W sosnowieckim Muzeum można zobaczyć wystawę prezentującą obiekty sakralne wybudowane w Sosnowcu od XVII wieku do końca lat 30. XX wieku. Wyjątek stanowi kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, którego budowa trwała z przerwami od 1905 do 1952 r.

– W Sosnowcu, w którym w XIX wieku osiedlali się w dużej mierze cudzoziemcy, świątynie wznosili nie tylko katolicy, ale także prawosławni – Rosjanie, ewangelicy – Niemcy, Żydzi oraz mariawici. Wystawa w sosnowieckim Muzeum prezentuje najstarsze zabytki architektury sakralnej miasta, wśród których oczywiście przeważają kościoły katolickie. Uwzględniono ponadto cerkwie prawosławne, w tym dwie już nieistniejące, oraz kościoły: ewangelicko-augsburski i mariawicki. Brak natomiast judaistycznych obiektów kultu religijnego, po których w Sosnowcu nie pozostał żaden ślad. Wszystkie obiekty zostały przedstawione na fotografiach archiwalnych i współczesnych, wykonanych odpowiednio w 1910 i 2013 r. – mówi Zbigniew Studencki, dyrektor Muzeum w Sosnowcu.

Wystawę rozpoczyna plansza ukazująca centralny kościół miasta – pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Świątynia została wybudowana w latach 1893-99 według projektu Karola Kozłowskiego. Budowla z okazałą wieżą od frontu jest trójnawową bazyliką z transeptem. Jej neoromańskie wnętrze z neobarokowymi ołtarzami, amboną, witrażami i polichromią w stylu młodopolskim, wykonaną przez krakowskich artystów Włodzimierza Tetmajera i Henryką Uziębłę, tworzy niepowtarzalny nastrój. Włodzimierz Tetmajer namalował również scenę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny umieszczoną w ołtarzu głównym bazyliki. Twórcą ołtarza oraz ambony był rzeźbiarz Paweł Turbas. Witraże, obok dwóch XIX-wiecznych, pochodzą z lat 30. XX wieku z pracowni Żeleńskich. W 1992 r. kościół został podniesiony do godności katedry, a w 1999 r. otrzymał tytuł bazyliki mniejszej.

Na uwagę zasługuje kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu. Od 1886 r. mieści się w zaadoptowanej do celów sakralnych hali fabryki włókienniczej Henryka Dietla. W 1888 r. dobudowano wieżę i częściowo zmieniono jego wystrój. Obecny wygląd otrzymał w 1910 r. po kolejnej przebudowie. Kościół stanowi eklektyczną budowlę z przewagą elementów neobarokowych. Do dnia dzisiejszego zachowało się jego wyposażenie z lat 1886-88, m.in. organy znanej firmy Schlag und Sohne. Jeśli wspomniane wyżej świątynie możemy zobaczyć także w rzeczywistości, to po cerkwi pw. św. Mikołaja Cudotwórcy i cerkwi pw. św. Aleksandra Newskiego pozostały tylko fotografie. A szkoda, bo były to piękne budowle. Okazała cerkiew pw. św. Mikołaja Cudotwórcy została wybudowana w latach 1901-1905 w śródmieściu Sosnowca. Była neobizantyjską budowlą z pięcioma cebulastymi kopułami i dostawioną od zachodu wieżą. Miała ceglane ściany z kamiennymi detalami. Do kruchty prowadził neobizantyjski portyk. Niestety nie dotrwała do naszych czasów – została rozebrana w 1938 r. Z kolei cerkiew pw. św. Aleksandra – wybudowana w Granicy, obecnie w dzielnicy Sosnowca – Maczkach, została wzniesiona w latach 1876-84. Powstała na planie krzyża greckiego z ośmioboczną wieżą na skrzyżowaniu ramion; drugą, niższą wieżę umieszczono na końcu jednego z nich, a przeciwległe ramię kończyła półkolista absyda. Ikonostas pochodził z pracowni Leontiewa. W 1926 r. świątynię przejęli zwolennicy kościoła narodowego ks. Andrzeja Huszno. Podczas II wojny światowej świątynia została uszkodzona, a w końcu lat 50. XX wieku rozebrana. Fotograficzną ekspozycję z interesującymi opisami można oglądać w Muzeum w Sosnowcu do 29 czerwca.