazywał również psychologiczne aspekty osamotnienia: "Nie jestem nikomu potrzebny; lęk, wstyd - im człowiek bardziej poraniony, tym większe osamotnienie." Na zakończenie swojego wykładu wykazywał, że głównym sposobem pomocy osobom osamotnionym jest budowanie więzi i kontaktów, czy to indywidualnych, czy też grupowych poprzez tzw. grupy wsparcia.

Kolejni prelegenci koncentrowali swoje przemówienia wokół poszczególnych przejawów osamotnienia. Dr Stanisława Tucholska terminem "ludzie zmęczeni życiem" określiła potencjalnych samobójców. W wystąpieniu przedstawiła m.in. symptomy ewentualnego samobójcy: radykalne zawężenie postrzegania świata do katastrofizmu poprzez pryzmat swojej śmierci, zamykanie się w sobie i ograniczenie kontaktów, załamanie systemu wartości, narastanie wewnętrznego napięcia poprzez tłumienie agresji i ukierunkowywanie jej na siebie samego, rojenia na temat własnej śmierci, wyobrażenia własnego pogrzebu. Przedstawienie owych symptomów miało uwrażliwić zebranych na ewentualnych samobójców w ich otoczeniu jako na ludzi osamotnionych, z którymi po prostu trzeba zacząć być. "Większość samobójców pozostawia innym szansę ich ratowania i dlatego każdy powinien służyć im pomocą" - przekonywała dr Tucholska. Natomiast dr Iwona Niewiadomska przedstawiła problem subkultur młodzieżowych jako zjawiska wynikającego z osamotnienia. Dr Piotr Szczukiewicz radził, jak pomagać ofiarom przemocy w rodzinie, zwłaszcza w pierwszym kontakcie, a o. Kazimierz Tyberski dał świadectwo pracy duszpasterskiej wśród osamotnionych więźniów.

W drugiej części spotkania dokonano podsumowania tegorocznych wykładów. Prelegenci w sposób konkretny starali się udzielić odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób pomagać: bezrobotnym, bezdomnym, uzależnionym, chorym, niepełnosprawnym, osamotnionym. Mówcy kładli przede wszystkim nacisk na konieczność tworzenia wspólnot wspomagających ze wspomaganymi. Wykazywali potrzebę edukacji i aktywizacji wspólnot przyparafialnych. Jednak główne przesłanie programu pomocowego dla potrzebujących odnaleziono w wypowiedzi Ojca Świętego: "Trzeba spojrzenia miłości, aby dostrzec obok siebie brata, który wraz z utratą pracy, dachu nad głową, możliwości godnego utrzymania rodziny i wykształcenia dzieci doznaje poczucia opuszczenia, zagubienia i beznadziei. Potrzeba ´wyobraźni miłosierdzia´, aby przyjść z pomocą dziecku zaniedbanemu duchowo i materialnie; aby nie odwracać się od chłopca czy dziewczyny, którzy zagubili się w świecie różnorakich uzależnień lub przestępstwa; aby nieść radę, pocieszenie, duchowe i moralne wsparcie tym, którzy podejmują wewnętrzną walkę ze złem".

Oficjalnego podsumowania DWA dokonał abp Józef Życiński. Podziękował uczestnikom za przesłanie optymizmu i "powiew humanizmu". Natomiast bp Mieczysław Cisło celebrował Eucharystię, która zamknęła tegoroczne wykłady. W homilii powiedział: "Szukaliśmy dróg do człowieka cierpiącego i dalej będziemy ich szukać." Rzeczywiście - czas pokaże, na ile teoretyczne rozważania zostaną przełożone na język konkretnych czynów miłosierdzia.