Nastały najkrótsze dni w roku i wszyscy z utęsknieniem czekamy na święta Bożego Narodzenia. Niektórym doskwiera niedobór słonecznego światła, ale dla innych to okazja do wspaniałych obserwacji astronomicznych. Jest co oglądać na niebie, dlatego wykorzystajmy każdy pogodny dzień na rodzinne spacery pod gwiazdami. Warto wybrać miejsca mniej oświetlone, z dala od centrum miasta. Tam przykryje nas fantastyczne mrowie gwiazd, a czarne niebo tak rozbudzi naszą wyobraźnię, że popędzimy Wielkim Wozem po Mlecznej Drodze po bezkresach Wszechświata.
Wielki Wóz świeci teraz nisko nad północnym horyzontem i w miarę upływu nocy wznosi się coraz wyżej na nieboskłonie. Drogę Mleczną widać „rozlaną” wysoko od wschodniego do zachodniego horyzontu. Późnym wieczorem na tle gwiazdozbioru Lwa wschodzi Saturn, jedyna jasna i dobrze widoczna teraz planeta. Saturn wschodzi na wieczorne południowe niebo, po którym powoli będzie się przesuwać przez całą noc. Jeżeli wytrwamy w obserwacjach aż do rana, to 2 godziny przed Słońcem wschodzą jeszcze Jowisz i Mars, które jednak szybko giną w blasku wstającego dnia.
Wysoko (prawie w zenicie) rozpoznajemy wieczorem gwiazdozbiór Andromedy podróżującej na skrzydlatym koniu Pegazie. Tuż pod nimi rozciąga się rozległy gwiazdozbiór Ryb, w którym znajdziemy tzw. punkt równonocy wiosennej. Tu Słońce znajdzie się pierwszego dnia wiosny, a równik niebieski przecina się z ekliptyką. Punkt równonocy wiosennej nazwano punktem Barana, ponieważ kiedyś znajdował się w sąsiednim gwiazdozbiorze o tej właśnie nazwie. Jednak z powodu zjawiska precesji punkt Barana przesunął się do konstelacji Ryb, zaś w przyszłości przesunie się jeszcze dalej, do konstelacji Wodnika. Co parę tysięcy lat punkt równonocy wiosennej przemieszcza się o jeden gwiazdozbiór w tempie 1 stopień na 72 lata.
Nazwa najjaśniejszej niebieskobiałej gwiazdy Al Rischa z arabskiego oznacza powróz lub węzeł. W rzeczywistości jest to układ dwóch gwiazd świecących z odległości ponad 100 lat świetlnych i obiegających wokół wspólnego środka masy w czasie 900 lat. W Rybach znajdziemy też odległą o 13 lat świetlnych Gwiazdę Van Maanena, jednego z pierwszych odkrytych białych karłów. Jest tu też ciekawa galaktyka spiralna M74 o masie równej 250 miliardów mas naszego Słońca. Ta odległa o 30 milionów lat świetlnych galaktyka zawiera sporo mgławic gazowych.
Malutki gwiazdozbiór Barana znajdziemy tuż obok. Najwyraźniejsza grupa gwiazd tej konstelacji wyznacza położenie jego głowy, pozostała część jest już słabiej widoczna. Nazwa gwiazdozbioru związana jest ze znaną grecką legendą, w której baran o złotym runie unosi na swoim grzbiecie Frykosa i Helle, ratując tego pierwszego od złożenia bogom w ofierze. Podczas lotu nad cieśniną morską wydarzył się nieszczęśliwy wypadek. Helle spadła i utonęła w morskiej głębinie, a dla uczczenia jej pamięci wody pobliskiej cieśniny nazwano Hellespont (Dardanele). Najjaśniejsza w konstelacji Barana jest piękna gwiazda Hamal (z arabskiego - głowa barana, owca). Gwiazda ta jest żółtopomarańczowym olbrzymem odległym od nas o 78 lat świetlnych. Z odległości 52 lat świetlnych oglądamy białą gwiazdę Sheratan, świecącą znacznie słabiej niż Hamal. Obydwie charakterystycznie odznaczające się gwiazdy zawsze bardzo łatwo rozpoznać na naszym niebie.
Czytelnikom mojej rubryki życzę szczęśliwych świąt Bożego Narodzenia i dobrego Nowego Roku.