W ubiegłym tygodniu w warszawskiej siedzibie Konferencji Episkopatu Polski odbyła się kolejna debata z cyklu „Kościół w Polsce: 20 lat na drogach wolności”. Organizatorem jest Katolicka Agencja Informacyjna. Tym razem duchowni, naukowcy i publicyści rozmawiali o stanie naszej religijności. Punktem wyjścia do dyskusji były wyniki sondaży wykonanych przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego „Opinia”.

Dr LUCJAN ADAMCZYK porównał wyniki badań pierwszy raz przeprowadzonych w 1991 r., a następnie powtórzonych w latach 1998 i 2002. - Zakres wiary się nie powiększa, ale głębokość wiary wzrasta - powiedział naukowiec z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Badania pokazują, że zmalała liczba osób uczestniczących w Mszach św., wzrosła natomiast liczba osób częściej chodzących do spowiedzi i w konsekwencji częściej przystępujących do Komunii św.
Podczas spotkania po raz pierwszy Instytut „Opinia” zaprezentował wyniki ankiet przeprowadzonych wśród katolików zaangażowanych na co dzień w życie parafii. Badani mieli ustosunkować się do tematów określanych w mediach jako „kryzys w Kościele”. Wśród nich były m.in. pytania o: Radio Maryja, eutanazję, lustrację, zaangażowanie w politykę duchownych i brak przywództwa w Kościele

Ks. prof. WITOLD ZDANIEWICZ: - Katolicy są świadomi różnicy poglądów między biskupami w niektórych sprawach. Natomiast lustracja nie jest problemem numer jeden w Kościele - powiedział kierujący ISKK. W ocenie ks. Zdaniewicza, za kryzys można uznać opinie na temat księży. 40% badanych uważa, że zna duchownych, którzy są chciwi i lekceważą wiernych. Z kolei 26% twierdzi, że zna księży żyjących w konkubinacie. - Takie opinie wydają się mieć wpływ na spadek powołań - ocenił ks. Zdaniewicz.
Nie wszyscy biorący udział w dyskusji zgodzili się z taką interpretacją powyższych wyników.

Prof. KRZYSZTOF KOSEŁA zastrzegł, że takie wnioski można byłoby wyciągnąć, gdyby wcześniej były przeprowadzone inne sondaże na ten temat. A skoro podobnych badań nikt poprzednio nie robił, to równie dobrze mogą one świadczyć o czymś innym. O czym? - Że wierni chcą mieć dobrych księży, spełniających wysokie standardy kapłańskie - powiedział socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego.
Dużo miejsca w debacie paneliści poświęcili opiniom wiernych dotyczącym przywództwa w Kościele.

ZBIGNIEW NOSOWSKI z Laboratorium „Więzi” ocenił te informacje w następujący sposób: - Nie wiemy, jak być Kościołem po odejściu Jana Pawła II - powiedział.
Według badanych, przywódcą Kościoła w Polsce mogliby być: abp Stanisław Dziwisz (15% poparcia wśród badanych), abp Józef Michalik (11%) i abp Kazimierz Nycz (9%).
Jaki jest więc bilans polskiej religijności w dwudziestym roku od odzyskania niepodległości? I jakie zmiany mogą być w przyszłości?

Ks. prof. JANUSZ MARIAŃSKI z KUL-u: - Zmiany związane z szeroko rozumianą modernizacją nie pociągają za sobą w sposób nieuchronny upadku religijności - ocenił naukowiec z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. - Ja nie mówiłbym o kryzysie, tylko o przemianach religijności, które będą szły w różnych kierunkach. Także w kierunku indywidualistycznych podejść do etyki i wiary - dodał.